تصویر پنج‌ماهه اما روشن‌تر است؛ تولید و فروش مجموع این شش پالایشگاه نسبت به دوره مشابه سال گذشته کاهش یافته، در حالی که درآمد بیش از دو برابر شده است. در میان این شرکت‌ها، «پالایش نفت اصفهان» تنها پالایشگاهی بود که رشد قابل توجه درآمد را با افزایش همزمان تولید و فروش همراه کرد.

به گزارش سرویس کدال «فراز انرژی»، بررسی عملکرد پالایش نفت اصفهان، بندرعباس، تهران، تبریز، شیراز و لاوان نشان می‌دهد رشد درآمد صنعت پالایش در مرداد و پنج‌ماهه نخست ۱۴۰۵ بیش از آنکه ناشی از افزایش عمومی حجم عملیات باشد، تحت تأثیر افزایش ارزش ریالی فروش فرآورده‌ها قرار داشته است.

تولید مرداد پالایشی‌ها تقریباً بدون تغییر ماند

شش پالایشگاه مورد بررسی در تیرماه مجموعاً ۵ میلیون و ۴۲۹ هزار و ۳۴۳ مترمکعب محصول تولید کرده بودند.

این رقم در مرداد به ۵ میلیون و ۴۲۸ هزار و ۱۶۲ مترمکعب رسید؛ یعنی تولید کل تنها حدود ۰.۰۲ درصد کاهش یافت و عملاً در سطح ماه قبل باقی ماند.

اما ترکیب عملکرد شرکت‌ها یکسان نبود. تولید پالایش نفت تهران، لاوان، شیراز و تبریز نسبت به تیر افزایش یافت، در حالی که اصفهان و بندرعباس کاهش تولید ماهانه را تجربه کردند.

بنابراین ثبات تولید تجمیعی مرداد حاصل جبران افت برخی پالایشگاه‌های بزرگ با افزایش تولید سایر شرکت‌ها بوده است.

فروش ۲.۴ درصد افت کرد، درآمد ۱۶.۵ درصد بالا رفت

حجم فروش شش پالایشگاه از ۵ میلیون و ۴۳۳ هزار و ۷۰۳ مترمکعب در تیر به ۵ میلیون و ۳۰۱ هزار و ۹۳۷ مترمکعب در مرداد کاهش یافت.

به این ترتیب، فروش مقداری کل حدود ۲.۴ درصد افت کرده است.

در مقابل، درآمد تجمیعی از ۴۵۱.۵۶ همت در تیر به ۵۲۵.۹۳ همت در مرداد رسید و حدود ۱۶.۵ درصد افزایش یافت.

فاصله میان افت فروش و رشد درآمد یکی از مهم‌ترین پیام‌های عملکرد مرداد است. پالایشگاه‌ها در مجموع محصول کمتری فروخته‌اند، اما درآمد بیشتری شناسایی کرده‌اند؛ بنابراین رشد درآمد ماهانه را نمی‌توان حاصل افزایش عمومی حجم فروش دانست.

تغییر نرخ‌ها و ترکیب فرآورده‌های فروخته‌شده نقش اصلی را در این افزایش درآمد ایفا کرده است.

«شپنا» بزرگ‌ترین درآمدساز مرداد

از نظر مقیاس درآمد ماهانه، پالایش نفت اصفهان با ۲۰۲.۳۹ همت در صدر این شش شرکت قرار گرفت.

پالایش نفت بندرعباس با ۱۴۴.۳۶ همت دوم شد و پالایش نفت تهران با ۹۹.۴۶ همت در جایگاه سوم قرار گرفت.

پس از آنها، پالایش نفت تبریز ۳۹.۸۶ همت، پالایش نفت شیراز ۲۶.۹۵ همت و پالایش نفت لاوان ۱۲.۹۱ همت درآمد مرداد ثبت کردند.

با این حال، بزرگی درآمد به‌تنهایی معیار کافی برای سنجش کیفیت عملکرد نیست و بررسی پنج‌ماهه تصویر دقیق‌تری از وضعیت عملیاتی پالایشگاه‌ها ارائه می‌دهد.

تولید پنج‌ماهه ۵.۸ درصد پایین آمد

شش پالایشگاه در پنج‌ماهه نخست ۱۴۰۵ مجموعاً ۲۶ میلیون و ۸۵۷ هزار و ۵۲۷ مترمکعب محصول تولید کردند.

این رقم در دوره مشابه سال گذشته ۲۸ میلیون و ۵۱۹ هزار و ۶۵ مترمکعب بود.

به این ترتیب، تولید تجمیعی حدود ۱.۶۶ میلیون مترمکعب کاهش یافته که معادل افت ۵.۸ درصدی است.

در نتیجه، با وجود رشد قابل توجه درآمد پالایشی‌ها، صنعت در مقیاس این شش شرکت هنوز از نظر حجم تولید به سطح پنج‌ماهه سال قبل بازنگشته است.

فروش پنج‌ماهه نیز ۶.۴ درصد کاهش یافت

فروش تجمعی این پالایشگاه‌ها در پنج‌ماهه ۱۴۰۵ به ۲۶ میلیون و ۵۷۷ هزار و ۹۸۱ مترمکعب رسید.

در دوره مشابه سال گذشته مجموع فروش ۲۸ میلیون و ۳۸۰ هزار و ۲۲۷ مترمکعب بود.

بنابراین حجم فروش حدود ۱.۸ میلیون مترمکعب یا ۶.۴ درصد کاهش یافته است.

کاهش همزمان تولید و فروش نشان می‌دهد رشد درآمد تجمیعی صنعت را نمی‌توان به افزایش حجم عملیات نسبت داد.

درآمد پالایشی‌ها به مرز ۲ هزار همت رسید

در حالی که تولید و فروش کاهش یافته‌اند، درآمد مجموع شش شرکت از ۸۷۶.۰۳ همت در پنج‌ماهه سال گذشته به حدود یک هزار و ۹۵۰.۸ همت در سال جاری رسیده است.

بر این اساس، درآمد تجمیعی حدود ۱۲۲.۷ درصد رشد کرده و بیش از دو برابر شده است.

این شکاف میان رشد ۱۲۳ درصدی درآمد و افت حدود ۶ درصدی فروش، مهم‌ترین ویژگی عملکرد پنج‌ماهه پالایشی‌هاست.

به بیان دیگر، پول بیشتری وارد صورت فروش پالایشگاه‌ها شده، اما حجم عملیات صنعت هنوز پایین‌تر از سال گذشته است.

«شپنا» خلاف جریان صنعت حرکت کرد

در میان شش پالایشگاه، وضعیت پالایش نفت اصفهان با روند کلی صنعت تفاوت دارد.

تولید پنج‌ماهه «شپنا» از حدود ۹.۰۹ میلیون مترمکعب در سال گذشته به ۱۰.۱۲ میلیون مترمکعب رسیده و ۱۱.۳ درصد افزایش یافته است.

فروش نیز با رشد ۱۰.۶ درصدی از حدود ۹.۱۰ میلیون مترمکعب به ۱۰.۰۶ میلیون مترمکعب رسیده است.

همزمان، درآمد پنج‌ماهه پالایش نفت اصفهان با رشد ۱۶۴.۳ درصدی به ۷۶۵.۱۱ همت افزایش یافته است.

در نتیجه، برخلاف روند کلی شش پالایشگاه که با افت تولید و فروش مواجه بوده‌اند، «شپنا» رشد درآمد را با افزایش واقعی حجم عملیات همراه کرده است.

این موضوع دلیل اصلی تمایز پالایش نفت اصفهان در این مقایسه است.

«شبندر» دوم شد؛ درآمد بالا در کنار افت عملیات

پالایش نفت بندرعباس با ۵۳۴.۰۲ همت درآمد پنج‌ماهه پس از اصفهان در رتبه دوم قرار دارد و درآمد آن حدود ۱۲۱ درصد افزایش یافته است.

اما تولید پنج‌ماهه «شبندر» ۶.۱ درصد و فروش آن ۶.۴ درصد کاهش یافته است.

بنابراین رشد درآمد بندرعباس عمدتاً نرخ‌محور بوده و برخلاف شپنا با رشد حجم عملیات همراه نشده است.

«شراز» و «شبریز»؛ نزدیک‌ترین‌ها به ثبات مقداری

پالایش نفت شیراز در پنج‌ماهه با کاهش حدود ۱.۲ درصدی تولید روبه‌رو بوده، اما حجم فروش آن تقریباً بدون تغییر نسبت به سال گذشته باقی مانده است.

درآمد «شراز» نیز با رشد حدود ۱۴۷ درصدی به ۹۹.۸۹ همت رسیده است.

پالایش نفت تبریز نیز تولیدی تقریباً برابر با سال قبل داشته است؛ تولید پنج‌ماهه آن تنها ۰.۱ درصد کاهش یافته و فروش ۱.۷ درصد کمتر شده است.

از این منظر، «شراز» و «شبریز» پس از شپنا از باثبات‌ترین عملکردهای مقداری این جمع برخوردار بوده‌اند.

«شتران» هنوز افت ابتدای سال را جبران نکرد

پالایش نفت تهران اگرچه در مرداد نسبت به تیر بازگشت مناسبی داشت و تولید، فروش و درآمد آن همزمان افزایش یافت، اما عملکرد پنج‌ماهه همچنان پایین‌تر از سال گذشته است.

تولید تجمعی «شتران» حدود ۲۵.۷ درصد و فروش آن ۲۶.۹ درصد کاهش یافته است.

بنابراین رشد مرداد نشانه‌ای از بهبود ماهانه است، اما هنوز برای جبران عقب‌ماندگی پنج‌ماهه کافی نبوده است.

«شاوان» با بیشترین افت مقداری

پالایش نفت لاوان ضعیف‌ترین عملکرد مقداری پنج‌ماهه را در میان شش شرکت داشته است.

تولید «شاوان» حدود ۵۱ درصد و فروش آن نزدیک به ۴۹.۷ درصد کاهش یافته است.

در همین شرایط، درآمد شرکت ۲۵.۳ درصد رشد کرده و به ۴۷.۴۶ همت رسیده است؛ موضوعی که بار دیگر فاصله میان رشد درآمد ریالی و وضعیت واقعی حجم عملیات را نشان می‌دهد.

پالایشی‌ها از نظر درآمد برگشته‌اند، نه از نظر حجم عملیات

مجموع داده‌ها نشان می‌دهد نمی‌توان از یک بازگشت عملیاتی فراگیر در صنعت پالایش سخن گفت.

در مرداد تولید کل تقریباً ثابت مانده و فروش کاهش یافته، در حالی که درآمد ۱۶.۵ درصد بالا رفته است. در مقیاس پنج‌ماهه نیز تولید ۵.۸ درصد و فروش ۶.۴ درصد پایین‌تر از سال گذشته قرار دارند، اما درآمد بیش از ۱۲۲ درصد رشد کرده است.

بنابراین آنچه در پنج‌ماهه ۱۴۰۵ بیش از همه بهبود یافته، ارزش ریالی فروش است، نه حجم کلی عملیات.

در این میان، «پالایش نفت اصفهان» استثنای مهم این روند محسوب می‌شود؛ چراکه رشد درآمد را با رشد دو رقمی تولید و فروش همراه کرده و از این منظر، متوازن‌ترین عملکرد را در میان شش پالایشگاه مورد بررسی ثبت کرده است.

این مقایسه البته بر پایه گزارش‌های فعالیت ماهانه و شاخص‌های تولید، فروش و درآمد انجام شده و به معنای رتبه‌بندی سودآوری شرکت‌ها نیست. برای تعیین برترین پالایشگاه از نظر سودآوری باید نرخ خوراک، حاشیه پالایشی، ترکیب فرآورده‌ها و صورت‌های مالی شرکت‌ها نیز مقایسه شود.

IMG 5952 1