به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از The Economist، سال ۲۰۲۶ قرار بود دوره دشواری برای شرکت‌های نفتی باشد؛ پیش‌بینی‌ها از شکل‌گیری مازاد عرضه و سقوط قیمت برنت به کمتر از ۶۰ دلار حکایت داشت. تشدید جنگ در خلیج فارس و محدودیت صادرات نفت منطقه، مسیر بازار را تغییر داد و قیمت‌ها را به محدوده سه‌رقمی رساند.

بهای متوسط نفت برنت در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به‌ترتیب حدود ۸۰ و ۶۸ دلار بود. اکنون شماری از تحلیلگران متوسط قیمت سال ۲۰۲۶ را دست‌کم ۸۵ دلار پیش‌بینی می‌کنند و ادامه حملات به کشتیرانی در تنگه هرمز می‌تواند قیمت را تا ۱۲۰ دلار بالا ببرد.

غول‌های نفتی ۳۶ میلیارد دلار از بدهی خود کاستند

افزایش قیمت نفت ابتدا به تقویت ترازنامه شرکت‌ها منجر شده است. پنج شرکت بزرگ ExxonMobil، Chevron، Shell، BP و TotalEnergies در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ مجموع بدهی خالص خود را ۳۶ میلیارد دلار معادل نزدیک به ۲۰ درصد کاهش دادند.

شرکت‌های کوچک‌تر که نسبت بدهی بالاتری داشتند نیز بخش بیشتری از درآمد تازه خود را به تسویه تعهدات مالی اختصاص داده‌اند. این رفتار مشابه دوره پس از حمله روسیه به اوکراین است؛ زمانی که نفت بالای ۱۲۰ دلار قرار گرفت، اما رشد جریان نقدی شرکت‌ها از افزایش مخارج سرمایه‌ای سریع‌تر بود.

پیش از تشدید جنگ با ایران، شرکت‌های بزرگ نفتی در مجموع کاهش ۱۱ درصدی پرداخت به سهامداران را برنامه‌ریزی کرده بودند که بخش زیادی از آن به لغو برنامه‌های بازخرید سهام مربوط می‌شد. جهش قیمت نفت این روند را تغییر داد؛ به‌جز BP، دیگر شرکت‌های بزرگ میزان سود نقدی و بازخرید سهام خود را حفظ کرده یا افزایش داده‌اند.

کاهش تولید تا سال ۲۰۴۰ بدون سرمایه‌گذاری تازه

تقویت ترازنامه‌ها تنها برای ادامه پرداخت سود کافی نیست. میدان‌های نفتی فعال هر سال بخشی از ظرفیت خود را به‌دلیل افت طبیعی تولید از دست می‌دهند. The Economist برآورد کرده است کاهش طبیعی میدان‌ها طی هر دو سال، ظرفیتی معادل کل تولید یک عربستان سعودی را از بازار حذف می‌کند.

Wood Mackenzie نیز هشدار داده کمبود اکتشافات جدید می‌تواند تا سال ۲۰۴۰ تولید روزانه شرکت‌های نفت و گاز را مجموعاً ۳۱ میلیون بشکه معادل نفت کاهش دهد؛ رقمی نزدیک به یک‌پنجم تولید کنونی جهان. برآورد این مؤسسه نشان می‌دهد حدود ۷۰ شرکت ممکن است تا آن زمان با نصف شدن تولید خود روبه‌رو شوند.

موج خرید دارایی‌های نفتی در راه است؟

بودجه اکتشاف شرکت‌های بزرگ هنوز افزایش محسوسی نداشته، اما نشانه‌های آماده‌شدن برای توسعه دیده می‌شود. برخی شرکت‌ها به‌جای تعهد فوری برای پروژه‌های پرهزینه، محدوده‌های وسیع زمین را در اختیار می‌گیرند و با ابزارهای هوش مصنوعی، مناطق مناسب حفاری را شناسایی می‌کنند.

قراردادهای «واگذاری سهم» نیز در حال افزایش است. در این مدل، شرکت ملی نفت یک کشور بخشی از هزینه اکتشاف شرکت خارجی را می‌پردازد و در مقابل، در پروژه سهم می‌گیرد. این ساختار به دولت‌ها امکان می‌دهد تولید داخلی را افزایش دهند و ریسک مالی شرکت‌های بین‌المللی را کاهش دهند.

Dan Pickering از Pickering Energy Partners گفته است شرکت‌های بزرگ اکنون خریدهای کلان ابتدای دهه ۲۰۲۰ را جذب کرده‌اند و ترازنامه‌های قوی‌تر، ظرفیت آن‌ها را برای معاملات تازه افزایش داده است. شرکت‌های سرمایه‌گذاری خصوصی، معامله‌گران کالایی و خریداران ژاپنی نیز در جست‌وجوی منابع نفت و گاز خارج از خلیج فارس هستند.

تحلیل «فراز انرژی»

نفت ۱۰۰ دلاری به‌تنهایی آغاز موج سرمایه‌گذاری را تضمین نمی‌کند. تجربه دهه گذشته نشان داده شرکت‌ها پس از دوره‌های زیان، بازپرداخت بدهی و حفظ پرداختی سهامداران را بر توسعه پرریسک مقدم می‌دانند. نامشخص بودن مسیر تقاضای نفت و امکان افت دوباره قیمت‌ها نیز همچنان مانع تصویب پروژه‌های بلندمدت است.

ارزش‌گذاری بازار همین احتیاط را منعکس می‌کند. براساس ارزیابی Hassan Eltorie از S&P Global، نسبت قیمت به جریان نقدی بیشتر شرکت‌های نفتی بورسی هنوز در محدوده پیش از جنگ قرار دارد؛ یعنی رشد ارزش سهام عمدتاً حاصل افزایش قیمت نفت است و سرمایه‌گذاران هنوز به تغییر پایدار چشم‌انداز صنعت اطمینان ندارند.

اگر قیمت‌های بالا برای چند فصل ادامه یابد، نخستین اثر آن احتمالاً در افزایش خرید میدان‌های آماده تولید و مشارکت در پروژه‌های موجود دیده می‌شود. رشد بودجه اکتشاف و توسعه میادین جدید به دوره طولانی‌تری از قیمت‌های بالا نیاز دارد.