اقتصاد کسری بودجه (بخش اول)

رفع کسری بودجه از دو روش کلان اتفاق می افتد:
۱- کاهش هزینه ها
۲- افزایش درآمدها
ما در اینجا بخش دوم یعنی افزایش درآمد را بررسی می‌کنیم،

چاپ پول یعنی تولید بدهی برای دولت!
به دلیل اینکه هر پول کاغذی که چاپ می شود درصدی از آن بعنوان کارمزد ‎بانک مرکزی به حساب بدهکاری دولت منظور می گردد که ‎دولت نیز می بایست به روشهای مختلف بازپرداخت نماید،
اما ‎تورم به زبان ساده یعنی نسبت تولید ارزش افزوده به تولید ‎بدهی

راههای رفع کسری یا ‎ناترازی بودجه نیز در مدل ‎اقتصادی ایران با سه روش قابل رفع می باشد:
۱- تولید متناسب با نسبت عرضه به تقاضای واقعی جامعه، ‎صادرات مازاد ‎تولید، و بازگشت ارز ناشی از سود صادرات
۲- افزایش نرخ تمام شده محصول و رفع ‎بدهی دولت به ‎بانکمرکزی از محل اخذ ‎مالیات بر ارزش افزوده
۳- تولید درآمد از محل استیجاری معادن، ‎منابع ، دستگاههای متولی امور در قوای غیرراهبردی مثل اجاره بلندمدت فعالیتهای مکمل نظام آموزشی کشور، یا بخشی از خدمات قضایی، یا جزایر توریستی، یا معادن فلزات به دولتهای غیر بمنظور تحصیل پول و رفع بخشی از ‎ناترازی ‎اقتصادی

بدین سان با این تعاریف؛ شاخص نسبت درآمد به هزینه را می توان با توصیفات ذیل استخراج نمود؛
عرضه=a
تقاضا=b
تورم=c

a/b⟩1=» c↓
چنانچه مقدار عرضه بیش از مقدار تقاضای واقعی بازار باشد، مقدار مازاد صادر شده و بر حسب ‎ارز تک نرخی بعنوان سود ناشی از صادرات ‎تولید مازاد جامعه به محل رفع تعهد ارزی ایجادشده جهت رفع بخشی از ناترازی بودجه درآمدزایی ایجاد می شود.

a/b=1=» c=•
چنانچه مقدار عرضه برابر با تقاضا باشد، در این حال تعادل رخ داده و ‎تورم تک رقمی یا تقریبا نزدیک به صفر خواهد بود،

a/b⟨1=» c↑
چنانچه مقدار عرضه کمتر از تقاضای جامعه باشد، قیمت مقدار کاهش یافته عرضه، روی ‎قیمت تمام شده محصولات عرضه شده سرشکن و ‎تورم افزایشی اتفاق می افتد،
در این نقطه است که موضوع ‎احتکار پیش می آید، چنانچه موضوع کاهش تولید را نیز وارد معادلات کنیم موضوع حاضر بسیار پیچیده تر خواهد شد، همان نسبت عرضه به تقاضا کاهشی، چرا که با افزایش ‎قیمت تمام شده محصولات، مقدار ‎مالیات بر ارزش افزوده نیز افزایش یافته و بعنوان ‎درآمد ‎دولت در جهت تسویه ‎بدهی دولت به بانک مرکزی در محل بدهی ایشان و بابت کارمزد ناشی از چاپ پول بدون پشتوانه منظور می گردد.

دکتر بابک آوند