نفت سنگین چیست؟ بررسی ویژگی و کاربرد انواع نفت سنگین دنیا

در دنیای انرژی، نه همه نفت ها یکسان هستند و نه همه آنها به یک شکل استخراج، پالایش یا قیمت گذاری می شوند. یکی از مهم ترین تمایزات در بازار نفت خام، تفاوت میان نفت سبک و نفت سنگین است؛ تمایزی که مستقیماً بر هزینه پالایش، نوع فرآورده های قابل استحصال و در نهایت بر ارزش اقتصادی هر بشکه نفت اثر می گذارد.

نفت سنگین به گروهی از نفت های خام گفته می شود که چگالی بالا، گرانروی زیاد و محتوای گوگرد بالایی دارند. این ویژگی ها استخراج و پالایش آنها را دشوارتر و پرهزینه تر می کند؛ اما با این حال، ذخایر عظیم نفت سنگین در کشورهایی مانند ونزوئلا، کانادا، ایران، عراق و کویت به این نوع نفت جایگاهی غیرقابل انکار در بازار جهانی انرژی داده است.

پرسش اصلی این است: نفت سنگین چیست، چه ویژگی هایی دارد، از کجا می آید و چه نقشی در صنعت پتروشیمی و تامین انرژی جهان ایفا می کند؟ این مقاله به بررسی جامع این موضوع می پردازد.

نفت سنگین چیست؟

نفت سنگین نوعی از نفت خام است که بر اساس استاندارد API Gravity درجه گرانش پایینی دارد. در طبقه بندی بین المللی، نفتی که عدد API آن کمتر از ۲۰ درجه باشد به عنوان نفت سنگین شناخته می شود. هرچه این عدد کمتر باشد، نفت سنگین تر، چسبناک تر و پالایش آن دشوارتر است.

برای درک بهتر، باید بدانیم که آب دارای API برابر ۱۰ است. نفت سبک معمولاً API بالای ۳۱ دارد و به راحتی جاری می شود، در حالی که نفت سنگین با API بین ۱۰ تا ۲۰ درجه، گاهی به اندازه ای ویسکوز است که در دمای محیط تقریباً جامد یا نیمه جامد به نظر می رسد.

در کنار نفت سنگین، یک دسته به نام نفت فوق سنگین (Extra Heavy Oil) هم وجود دارد که API آن کمتر از ۱۰ درجه است. نفت های موجود در کمربند اورینوکو ونزوئلا و یا ماسه های نفتی آلبرتای کانادا از این دسته هستند. این نوع نفت ها به قدری سنگین هستند که بدون فرآیندهای ویژه، نه قابل پمپ کردن هستند و نه می توان آنها را مانند نفت معمولی جابجا کرد.

گوگرد یکی دیگر از شاخص های مهم تقسیم بندی نفت است. نفتی که درصد گوگرد آن بالای ۰.۵ درصد باشد، نفت ترش (Sour Crude) نامیده می شود و اکثر نفت های سنگین دنیا در همین دسته قرار می گیرند. این موضوع هزینه پالایش را به شکل قابل توجهی افزایش می دهد، چرا که گوگرد باید پیش از ورود به فرآیندهای پالایشگاهی زدوده شود.

نفت سنگین چگونه تشکیل می شود؟

منشاء نفت سنگین در اصل همان منشاء نفت خام معمولی است؛ یعنی تجمع میلیون ها سال مواد آلی دریایی و زیستی تحت فشار و دمای زمین. اما تفاوت اصلی در فرآیندهای تبدیلی است که پس از تشکیل اولیه نفت رخ داده اند.

• مسیر اول: نفتی که در اعماق زمین تشکیل شده و به سطح بالاتر مهاجرت کرده است، در نزدیکی سطح زمین در معرض عوامل بیولوژیکی، اکسیداسیون و شستشو با آب زیرزمینی قرار می گیرد. باکتری ها ترکیبات سبک تر (هیدروکربن های پارافینیک) را متابولیزه می کنند و ترکیبات سنگین تر مانند آسفالتن ها، رزین ها و مواد سولفوردار باقی می مانند. نتیجه این فرآیند، نفتی سنگین تر، چسبناک تر و پیچیده تر از نظر شیمیایی است.
• مسیر دوم: در برخی مخازن، نفت در ابتدا بلوغ کافی نداشته است. فشار و حرارت ناکافی در طول میلیون ها سال موجب شده که هیدروکربن های سبک کمتری تولید شود و نفت در مرحله ای نیمه تکامل یافته بماند.
• مسیر سوم: برخی نفت های سنگین از ماسه های نفتی یا سنگ های مخزنی غیرمتعارف استخراج می شوند. در این حالت، ماده هیدروکربنی به نام بیتومن با دانه های ماسه درهم آمیخته است و برای استخراج به تکنولوژی های ویژه ای نیاز دارد.

بنابراین نفت سنگین نه یک نقص در طبیعت است و نه یک پدیده غیرعادی؛ بلکه نتیجه مسیرهای متفاوت تکامل زمین شناختی ذخایر هیدروکربنی است که در شرایط خاصی شکل گرفته اند.

انواع نفت سنگین در دنیا

نفت سنگین دنیا از نظر منشاء جغرافیایی، ترکیب شیمیایی و روش استخراج به چند دسته اصلی تقسیم می شود. مهم ترین ذخایر و انواع نفت سنگین در دنیا عبارتند از:

نفت سنگین ونزوئلا (کمربند اورینوکو)

ونزوئلا با کمربند نفتی اورینوکو دارای بزرگ ترین ذخایر نفت سنگین و فوق سنگین دنیاست. API این نفت ها معمولاً بین ۶ تا ۱۲ درجه قرار دارد که آن ها را در دسته نفت فوق سنگین قرار می دهد. برای انتقال این نفت از مخزن تا پالایشگاه، باید آن را با نفت سبک تر مخلوط کرد (فرآیند Dilution) یا از آن خروجی سنتتیک با ارتقای کیفیت تهیه کرد. پروژه های عظیمی مانند Cerro Negro، Hamaca و Petrozuata در این منطقه فعال بوده اند.

ماسه های نفتی کانادا (آلبرتا)

ماسه های نفتی آتاباسکا در استان آلبرتای کانادا یکی از بزرگ ترین منابع انرژی غیرمتعارف دنیاست. بیتومن موجود در این ماسه ها API کمتر از ۸ درجه دارد و برای استخراج از آن، دو روش اصلی حفاری نفت به کار می رود: استخراج سطحی برای لایه های نزدیک به سطح، و روش تزریق بخار یا SAGD برای لایه های عمیق تر. کانادا با ذخایر بیش از ۱۶۵ میلیارد بشکه نفت قابل استخراج از این منابع، رتبه سوم ذخایر نفتی جهان را دارد.

نفت سنگین ایران

ایران نیز دارای ذخایر قابل توجهی از نفت سنگین است، به خصوص در مناطقی مانند میدان های نفتی خوزستان و برخی لایه های میادین مشترک در خلیج فارس. نفت سنگین ایران معمولاً API بین ۱۵ تا ۲۲ درجه دارد و از نظر ترکیب گوگردی نسبتاً ترش محسوب می شود. با توجه به پالایشگاه های کشور، بخش قابل توجهی از این نفت در داخل کشور پالایش می شود و مابقی به کشورهایی که پالایشگاه های مناسب برای پردازش نفت سنگین دارند صادر می شود.

نفت سنگین خاورمیانه (کویت، عراق، عربستان)

در خاورمیانه، کویت با نفت های سنگین منطقه بوبیان و میدان کویت با API حدود ۳۱ درجه در مرز میان سبک و سنگین قرار می گیرد. عراق هم دارای نفت های سنگین تر در مناطق جنوبی است. عربستان سعودی نیز نفت سنگین عربی با API حدود ۲۷ درجه دارد که در مقایسه با Arab Light، ارزش اقتصادی پایین تری دارد.

نفت سنگین مکزیک

مکزیک با نفت مایا یکی از صادرکنندگان شناخته شده نفت سنگین به شمار می رود. نفت مایا API حدود ۲۲ درجه و محتوای گوگرد حدود ۳.۳ درصد دارد که آن را به یک نفت ترش و نسبتاً سنگین تبدیل می کند. پالایشگاه های آمریکا به خصوص در منطقه خلیج مکزیک از گذشته برای پردازش این نوع نفت تنظیم شده اند.

ویژگی های نفت سنگین

برای درک بهتر تفاوت انواع نفت خام، ابتدا جدول مقایسه ای از پارامترهای اصلی ارائه می شود، سپس هر ویژگی به صورت مجزا بررسی می گردد.

جدول مقایسه ویژگی های انواع نفت خام

API Gravity و چگالی

API Gravity (درجه گرانروی موسسه نفت آمریکا) مهم ترین پارامتر تعریف کننده نوع نفت است. این عدد رابطه معکوس با چگالی دارد: هرچه API بالاتر باشد، نفت سبک تر است. فرمول محاسبه API بر اساس چگالی نسبی تعریف شده است:

API = (141.5 / SG at 60°F) – 131.5

نفت سنگین با API زیر ۲۰ درجه، چگالی بالاتری نسبت به آب دارد یا در آستانه آن قرار دارد. این چگالی بالا مستقیماً با ترکیب مولکولی نفت در ارتباط است؛ نفت سنگین حاوی مولکول های بزرگ تر، سنگین تر و پیچیده تر است که هیدروکربن های حلقوی، آروماتیک ها، آسفالتن ها و رزین ها در آن غالب هستند.

گرانروی یا ویسکوزیته

گرانروی یا ویسکوزیته نفت سنگین، یکی از بزرگ ترین چالش های عملیاتی این صنعت است. در حالی که نفت سبک در دمای محیط به راحتی جاری می شود، نفت سنگین ممکن است در همان دما عملاً جامد یا خمیری باشد.

گرانروی نفت سنگین بسته به نوع آن از چند صد تا چند هزار سانتی استوک متغیر است. برای مقایسه، گرانروی آب در دمای اتاق حدود ۱ cSt و روغن موتور معمولی حدود ۱۰۰ cSt است. برخی نفت های فوق سنگین گرانروی بیش از ۱۰,۰۰۰ cSt دارند.

این ویژگی، انتقال نفت سنگین از چاه به سطح، جابجایی در خطوط لوله و ورود به واحدهای پالایشگاهی را دشوار می کند. برای غلبه بر این مشکل از روش هایی مانند گرم کردن خط لوله، اضافه کردن حلال یا آب (CHOPS)، تزریق بخار در مخزن (SAGD) و ساخت تاسیسات ارتقادهنده استفاده می شود.

محتوای گوگرد

نفت های سنگین معمولاً ترش هستند؛ یعنی محتوای گوگرد بالایی دارند. گوگرد در نفت خام به شکل های مختلفی از جمله هیدروژن سولفید (H₂S)، مرکاپتان ها، سولفیدها و دی سولفیدها وجود دارد.

محتوای گوگرد بالا چند مشکل جدی ایجاد می کند:

• در فرآیند احتراق، دی اکسید گوگرد (SO₂) تولید می کند که آلاینده هوا و عامل باران اسیدی است.
• در فرآیند پالایش، گوگرد با کاتالیست های واکنش واحدهای Hydrotreating تداخل دارد و هزینه پردازش را بالا می برد.
• مقررات محیط زیستی جهانی به ویژه استانداردهای IMO ۲۰۲۰ در حمل و نقل دریایی، محدودیت های شدیدی بر گوگرد سوخت اعمال کرده اند.

به همین دلیل، قیمت نفت سنگین ترش در بازار جهانی نسبت به نفت سبک شیرین با تخفیف قابل توجهی معامله می شود. این تخفیف در اصطلاح صنعتی به آن Quality Differential یا Heavy-Light Spread می گویند.

ترکیب شیمیایی و محتوای هیدروکربنی

ترکیب مولکولی نفت سنگین متفاوت تر از نفت سبک است. در نفت های سبک، هیدروکربن های پارافینیک (آلکان های زنجیره مستقیم و شاخه دار) غالب هستند که به راحتی در واحدهای تقطیر جدا می شوند. اما در نفت سنگین:

• آسفالتن ها: ترکیبات سنگین پلی آروماتیک که موجب افزایش ویسکوزیته و سیاهی نفت می شوند. این ترکیبات در اکثر حلال های آلی کم قطبی نامحلول هستند.
• رزین ها: ترکیبات نیمه سنگین که به عنوان امولسیفایر طبیعی نفت عمل می کنند و از رسوب ناگهانی آسفالتن ها جلوگیری می کنند.
• مواد سولفوردار، نیتروژن دار و فلزی: نفت سنگین حاوی نیکل (Ni)، وانادیوم (V) و سایر فلزات سنگین است که به کاتالیست های واحدهای پالایشگاهی آسیب می رسانند.
• هیدروکربن های پلی سیکلیک: ترکیبات حلقوی چندتایی که نسبت هیدروژن به کربن پایینی دارند و برای تبدیل به فرآورده های سبک تر نیاز به فرآیندهای Hydrocracking یا Coking دارند.

پتانسیل تولید فرآورده (Yield)

یکی از مهم ترین تفاوت های عملی نفت سنگین با نفت سبک، الگوی تولید فرآورده در پالایشگاه است. در تقطیر یک بشکه نفت سبک، درصد بالایی بنزین، نفت سفید و گازوئیل به دست می آید که همه از فرآورده های باارزش هستند. اما در پالایش نفت سنگین، بخش بزرگی از خروجی در برش های سنگین تقطیر جمع می شود: نفت کوره سنگین ، قیر و ته مانده برج تقطیر.

این فرآورده های سنگین ارزش بازاری پایین تری دارند و برای تبدیل آنها به فرآورده های سبک تر و باارزش تر (مثل بنزین یا دیزل)، واحدهایی مانند Coker، Visbreaker یا Hydrocracker در پالایشگاه لازم است. این واحدها سرمایه گذاری اولیه بالا و هزینه عملیاتی بیشتری دارند.

کاربردهای نفت سنگین

نفت سنگین پس از استخراج و پالایش، طیف گسترده ای از محصولات را تولید می کند. با اینکه بازده فرآورده های سبک از نفت سنگین کمتر است، اما بخش های مختلف صنعت به فرآورده های خاص آن وابستگی دارند.

سوخت های سنگین برای حمل و نقل دریایی

نفت کوره سنگین مهم ترین محصول مستقیم نفت سنگین است و در موتورهای کشتی های اقیانوس پیما استفاده می شود. بخش عمده ای از ناوگان تجاری دریایی جهان تا پیش از اجرای مقررات IMO ۲۰۲۰ از نفت کوره با محتوای گوگرد بالا (HFO) استفاده می کرد. هنوز هم کشتی هایی که مجهز به سیستم Scrubber (پاک کننده گاز خروجی) هستند از این سوخت استفاده می کنند.

تولید آسفالت و قیر راهسازی

یکی از کاربردهای منحصربه فرد نفت سنگین، تولید قیر برای راهسازی و عایق بندی است. قیر از تقطیر در خلاء، نفت سنگین به دست می آید. این ماده در ساخت آسفالت جاده ها، پوشش بام ها، عایق رطوبتی سازه ها، ایزولاسیون لوله های زیرزمینی و پوشش مخازن ذخیره کاربرد دارد. ایران به عنوان یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان قیر در جهان شناخته می شود.

تولید کک نفتی

کک نفتی یا Petcoke محصول واحدهای Coking در پالایشگاه است که از پردازش ته مانده های سنگین نفت به دست می آید. Petcoke کاربردهای متنوعی دارد:

• در صنعت فولاد: به عنوان سوخت و احیاکننده در کوره های قوس الکتریکی
• در صنعت آلومینیوم: به عنوان آند کربنی در فرآیند الکترولیز
• در صنعت سیمان: به عنوان سوخت جایگزین زغال سنگ
• در نیروگاه ها: به عنوان سوخت صنعتی با ارزش حرارتی بالا

تولید روغن های صنعتی و روانکارها

برخی نفت های سنگین حاوی ترکیبات نفتنیکی هستند که خواک روانکاری بسیار خوبی دارند. از این نفت ها روغن های پایه تولید می شود که در ساخت انواع روانکار صنعتی، روغن موتور، گریس، مایع ترمز و روغن هیدرولیک کاربرد دارند.

تامین خوراک واحدهای Coking و Hydrocracking

نفت سنگین و ته مانده برج تقطیر آن، خوراک اصلی واحدهای تبدیل عمیق در پالایشگاه های پیچیده است:

• Delayed Coker: ته مانده را به کک نفتی، گازوئیل سبک و گاز تبدیل می کند.
• Fluid Catalytic Cracking (FCC): گازوئیل سنگین حاصل از نفت سنگین را به بنزین و پروپیلن تبدیل می کند.
• Hydrocracker: با استفاده از هیدروژن و کاتالیست، برش های سنگین را به دیزل و بنزین با کیفیت بالا تبدیل می کند.
• Visbreaker: ویسکوزیته ته مانده را با حرارت کاهش می دهد تا نفت کوره قابل فروش تولید شود.

تولید سوخت نیروگاه ها

نفت کوره حاصل از پالایش نفت سنگین به طور گسترده در نیروگاه های برق، صنایع سیمان، فولاد و سفالینه سازی به عنوان سوخت صنعتی استفاده می شود. این سوخت ارزش حرارتی بالایی دارد و در مناطقی که دسترسی به گاز طبیعی محدود است، جایگزین مناسبی به شمار می رود.

کاربردهای شیمیایی و پتروشیمی

بخشی از نفت سنگین پس از Upgrading و تبدیل به نفت سنتتیک یا از طریق فرآیند Steam Cracking به عنوان خوراک واحدهای پتروشیمی استفاده می شود. این موضوع را در بخش بعد با تفصیل بیشتری بررسی می کنیم.

تولید گازوئیل دریایی (MGO) و سوخت های جایگزین

پس از اجرای مقررات گوگرد IMO ۲۰۲۰، تقاضا برای تبدیل نفت سنگین به گازوئیل دریایی با گوگرد کمتر (VLSFO و MGO) افزایش یافته است. این تبدیل از طریق فرآیندهای Desulfurization و Hydrotreatment انجام می شود.

نقش نفت سنگین در صنعت پتروشیمی

رابطه میان نفت سنگین و صنعت پتروشیمی پیچیده تر از آن است که در نگاه اول به نظر می رسد. در حالی که نفت سبک و میعانات گازی خوراک اصلی واحدهای پتروشیمی هستند، نفت سنگین هم از مسیرهای مختلف در این صنعت نقش آفرینی می کند.

نفت سنگین به عنوان خوراک Cracker های سنگین

برخی واحدهای Steam Cracker در دنیا برای پردازش نفتاهای سنگین تر یا گازوئیل تقطیر شده از نفت سنگین طراحی شده اند. در این فرآیند، گازوئیل سنگین (Vacuum Gas Oil یا VGO) حاصل از پالایش نفت سنگین در کوره های کراکر با بخار آب در دمای بالا واکنش می دهد و محصولاتی مانند اتیلن، پروپیلن، بوتادین و بنزن تولید می شود.

این محصولات بنیادی ترین مواد اولیه صنعت پتروشیمی هستند:

• اتیلن: برای تولید پلی اتیلن، اتیلن گلیکول، وینیل کلراید و اتانول آمین
• پروپیلن: برای تولید پلی پروپیلن، اکریلیک اسید، اکریلونیتریل و پروپیلن اکسید
• بوتادین: برای تولید لاستیک های سنتتیک (SBR، NBR)
• بنزن: برای تولید استایرن، فنل، سیکلوهگزان و آنیلین

واحد FCC و تولید پروپیلن برای پتروشیمی

واحد Fluid Catalytic Cracking (FCC) که عمدتاً برای پردازش گازوئیل سنگین حاصل از نفت سنگین طراحی می شود، علاوه بر بنزین، مقادیر قابل توجهی پروپیلن تولید می کند. این پروپیلن، که Refinery Grade Propylene (RGP) نام دارد، پس از خالص سازی به واحدهای پلی پروپیلن منتقل می شود.

تولید آروماتیک ها از نفت سنگین

برخی نفت های سنگین دارای محتوای آروماتیکی بالایی هستند. پس از فرآیندهایی مانند Catalytic Reforming، می توان بنزن، تولوئن و زایلن (BTX) را از آنها استخراج کرد. BTX محصولات ارزشمندی برای صنعت پتروشیمی هستند:

• بنزن: پایه تولید پلی استایرن، نایلون و رزین های اپوکسی
• تولوئن: در تولید TDI (ایزوسیانات تولوئن برای پلی اورتان ها) و TNT
• زایلن: خوراک واحدهای PTA برای تولید پلی اتیلن ترفتالات (PET)

قیر اصلاح شده و ژئوتکستایل ها

یکی از کاربردهای نوآورانه فرآورده های نفت سنگین در صنعت، ساخت قیرهای اصلاح شده پلیمری (PMB) است. در این محصول، قیر طبیعی حاصل از نفت سنگین با پلیمرهایی مانند SBS (استایرن-بوتادین-استایرن) اصلاح می شود تا مقاومت در برابر تغییرات دمایی، شیارشدن و ترک خوردن افزایش یابد. این محصول در ساخت جاده های با ترافیک سنگین، باند فرودگاه ها و پل ها استفاده می شود.

زنجیره ارزش نفت سنگین در پتروشیمی ایران

ایران با داشتن ذخایر نفت سنگین، ظرفیت پالایشی گسترده و مجتمع های پتروشیمی بزرگ، می تواند از نفت سنگین در یک زنجیره ارزش یکپارچه بهره ببرد:

1. استخراج نفت سنگین از میادین خوزستان و خلیج فارس
2. ارسال به پالایشگاه ها (اصفهان، آبادان، بندرعباس، تهران)
3. تولید VGO و برش های میانی در واحدهای تقطیر و خلاء
4. تبدیل در واحدهای FCC و Hydrocracker به بنزین و الفین ها
5. ارسال خوراک به مجتمع های پتروشیمی برای تولید محصولات پایه
6. تولید محصولات با ارزش افزوده بالا مانند پلیمرها، شیمیایی ها و پلاستیک ها

تحلیل فراز انرژی: نفت سنگین، بار یا فرصت؟

نفت سنگین برای دهه های طولانی در سایه نفت سبک قرار داشت؛ گران تر برای پالایش، دشوارتر برای حمل و نقل و کمتر مورد توجه بازارهای بین المللی. اما دو روند موازی در حال تغییر این معادله هستند.

اول، کاهش تدریجی ذخایر نفت سبک متعارف در جهان است. بخش عمده نفت سبک کشف شده در قرن بیستم در حال بلوغ یا افول است و کشف های جدید کمتر و کوچک تر شده اند. این به معنای افزایش نسبی وزن نفت های سنگین و غیرمتعارف در سبد انرژی جهان در دهه های آینده است.

دوم، پیشرفت قابل توجه فناوری های استخراج و پالایش نفت سنگین است. SAGD کانادا، پروژه های Upgrading ونزوئلا و فناوری های جدید کاهش ویسکوزیته در خط لوله، هزینه تولید نفت سنگین را در دهه اخیر به شکل قابل توجهی کاهش داده اند. در نتیجه، در شرایطی که قیمت نفت بالا باشد، بسیاری از پروژه های نفت سنگین اقتصادی می شوند.

برای ایران، این فرصت دوگانه ای است: از یک سو توسعه ظرفیت پالایش داخلی برای نفت سنگین و افزایش بازده فرآورده های با ارزش افزوده، و از سوی دیگر توسعه روابط با پالایشگاه های آسیایی (به خصوص چین، هند و کره) که زیرساخت تبدیل نفت سنگین را دارند و به دنبال تامین خوراک با قیمت مناسب هستند.

رقابت اصلی در بازار نفت سنگین میان ایران، عراق، ونزوئلا و عربستان سعودی (با Arab Heavy) است. توانایی در بهینه سازی ترکیب صادرات، مدیریت تخفیف نسبت به نفت سبک و توسعه روابط بلند مدت با پالایشگاه های خریدار، تعیین کننده جایگاه رقابتی ایران در این بازار خواهد بود.

جمع بندی

نفت سنگین با وجود چالش هایی که در استخراج، انتقال و پالایش ایجاد می کند، بخش جدایی ناپذیری از اقتصاد انرژی جهان است. این نوع نفت با API کمتر از ۲۰ درجه، گرانروی بالا و محتوای گوگرد زیاد، نیازمند فناوری های پیشرفته تر و سرمایه گذاری بیشتری نسبت به نفت سبک است، اما ذخایر عظیم آن در کشورهایی مانند ونزوئلا، کانادا، ایران و عراق نمی تواند نادیده گرفته شود.

کاربردهای نفت سنگین از تامین سوخت کشتیرانی جهانی گرفته تا تولید آسفالت، قیر، کک نفتی، روانکارها و خوراک واحدهای پتروشیمی گسترده است. با پیشرفت فناوری های Upgrading و Conversion، این نفت می تواند به الفین ها، آروماتیک ها و پلیمرهای ارزشمند تبدیل شود.

برای دنبال کردن تحلیل های تخصصی بیشتر درباره بازار نفت خام، صنعت پتروشیمی و اخبار انرژی ایران و جهان، بخش بلاگ و اخبار فراز انرژی را دنبال کنید.