این افزایش قیمت در حالی رخ می‌دهد که جنگ در خاورمیانه، نگرانی‌ها درباره اختلال در مسیرهای انرژی، حملات به پالایشگاه‌های روسیه و رشد صادرات فرآورده‌های نفتی آمریکا، همگی دست به دست هم داده‌اند تا بازار سوخت را در وضعیت بحرانی نگه دارند.

فشار هزینه‌های انرژی نه‌تنها بر سبد مصرفی خانوارهای آمریکایی سنگینی می‌کند، بلکه به یک متغیر جدی در فضای سیاسی کشور نیز تبدیل شده است.

رکورد تاریخی قیمت بنزین در تعطیلات روز کارگر

بر اساس داده‌های سرویس رصد قیمت GasBuddy، میانگین قیمت بنزین در سراسر آمریکا روز پنجشنبه حدود ۴.۱۳ دلار به ازای هر گالن بود؛ رقمی که تقریبا یک دلار بیشتر از میانگین همین دوره در سال گذشته است.

پاتریک دی‌هان، تحلیلگر ارشد GasBuddy، پیش‌بینی کرد که میانگین قیمت بنزین در روز کارگر به ۴.۰۳ دلار به ازای هر گالن برسد؛ رقمی که رکورد قبلی ۳.۸۳ دلاری سال ۲۰۱۲ را به وضوح پشت سر می‌گذارد.

دی‌هان در وبلاگ خود نوشت که قیمت بنزین اگرچه هنوز به بالاترین سطح تاریخی در تمام فصول نرسیده، اما در این مقطع از سال بی‌سابقه است و آمریکایی‌ها احتمالا برای نخستین بار با میانگین بالاتر از ۴ دلار در تعطیلات روز کارگر روبه‌رو می‌شوند.

تحلیلگران اقتصادی مرز ۴ دلار را یک سطح روانی و فشارزا برای مصرف‌کنندگان آمریکایی می‌دانند؛ سطحی که نه‌تنها بودجه خانوارها را تحت فشار می‌گذارد، بلکه بر احساس کلی مردم نسبت به وضعیت اقتصادی نیز تاثیر می‌گذارد.

چرا قیمت بنزین در آمریکا اینقدر بالا رفته است؟

نفت خام بالای ۹۰ دلار و تنش‌های خاورمیانه

قیمت نفت خام در این هفته پس از ازسرگیری عملیات نظامی میان آمریکا و ایران و تشدید نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه جهانی، بار دیگر از ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرد. از آنجا که نفت خام بزرگ‌ترین هزینه تولید سوخت و خوراک اصلی پالایشگاه‌هاست، نوسانات آن مستقیما بر قیمت پمپ بنزین‌ها منعکس می‌شود.

نگرانی درباره اختلال احتمالی در ترانزیت انرژی از تنگه هرمز، که بخش قابل توجهی از نفت جهان از آن عبور می‌کند، فشار مضاعفی به بازار وارد کرده است.

حملات به پالایشگاه‌های روسیه و کاهش موجودی جهانی

حملات پی‌درپی به تاسیسات پالایشی روسیه موجودی فرآورده‌های نفتی را در سراسر بازارهای جهانی کاهش داده و قیمت فرآورده‌های میان‌تقطیر از جمله گازوئیل و نفت گرمایشی را نیز به شدت بالا برده است.

افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی آمریکا

رندی اوبراین، رانندگی که در یک جایگاه سوخت‌گیری در کلرادو با خبرنگاران صحبت کرد، دقیقا به همین نکته اشاره کرد: آمریکا سوخت تولید می‌کند اما آن را به جاهای دیگر می‌فرستد. این ادعا با آمار رسمی هم‌راستاست؛ بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، صادرات فرآورده‌های نفتی پالایش‌شده این کشور نسبت به سال گذشته بیش از ۱۰ درصد افزایش یافته است.

وضعیت بحرانی موجودی بنزین آمریکا

EIA در روز چهارشنبه اعلام کرد موجودی بنزین آمریکا در هفته گذشته ۱.۲ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۲۰۵.۷ میلیون بشکه رسید. این رقم در مقایسه با میانگین پنج‌ساله ماه اوت که ۲۱۷.۶ میلیون بشکه است، به میزان قابل توجهی پایین‌تر قرار دارد.

ظرفیت پالایشگاه‌های آمریکا نیز عملا به سقف رسیده است؛ نرخ بهره‌برداری در حال حاضر ۹۸ درصد است که بالاترین سطح از سال ۲۰۱۸ به شمار می‌رود. این یعنی امکان افزایش چشمگیر تولید داخلی برای تامین تقاضا وجود ندارد.

اقدامات دولت آمریکا برای مهار قیمت سوخت

دولت آمریکا چند اقدام برای کنترل اوضاع اتخاذ کرده است:

  • تمدید معافیت از قانون جونز (Jones Act): این اقدام انتقال محموله‌های سوخت بین بنادر آمریکا را آسان‌تر کرده است.
  • پایان زودهنگام الزام بنزین با ترکیب تابستانی: واشنگتن این محدودیت را زودتر از موعد معمول برداشته تا سوخت بیشتری در گردش باشد.

با این حال، کوان دوسموراتوف، تحلیلگر مرکز مشاوره‌ای Wood Mackenzie، معتقد است که قیمت بالای بنزین در درجه نخست یک مسئله مربوط به عرضه است و گزینه‌های سیاستی و عملیاتی محدودی برای افزایش سریع عرضه وجود دارد.

تاثیر بر زندگی روزمره آمریکایی‌ها

ایالت‌های کالیفرنیا، هاوایی و واشنگتن بالاترین میانگین قیمت بنزین را در کشور دارند. در غرب میانه آمریکا نیز ایالت‌هایی مانند کلرادو، یوتا، آیداهو، مونتانا، وایومینگ و داکوتای شمالی از شدیدترین افزایش قیمت‌ها پس از آغاز جنگ رنج برده‌اند.

تاثیر این افزایش‌ها در رفتار مصرف‌کنندگان به وضوح دیده می‌شود. رانندگانی مانند رندی اوبراین ۵۷ ساله از کلرادو می‌گویند که دیگر نمی‌توانند آزادانه باک ماشین را پر کنند و به ۱۵ دلار سوختگیری بسنده می‌کنند. مادیسون مور، ۲۸ ساله از هیوستون، هم برنامه سفر تعطیلات خود به ساحل گالوستون را کنسل کرده است.

قیمت بالای سوخت اما تنها مشکل مسافران زمینی نیست. بر اساس داده‌های AAA، بلیت هواپیما برای سفرهای تعطیلات روز کارگر نسبت به سال گذشته حدود ۲۰ درصد گران‌تر شده است.

هشدار درباره رکورد احتمالی گازوئیل

تام کلوزا، مشاور ارشد انرژی در شرکت Gulf Oil، هشدار داد که قیمت گازوئیل آمریکا در این هفته به یک رکورد جدید رسیده و احتمال بیش از ۵۰ درصدی وجود دارد که از رکورد تاریخی حدود ۵.۸۲ دلار در هر گالن که در ژوئن ۲۰۲۲ ثبت شده بود، عبور کند.

این مسئله چشم‌انداز نگران‌کننده‌ای را برای بخش حمل‌ونقل کالا، کشاورزی و صنایع وابسته به گازوئیل ایجاد می‌کند که هزینه‌های تولید و توزیع آنها با این فرآورده گره خورده است.

ابعاد سیاسی بحران قیمت سوخت

قیمت بنزین یکی از مشهودترین شاخص‌های اقتصادی برای مصرف‌کنندگان عادی آمریکایی است؛ مردم هر روز آن را می‌بینند و درک فوری و شخصی از آن دارند. به همین دلیل، بالا ماندن قیمت بنزین در بخش بزرگی از سال به یک نگرانی جدی برای دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده است.

ترامپ که وعده کاهش هزینه‌های انرژی داده، در هفته‌های اخیر انتقادات خود از پالایشگاه‌ها و خرده‌فروشان سوخت را افزایش داده و آنها را متهم کرده که از قیمت‌های بالا در جایگاه‌های بنزین سود می‌برند. او در ۱۴ اوت گفت که آمریکایی‌ها باید حاضر باشند برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، مقدار بسیار کمی بیشتر برای بنزین بپردازند.

تحلیل و بررسی

چرا این رکورد اهمیت ویژه‌ای دارد؟

عبور قیمت بنزین از ۴ دلار در روز کارگر یک اتفاق صرفا اقتصادی نیست؛ این رویداد از چند منظر دارای اهمیت ویژه است.

نخست، این رکورد درست در دوره‌ای رخ می‌دهد که بیشترین سفرهای درون‌شهری و برون‌شهری آمریکا در آن صورت می‌گیرد. افراد زیادی برنامه سفر داشته‌اند و هزینه سوخت مستقیما از جیب آنها می‌رود.

دوم، این افزایش در شرایطی رخ می‌دهد که فشار تورمی در سبد خرید مواد غذایی و مسکن هم همچنان وجود دارد. ترکیب این فشارها بر خانوارهایی با درآمد متوسط و پایین اثر مضاعف دارد.

چه کسانی بیشترین آسیب را می‌بینند؟

رانندگانی که مسیرهای روزانه طولانی دارند، مانند اوبراین که روزانه ۴۰ دقیقه رانندگی به محل کار می‌کند، در اولین خط آسیب‌پذیری قرار دارند. در کنار آنها، صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای، بخش کشاورزی و هر صنعتی که وابستگی مستقیم به گازوئیل دارد، هزینه‌های تولیدش افزایش می‌یابد و این فشار در نهایت به شکل گرانی کالاها و خدمات به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود.

آیا این روند ادامه‌دار است؟

با توجه به اینکه ظرفیت پالایشگاه‌ها به سقف رسیده، موجودی‌ها پایین‌تر از میانگین تاریخی است و تنش‌های ژئوپلیتیک همچنان پابرجاست، احتمال کاهش سریع قیمت‌ها در کوتاه‌مدت اندک به نظر می‌رسد. با نزدیک شدن به فصل پاییز و افت تقاضای سوخت تابستانی، ممکن است اندکی فشار کم شود، اما تا زمانی که بحران عرضه جهانی برطرف نشود، قیمت‌ها در سطوح بالایی باقی خواهند ماند.

سناریوهای احتمالی پیش رو

سناریوی اول: آرام شدن تنش‌های خاورمیانه می‌تواند نفت خام را پایین بیاورد و از آن طریق قیمت سوخت را تعدیل کند. سناریوی دوم: تشدید درگیری‌ها یا بسته شدن تنگه هرمز حتی برای چند روز، می‌تواند قیمت نفت را به شکل انفجاری بالا ببرد و رکوردهای جدیدی در بنزین و گازوئیل به ثبت برسد. سناریوی سوم که محتمل‌تر است: نوسان قیمت‌ها در محدوده ۴ تا ۴.۵ دلار تا پایان سال، با بستگی زیاد به تحولات سیاسی و نظامی منطقه.

جمع‌بندی

عبور قیمت بنزین از ۴ دلار در روز کارگر، نشانه‌ای از پیچیدگی بحران انرژی کنونی آمریکاست؛ بحرانی که ریشه‌های آن نه در یک عامل، بلکه در تلاقی جنگ، کمبود عرضه، افزایش صادرات و ظرفیت محدود پالایشگاه‌هاست.

دولت آمریکا با ابزارهایی محدود سعی کرده فشار را کم کند، اما واقعیت این است که تا زمانی که معادلات ژئوپلیتیک منطقه تغییر نکند، راه‌حل ساده‌ای در دسترس نیست. رانندگان آمریکایی در کوتاه‌مدت باید با این واقعیت کنار بیایند.

از منظر اقتصادی، اگر قیمت گازوئیل نیز از رکورد ۵.۸۲ دلاری ژوئن ۲۰۲۲ عبور کند، آن‌طور که تام کلوزا احتمال می‌دهد، موج دوم فشار تورمی از طریق افزایش هزینه حمل‌ونقل کالا به سراسر اقتصاد منتقل خواهد شد. این مسئله‌ای است که نه تنها مصرف‌کنندگان، بلکه سیاستمداران در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای نیز باید جدی بگیرند.