به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی»، بر اساس گزارش بلومبرگ، هرچند برخی کشورهای تولیدکننده نفت خاورمیانه طی سال‌های گذشته خطوط لوله‌ای برای دور زدن تنگه هرمز احداث کرده‌اند، اما ظرفیت این مسیرها تنها بخشی از صادرات نفت منطقه را پوشش می‌دهد و در صورت اختلال گسترده در تردد کشتی‌ها، بازار جهانی انرژی همچنان با ریسک کمبود عرضه مواجه خواهد شد.

در حال حاضر روزانه بخش قابل توجهی از تجارت جهانی نفت و گاز مایع (LNG) از تنگه هرمز عبور می‌کند؛ گذرگاهی که میان ایران و عمان قرار گرفته و مهم‌ترین شاهراه انرژی جهان محسوب می‌شود.

خطوط لوله‌ای که هرمز را دور می‌زنند

مهم‌ترین مسیر جایگزین متعلق به عربستان سعودی است. خط لوله شرق به غرب این کشور با طول حدود ۱۲۰۰ کیلومتر، نفت خام را از میادین شرقی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند. ظرفیت این خط لوله حدود ۷ میلیون بشکه در روز برآورد می‌شود، اما ظرفیت عملی صادراتی آن کمتر از این میزان است.

امارات متحده عربی نیز از طریق خط لوله حبشان–فجیره بخشی از نفت خود را بدون عبور از هرمز به دریای عمان منتقل می‌کند. این خط لوله ظرفیت انتقال حدود ۱.۵ تا ۱.۸ میلیون بشکه در روز نفت خام را دارد.

عراق نیز بخشی از صادرات خود را از طریق خط لوله کرکوک–جیهان به بندر جیهان ترکیه در دریای مدیترانه ارسال می‌کند. با این حال ظرفیت این مسیر در مقایسه با حجم صادرات جنوب عراق محدود است.

ایران چه گزینه‌ای در اختیار دارد؟

بر اساس گزارش‌ها، ایران می‌تواند بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله گوره–جاسک انجام دهد. این خط لوله با ظرفیت حدود یک میلیون بشکه در روز نفت را به سواحل دریای عمان منتقل می‌کند، هرچند توسعه کامل زیرساخت‌های صادراتی جاسک هنوز به پایان نرسیده است.

طرح‌هایی که هنوز روی کاغذ مانده‌اند

در سال‌های اخیر پیشنهادهایی مانند احداث خط لوله بصره–عقبه در اردن، خط لوله صادراتی عراق به بندر دقم عمان و حتی پروژه‌های بلندپروازانه‌ای نظیر ایجاد کانال ارتباطی میان خلیج فارس و دریای عمان مطرح شده است؛ اما هزینه‌های سنگین، چالش‌های امنیتی و ملاحظات سیاسی باعث شده این طرح‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسند.

چرا تنگه هرمز همچنان بی‌جایگزین است؟

کارشناسان معتقدند مجموع ظرفیت خطوط لوله موجود در منطقه فاصله قابل توجهی با حجم نفت و گازی دارد که روزانه از تنگه هرمز عبور می‌کند. به همین دلیل حتی در صورت استفاده حداکثری از مسیرهای جایگزین، بخش مهمی از صادرات انرژی خاورمیانه همچنان به باز بودن این آبراه وابسته خواهد بود. در نتیجه هرگونه تنش یا اختلال در هرمز می‌تواند به سرعت بر قیمت جهانی نفت، گاز و هزینه حمل‌ونقل انرژی اثر بگذارد.