محسن پاک‌ نژاد

پاک نژاد مهندس برق و کارشناس ارشد مهندسی صنایع است و کار خود را از ابتدای دهه ۱۳۷۰ در وزارت نیرو آغاز کرد. پس از آن بیش از دو دهه در وزارت نفت و شرکت های تابعه آن کار کرد. در این مسیر در حوزه های برنامه ریزی تلفیقی، نظارت بر صادرات فرآورده های نفتی، بازرگانی نفت، تولید و نظارت بر منابع هیدروکربوری مسئولیت داشت.

او پیش از ورود به کابینه سه سمت کلیدی داشت. از ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵ مدیرعامل و نایب رئیس هیئت مدیره شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو) بود، از ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷ معاون مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در امور تولید بود و از ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰ معاون وزیر نفت در نظارت بر منابع هیدروکربوری بود.

او در مرداد ۱۴۰۳ با ۲۲۲ رأی موافق مجلس شورای اسلامی به عنوان وزیر نفت دولت مسعود پزشکیان انتخاب شد. دوره وزارت او با موضوعاتی مانند ناترازی گاز و سوخت، افت فشار میدان پارس جنوبی، افزایش تولید نفت و گاز، اصلاح نظام قیمت گذاری بنزین و فشار تحریم ها همراه بود. این دوره حدود دو سال طول کشید.

از نظر ثبت تاریخی، وزارت پاک نژاد هم با اقدامات اجرایی و قراردادی همراه بود و هم با انتقادهای مجلس و رسانه ها درباره بازگشت درآمدهای ارزی نفت. هر دو بخش در ادامه صفحه با تکیه بر منابع منتشر شده آمده است.

اطلاعات هویتی

تحصیلات دانشگاهی

او کارشناسی مهندسی برق را در سال ۱۳۶۷ از دانشگاه تهران و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع را در سال ۱۳۷۷ از دانشگاه صنعتی امیرکبیر دریافت کرده است. ترکیب این دو رشته سابقه فنی و مدیریتی او را توضیح می دهد. مهندسی صنایع با موضوعاتی مانند برنامه ریزی، بهینه سازی و مدیریت پروژه سروکار دارد و در پرونده شغلی او نیز مناصب برنامه ریزی نقش پررنگی دارند.

بعضی منابع رسانه ای دانشگاه محل تحصیل کارشناسی ارشد را «پلی تکنیک» نوشته اند. این نام همان دانشگاه صنعتی امیرکبیر است که پیشتر با عنوان پلی تکنیک تهران شناخته می شد.

سمت فعلی

پاک نژاد در زمان نگارش این صفحه در سمت اجرایی فعالی قرار ندارد.

• عنوان آخرین سمت: وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران
• تاریخ انتصاب: ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ با رأی اعتماد مجلس
• تاریخ پایان: ۱۲ مهر ۱۴۰۵ (برابر با ۴ اکتبر ۲۰۲۶) با پذیرش استعفا از سوی رئیس جمهور
• جانشین فعلی: حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، به عنوان سرپرست وزارت نفت

شرح مسئولیت ها

وزارت نفت متولی اکتشاف، توسعه و تولید نفت و گاز، پالایش، پخش فرآورده ها، پتروشیمی، صادرات و تأمین سوخت داخلی است. وزیر نفت سیاست گذاری این حوزه ها را بر عهده دارد و بر شرکت های اصلی وزارتخانه، از جمله شرکت ملی نفت ایران، شرکت ملی گاز ایران، شرکت ملی پالایش و پخش و شرکت ملی صنایع پتروشیمی، نظارت می کند.

وزیر نفت همچنین در شورای عالی انرژی و هیئت دولت در تصمیم گیری های مرتبط با تأمین سوخت، قیمت گذاری فرآورده ها و قراردادهای نفتی مشارکت دارد.

سوابق اجرایی

وزیر نفت (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵)

پاک نژاد در ۲۱ مرداد ۱۴۰۳ به عنوان وزیر پیشنهادی نفت به مجلس معرفی شد. او با ۲۲۲ رأی موافق به عنوان وزیر نفت انتخاب شد. برخی منابع تعداد آرا را ۲۲۱ نوشته اند. در این صفحه عدد گزارش شده در منابع غالب، یعنی ۲۲۲، ثبت شده است.

درباره شماره ردیف او در فهرست وزرای نفت نیز منابع اختلاف دارند. شانا او را دوازدهمین وزیر نفت جمهوری اسلامی نامیده است، در حالی که ویکی پدیا او را یازدهمین وزیر نفت نوشته است. به همین دلیل در این صفحه از شماره گذاری صرف نظر شده است.

معاون وزیر نفت در نظارت بر منابع هیدروکربوری (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۰)

او از ۲۹ آبان ۱۳۹۷ تا ۲۸ شهریور ۱۴۰۰ در دولت حسن روحانی این سمت را بر عهده داشت. این معاونت بر بهره برداری از منابع نفت و گاز نظارت می کند و با موضوع صیانت از مخازن و میدان های مشترک ارتباط مستقیم دارد.

معاون مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در امور تولید (۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷)

مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با حکمی او را به این سمت منصوب کرد. او در این دوره عضو هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران نیز بود.

مدیرعامل و نایب رئیس هیئت مدیره شرکت بازرگانی نفت ایران، نیکو (۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵)

در این سال ها او مدیرعامل شرکت نیکو بود. بر اساس گزارش یک رسانه، جانشین او در این شرکت مجید هدایت زاده بود.

سایر سمت ها پیش از ۱۳۹۳

منبع این جدول گزارش های اکوایران و نفت ما است. تاریخ ها بر اساس همین گزارش ها ثبت شده و ممکن است در رسانه های مختلف اندکی تفاوت داشته باشد.

سوابق مدیریتی

پاک نژاد در سه دهه گذشته در چند هیئت مدیره و کمیسیون مهم صنعت نفت عضو بوده است:

• عضو اصلی هیئت مدیره شرکت نفت مناطق مرکزی ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۶)
• عضو اصلی کمیسیون مناقصات شرکت ملی نفت ایران (۱۳۹۰ تا ۱۳۹۳)
• عضو اصلی هیئت مدیره شرکت نفت فلات قاره ایران (۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳)
• نایب رئیس هیئت مدیره شرکت نیکو (۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵)
• عضو هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران (۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷)

عضویت در کمیسیون مناقصات و هیئت ترک تشریفات نشان می دهد که او پیش از وزارت با فرایند خرید و قراردادهای بزرگ شرکت ملی نفت آشنا بود.

مهم ترین فعالیت ها و اقدامات

قرارداد فشارافزایی پارس جنوبی (اسفند ۱۴۰۳)

نخستین قرارداد بزرگ صنعت نفت در دولت چهاردهم در اسفند ۱۴۰۳ با حضور رئیس جمهور امضا شد. پاک نژاد درباره این طرح گفت که فشارافزایی میدان گازی پارس جنوبی تا حدی دچار عقب ماندگی بود و شاید سال ها پیش باید آغاز می شد. افت فشار میدان به معنای کاهش تولید گاز از بزرگ ترین میدان گازی کشور است و در ناترازی گاز اثر مستقیم دارد.

کشف ذخایر گاز در جنوب فارس

وزیر نفت کشف حدود ۱۷ تریلیون فوت مکعب گاز درجا در میدان های پازن و تخته در جنوب استان فارس را از دستاوردهای وزارت نفت در دولت چهاردهم برشمرد. این رقم از سوی وزارت نفت اعلام شده است.

توسعه یکپارچه میدان آزادگان

پاک نژاد گفت که آزادگان شمالی و جنوبی پیشتر دو طرح جداگانه بودند، در حالی که یک مخزن هستند، و بر توسعه یکپارچه آنها تأکید کرد.

افزایش تولید نفت، گاز و بنزین

شانا در گزارش صد روزگی وزارت او از افزایش تولید ۶۰ هزار بشکه ای نفت، ۳۰ میلیون مترمکعبی گاز و ۸٫۵ میلیون لیتری بنزین نوشت. او در جلسه رأی اعتماد نیز گفته بود تولید نفت ایران تا پایان سال بعد روزانه ۴۰۰ هزار بشکه افزایش خواهد یافت. این ارقام ادعای رسمی وزارتخانه است و در این صفحه به عنوان گزارش رسمی ثبت می شود.

اصلاح نظام قیمت گذاری بنزین

اجرای طرح افزایش تدریجی نرخ سوم بنزین در آذر ۱۴۰۴ آغاز شد. بر اساس آن سهمیه های اول و دوم با قیمت های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان حفظ شد و نرخ سوم برای کارت اضطراری جایگاه و خودروهای فاقد سهمیه ۵۰۰۰ تومان تعیین شد. پاک نژاد در اظهاراتی گفته بود که سه نرخی شدن بنزین تأثیر معناداری بر تورم نخواهد داشت.

سوخت های جایگزین و حمل و نقل برقی

در همین دوره قیمت هر لیتر گاز مایع در جایگاه ها از ۱۳۰ تومان به ۳۰۰۰ تومان رسید، استاندارد تبدیل خودروها تدوین شد و فراخوان عمومی تبدیل خودروهای بنزینی آغاز شد. همچنین تفاهم نامه برقی سازی ۲۰ هزار موتورسیکلت کار در تهران و راه اندازی ۲۷ ایستگاه شارژ برقی در جایگاه ها گزارش شده است.

جمع آوری گازهای همراه و توقف واردات گازوئیل

پاک نژاد در گزارش دو ساله وزارت از مدیریت ناترازی گاز، افزایش تولید، جمع آوری گازهای مشعل و بهینه سازی مصرف سخن گفت. او همچنین از توقف واردات گازوئیل پس از سال ها خبر داد. در گزارشی دیگر او میزان گازهای همراه سوزانده شده را روزانه ۵۰ میلیون مترمکعب اعلام کرده بود.

مدیریت صنعت نفت در شرایط جنگی

وزیر نفت از استمرار تولید، بازسازی تأسیسات آسیب دیده و ادامه برنامه های افزایش تولید پس از جنگ ۱۲ روزه خبر داد. جزئیات مستقل درباره میزان خسارت و هزینه بازسازی در منابع بررسی شده منتشر نشده است.

مسائل مطرح شده در دوره وزارت

در هفته های پایانی وزارت او، پرونده فروش نفت، عملکرد تراستی ها (واسطه های فروش نفت در دوران تحریم)، تحقیق و تفحص مجلس و ورود نهادهای نظارتی از موضوعات پرحاشیه وزارت نفت بودند. دلیل رسمی استعفا اعلام نشده و دفتر رئیس جمهور تنها به پذیرش استعفا و انتصاب سرپرست اشاره کرده است. همین منبع تأکید می کند هیچ منبع رسمی استعفا را مستقیماً به پرونده فروش و انتقال درآمدهای نفتی مرتبط نکرده است. هر ارتباطی بین این موضوعات و استعفا فعلاً در حد گمانه زنی رسانه ای است و در این صفحه تأیید نمی شود.

حضور در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی

مسیر حرفه ای

مسیر شغلی پاک نژاد بیشتر در بخش بالادستی و بازرگانی نفت و گاز شکل گرفته است. بخش بالادستی شامل اکتشاف و تولید از میدان ها است. او از مدیر طرح توسعه میدان گازی تا معاون تولید شرکت ملی نفت در حوزه های مختلف این زنجیره کار کرده است.

یکی از نقاط شاخص رزومه او حضور در عملیات میدانی است. در گزارش نفت آنلاین آمده که او هنگام فوران چاه ۱۴۷ رگ سفید در میدان حضور داشت و پایش شکست، اما تا روز آخر در میدان ماند. این گزارش را باید به عنوان روایت رسانه ای در نظر گرفت.

ارتباط با شرکت های بزرگ صنعت

او به عنوان مدیرعامل شرکت نیکو مسئول بازرگانی نفت خام بود و به عنوان معاون تولید شرکت ملی نفت بر عملیات تولید نظارت داشت. در وزارت نیز شرکت ملی نفت، شرکت ملی گاز و شرکت های پالایش و پتروشیمی زیر نظر او قرار داشتند. حمید بورد در مرداد ۱۴۰۳ با حکم او معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران شد.

تأثیر تصمیمات بر صنعت

پاک نژاد معتقد بود ناترازی گاز در سال ۱۴۰۳ به اوج خود رسیده بود و باید برای آن تدبیر می شد. سیاست های او در این زمینه دو محور داشت: افزایش تولید و مدیریت مصرف. در محور تولید، طرح فشارافزایی پارس جنوبی و توسعه میدان های جدید قرار داشت و در محور مصرف، قیمت گذاری چندنرخی بنزین و جایگزینی سوخت.

در نشست کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در خرداد ۱۴۰۴ گزارش شد که حدود ۴۰ میلیارد دلار قرارداد در میدان های مشترک و مستقل در حال اجراست و برخی از آنها عملکرد خوبی داشته اند. همان گزارش بر لزوم شفافیت، جذابیت سرمایه گذاری و طراحی مدل های مالی متناسب با تحریم ها تأکید می کرد.

تحریم

وزارت خزانه داری ایالات متحده در ۲۳ اسفند ۱۴۰۳ اعلام کرد پاک نژاد را به دلیل نظارت بر صادرات نفت و در اختیار قرار دادن بخشی از درآمد آن برای نیروهای مسلح تحریم کرده است. این ادعا از سوی دولت آمریکا مطرح شده است.

انتقادات

نمایندگان مجلس، به ویژه اعضای فراکسیون نظارت بر صنعت نفت، انتقادهای شدیدی به عملکرد وزارت نفت وارد کردند. یکی از منتقدان عملکرد ارزآوری را بسیار ضعیف توصیف کرد و بیت الله عبداللهی ناترازی انرژی و کمبود گازوئیل را نشانه ناکامی وزیر دانست. گزارش خبرگزاری دانشجو نیز نوشته است که او نه استیضاح شد و نه توانست پرونده های جنجالی دوران وزارتش را ببندد. این انتقادها دیدگاه منتقدان است و با گزارش رسمی وزارت نفت از عملکرد تفاوت دارد.

عضویت ها

• هیئت مدیره شرکت نفت مناطق مرکزی ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۶)
• هیئت مدیره شرکت نفت فلات قاره ایران (۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳)
• هیئت مدیره شرکت بازرگانی نفت ایران، نیکو (۱۳۹۳ تا ۱۳۹۵)
• هیئت مدیره شرکت ملی نفت ایران (۱۳۹۵ تا ۱۳۹۷)
• هیئت دولت چهاردهم (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵)

اطلاعات رسمی درباره عضویت در نهادهای بین المللی مانند اوپک یا انجمن های تخصصی منتشر نشده است.

جوایز و افتخارات

اطلاعات رسمی درباره جوایز و افتخارات این بخش منتشر نشده است.

سوالات متداول

محسن پاک نژاد کیست؟

محسن پاک نژاد مدیر اجرایی ایرانی متولد ۱۳۴۵ در تهران است. او مهندس برق و کارشناس ارشد مهندسی صنایع است و بیش از سه دهه در وزارت نیرو، وزارت نفت و شرکت های تابعه آن فعالیت کرده است. در مرداد ۱۴۰۳ وزیر نفت دولت چهاردهم شد.

سمت فعلی محسن پاک نژاد چیست؟

او در حال حاضر وزیر نفت نیست. استعفای او در ۱۲ مهر ۱۴۰۵ از سوی رئیس جمهور پذیرفته شد و حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت، سرپرست وزارت نفت شد. گزارشی درباره سمت جدید او منتشر نشده است.

تحصیلات محسن پاک نژاد چیست؟

کارشناسی مهندسی برق از دانشگاه تهران در سال ۱۳۶۷ و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی امیرکبیر در سال ۱۳۷۷. اطلاعات رسمی درباره مدرک دکتری منتشر نشده است.

محسن پاک نژاد چه سوابق اجرایی دارد؟

مهم ترین سوابق او عبارت اند از مدیرکل نظارت بر صادرات مواد نفتی، عضو هیئت مدیره شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، معاون برنامه ریزی تلفیقی شرکت ملی نفت، مدیرعامل شرکت نیکو، معاون مدیرعامل شرکت ملی نفت در امور تولید، معاون وزیر نفت در نظارت بر منابع هیدروکربوری و وزیر نفت.

محسن پاک نژاد در چه شرکت هایی فعالیت کرده است؟

او در وزارت نیرو، وزارت نفت، شرکت ملی نفت ایران، شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، شرکت نفت فلات قاره ایران و شرکت بازرگانی نفت ایران (نیکو) مسئولیت داشته است. همچنین نماینده مدیرعامل شرکت ملی نفت در هیئت ترک تشریفات شرکت نفت و گاز پارس بوده است.

محسن پاک نژاد از چه تاریخی در سمت وزیر نفت منصوب شد؟

او در ۲۱ مرداد ۱۴۰۳ به مجلس معرفی شد و در ۳۱ مرداد ۱۴۰۳ با ۲۲۲ رأی موافق به عنوان وزیر نفت انتخاب شد.

مهم ترین اقدامات محسن پاک نژاد چیست؟

بر اساس گزارش رسمی وزارت نفت، امضای قرارداد فشارافزایی پارس جنوبی، اعلام کشف ذخایر گاز در میدان های پازن و تخته، توسعه یکپارچه آزادگان، اجرای نرخ سوم بنزین، توسعه سوخت های جایگزین و توقف واردات گازوئیل از مهم ترین اقدامات او بوده است. منتقدان به بازگشت درآمدهای ارزی و ناترازی انرژی ایراد گرفته اند.

محسن پاک نژاد عضو چه هیئت مدیره هایی بوده است؟

او عضو هیئت مدیره شرکت نفت مناطق مرکزی ایران، شرکت نفت فلات قاره ایران، شرکت نیکو و شرکت ملی نفت ایران بوده است.

چرا محسن پاک نژاد از وزارت نفت استعفا داد؟

دلیل رسمی اعلام نشده است. رسانه ها موضوعاتی مانند پرونده تراستی ها، تحقیق و تفحص مجلس و اختلاف با یک هلدینگ را مطرح کرده اند، اما هیچ منبع رسمی این موارد را به عنوان علت استعفا تأیید نکرده است.

آیا محسن پاک نژاد تحریم شده است؟

بله. وزارت خزانه داری آمریکا او را در ۲۳ اسفند ۱۴۰۳ تحریم کرد.