تشدید اختلال در عرضه و افزایش قیمت نفت تا مرز ۱۷۰ دلار

به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از موسسه تحلیل انرژی «کپلر»، شش هفته از آغاز تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا و متعاقب آن اختلال در تردد نفت‌کش‌ها از تنگه هرمز می‌گذرد. این مؤسسه روز دوشنبه در گزارشی اعلام کرد که این بحران، بزرگ‌ترین اختلال در عرضه نفت در دوران مدرن را ایجاد کرده و بازار جهانی با کسری روزانه ۶ میلیون بشکه‌ای روبروست.

بر اساس این گزارش که روز هفتم آوریل ۲۰۲۶ (۱۸ فروردین ۱۴۰۵) منتشر شده، پیش از آغاز درگیری‌ها، روزانه حدود ۱۵ میلیون بشکه نفت خام و فرآورده‌های نفتی از کشورهای حوزه خلیج‌فارس (عربستان، امارات، کویت، عراق و ایران) از طریق تنگه هرمز صادرات می‌شده که مقصد اصلی آن چین و هند بوده است. با بسته‌شدن این آبراه استراتژیک، حجم صادرات از منطقه به ۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافته و نزدیک به ۱۱ میلیون بشکه از تولید نفت خام منطقه نیز از مدار خارج شده است.

*عراق در تنگنا و عربستان از خطوط لوله جایگزین استفاده می‌کند*

کپلر وضعیت کشورهای صادرکننده منطقه را به این شرح تحلیل کرده است:
· عربستان سعودی: با فعال کردن خط لوله شرقی-غربی خود به بندر «ینبع» با حداکثر ظرفیت (۴ تا ۵/۴ میلیون بشکه در روز)، توانسته است بخشی از صادرات خود را حفظ کند.
· امارات متحده عربی: صادرات روزانه ۱.۵ میلیون بشکه‌ای خود را از بندر «فجیره» (واقع در دریای عمان) ادامه می‌دهد.
· ایران: بر اساس داده‌های این مؤسسه، صادرات نفت ایران با وجود تنش‌ها، همچنان و با حجم روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه از تنگه هرمز عبور می‌کند.
· عراق: بیش از همه آسیب دیده است. صادرات این کشور که پیش از جنگ روزانه ۴ میلیون بشکه بود، به حدود ۹۰۰ هزار بشکه سقوط کرده و تنها خط لوله‌ای به ترکیه با ظرفیت ۳۰۰ هزار بشکه، مسیر جایگزین آن است.

*چشم‌انداز ژئوپلیتیک؛ احتمال ادامه تنش‌ها قوی‌تر است*

این مؤسسه تحلیل خود از سناریوهای محتمل را به این صورت ارائه داده است:
۱. ادامه فشار بدون پیشرفت قاطع (۵۰ تا ۶۰ درصد احتمال): شامل حملات هوایی مستمر و عدم موفقیت دیپلماتیک.
۲. تشدید کامل درگیری (۲۰ تا ۳۵ درصد احتمال): شامل حمله به زیرساخت‌های انرژی و احتمال حضور نیروی زمینی.
۳. راه‌حل دیپلماتیک (حدود ۱۵ درصد احتمال): به عنوان رویدادی با احتمال کم ارزیابی شده است.

بر اساس این گزارش، دولت آمریکا خواستار کاهش تنش است، اما فاصله بین این خواسته و مواضع عمومی آن، خروج از بحران را دشوار کرده است. ایده آتش‌بس محدود با نظارت ایران بر ترانزیت تنگه هرمز مطرح شده، اما کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به شدت با آن مخالفند.

*تأثیر بر قیمت نفت و پالایشگاه‌ها*

کپلر پیش‌بینی کرده است که برای جبران کسری ۶ میلیون بشکه‌ای روزانه و متعادل‌سازی بازار، قیمت نفت باید به محدوده ۱۶۰ تا ۱۷۰ دلار در هر بشکه برسد. در کوتاه‌مدت، انتظار می‌رود قیمت نفت برنت در حدود ۱۲۵ دلار باقی بماند.

همچنین کاهش فعالیت پالایشگاه‌ها در عربستان، قطر و عمان، حدود ۳ میلیون بشکه در روز به کسری عرضه فرآورده‌های نفتی افزوده است. صادرات محصولات پالایشی هند ۳۰ درصد (از ۱.۳ به ۱ میلیون بشکه) و کشورهای شرق آسیا حدود یک میلیون بشکه کاهش یافته است.