به گزارش خبرنگار فراز انرژی، یکی از برجسته ترین ویژگی های فنی LPG، عدد اکتان بالاتر آن نسبت به بنزین است. این ویژگی باعث کاهش پدیده ناک یا ضربه موتور می شود و در موتورهای مناسب سازی شده برای مصرف گاز مایع، احتراقی نرم تر و پایدارتر به همراه دارد. این مزیت در کنار بهبود نسبی راندمان موتور، تجربه رانندگی کم صداتری را برای رانندگان خودروهای دوگانه سوز فراهم می کند.

آلایندگی کمتر و اهمیت آن در کلانشهرها

از منظر زیست محیطی، LPG به دلیل گوگرد پایین تر، دوده و ذرات معلق کمتری در فرآیند احتراق تولید می کند. این ویژگی به ویژه برای کلانشهرهایی که با بحران آلودگی هوا دست به گریبان هستند، اهمیت راهبردی دارد. کاهش انتشار هیدروکربن های نسوخته و منواکسیدکربن نیز از دیگر مزایای زیست محیطی این سوخت به شمار می رود که آن را در سیاست های گذار انرژی به گزینه ای بینابینی تبدیل کرده است.

محدودیت چگالی انرژی؛ چالش اصلی رقابت با بنزین

در کنار مزایای متعدد، LPG با یک محدودیت فنی مهم روبه رو است؛ چگالی انرژی پایین تر نسبت به بنزین. این موضوع به معنای پیمایش کمتر با حجم برابر سوخت است. از این رو مقایسه اقتصادی این دو سوخت باید بر مبنای هزینه هر کیلومتر صورت گیرد، نه صرفا قیمت هر لیتر؛ نکته ای که در تحلیل بازار سوخت و برنامه ریزی ناوگان حمل و نقل نباید نادیده گرفته شود.

مزیت اقتصادی برای خانوار و ناوگان پرتردد

اختلاف قیمت LPG با بنزین می تواند صرفه جویی محسوسی برای خانوارها، تاکسی ها، وانت بارها و خودروهای پرکارکرد ایجاد کند. برای رانندگانی که پیمایش روزانه بالایی دارند، این صرفه جویی در بازه زمانی معقولی هزینه اولیه تبدیل خودرو را جبران می کند. به همین دلیل بیشترین بهره اقتصادی از این سوخت در بخش حمل و نقل عمومی و ناوگان های پرتردد مشاهده می شود.

نقش LPG در مدیریت تقاضای بنزین و امنیت انرژی

از زاویه سیاست گذاری انرژی، توسعه LPG ابزاری برای مدیریت تقاضای بنزین محسوب می شود. کاهش مصرف بنزین به معنای کاهش فشار بر واردات، یارانه های انرژی، ذخایر استراتژیک و شبکه توزیع سوخت است. در شرایطی که بازارهای سوخت با محدودیت های ارزی و نوسان قیمت جهانی روبه رو هستند، تنوع بخشی به سبد سوخت یک مزیت راهبردی برای امنیت انرژی کشورها به شمار می رود.

هزینه تبدیل خودرو و بازگشت سرمایه

نصب مخزن، شیرآلات و تجهیزات ایمنی برای تبدیل خودرو به دوگانه سوز هزینه اولیه ای ایجاد می کند که باید در محاسبات اقتصادی لحاظ شود. برای خودروهای کم کارکرد این هزینه ممکن است توجیه اقتصادی نداشته باشد، اما برای ناوگان های پرتردد بازگشت سرمایه معمولا سریع تر اتفاق می افتد. این موضوع نشان می دهد که سیاست گذاری برای توسعه LPG باید مخاطب هدف مشخصی داشته باشد.

LPG و زنجیره ارزش پالایش و پتروشیمی

از منظر صنعتی، LPG می تواند به استفاده بهینه تر از محصولات جانبی پالایشگاه ها و واحدهای پتروشیمی کمک کند. به جای سوزاندن یا کم ارزش ماندن بخشی از تولیدات هیدروکربنی، این محصولات می توانند به یک حامل انرژی کاربردی در بخش حمل و نقل تبدیل شوند؛ روندی که برای کشورهای دارای زنجیره نفت و گاز، هم بعد اقتصادی و هم بعد سیاستی دارد.

موانع زیرساختی توسعه گاز مایع

با وجود مزایای یادشده، گسترش شبکه جایگاه های عرضه LPG هنوز در بسیاری از کشورها محدود است. نبود دسترسی پایدار به جایگاه سوخت گیری می تواند صرفه اقتصادی این سوخت را تحت الشعاع هزینه زمان، صف و دشواری سوخت گیری قرار دهد. همچنین الزامات ایمنی تبدیل خودرو در صورت رعایت نشدن استانداردها می تواند به افت کارایی یا حتی خطرات ایمنی منجر شود؛ موضوعی که نظارت دقیق تر نهادهای مربوطه را می طلبد.

تحلیل اختصاصی فراز انرژی از جایگاه LPG در سبد سوخت آینده

توسعه LPG برای بازار انرژی از این جهت اهمیت دارد که می تواند بخشی از تقاضای بنزین را جذب کند، بدون آنکه نیاز به سرمایه گذاری کلان زیرساختی مشابه خودروهای برقی داشته باشد. کشورهایی که زنجیره پالایش و پتروشیمی فعالی دارند، بیشترین سود را از این روند خواهند برد، چرا که می توانند محصولات جانبی خود را به کالایی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کنند.

بر تراز عرضه و تقاضای انرژی، رشد مصرف LPG می تواند فشار نسبی بر بنزین را کاهش دهد و در بلندمدت بر ترکیب سبد سوخت حمل و نقل اثرگذار باشد. با این حال این روند به شدت به سیاست های قیمت گذاری و سرمایه گذاری در جایگاه های عرضه وابسته است و بدون این دو عامل، احتمال می رود سهم LPG از بازار سوخت محدود باقی بماند.

برخی تحلیلگران انرژی بر این باورند که LPG به دلیل هزینه پایین تر تبدیل نسبت به خودروهای برقی، می تواند گزینه ای سریع تر برای کاهش آلایندگی ناوگان حمل و نقل در کوتاه مدت باشد. در مقابل، دیدگاه های مخالف بر این نکته تاکید دارند که با توجه به روند جهانی گذار به سمت الکتریکی شدن حمل و نقل، سرمایه گذاری بلندمدت در زیرساخت LPG ممکن است در افق بیست تا سی ساله توجیه اقتصادی کمتری داشته باشد. بر اساس روندهای موجود، به نظر می رسد LPG بیشتر نقش یک راه حل میان مدت را ایفا کند تا یک استراتژی دائمی.

جمع بندی

LPG از نظر فنی سوختی با عدد اکتان بالاتر، احتراق تمیزتر و آلایندگی کمتر نسبت به بنزین است و از نظر اقتصادی نیز در صورت قیمت گذاری درست می تواند هزینه سوخت خانوار و ناوگان حمل و نقل را کاهش دهد. این ویژگی ها به ویژه برای تاکسی ها و خودروهای پرکارکرد جذابیت بیشتری دارد.

با این حال، محدودیت پیمایش ناشی از چگالی انرژی پایین تر، نیاز به تجهیزات ایمنی استاندارد و نبود شبکه توزیع گسترده، همچنان مانع اصلی توسعه گسترده این سوخت محسوب می شود. بدون سرمایه گذاری در جایگاه های عرضه و نظارت دقیق بر فرآیند تبدیل خودرو، مزایای اقتصادی LPG به سختی برای عموم مصرف کنندگان قابل دسترس خواهد بود.

در نهایت می توان گفت LPG بیشتر یک سوخت مکمل و راهبردی در سبد انرژی کشورهاست تا جایگزینی کامل برای بنزین. توسعه هدفمند این سوخت، در کنار سیاست گذاری مناسب برای زیرساخت و ایمنی، می تواند هم به کاهش هزینه سوخت خانوارها کمک کند و هم فشار بر بازار بنزین و واردات سوخت را در میان مدت کاهش دهد.