رئیس جمهور ایران در تریبون سازمان ملل با لحنی قاطع اعلام کرد که فناوری هسته‌ای برای ملت ایران بخشی از «حق توسعه» است. وی انرژی هسته‌ای را در چهار حوزه کلیدی تعریف کرد:

  • درمان: برای بیماران و توسعه پزشکی هسته‌ای
  • کشاورزی: برای تامین امنیت غذایی
  • صنعت: به عنوان بستر فناوری‌های پیشرفته
  • آینده: تولید برق پایدار برای نسل‌های آینده

پزشکیان با صراحت گفت: «نه سلاح هسته‌ای؛ نه محرومیت از دانش هسته‌ای.» این عبارت در واقع چکیده سیاست هسته‌ای اعلامی ایران در این نشست بود؛ رد قاطع سلاح هسته‌ای در کنار پافشاری بر حق دسترسی به چرخه سوخت و دانش هسته‌ای صلح‌آمیز.

موضع ایران درباره مذاکرات هسته‌ای و انرژی

رئیس جمهور تصریح کرد که «موضوع هسته‌ای ایران در میدان جنگ حل نمی‌شود.» این جمله اشاره‌ای ضمنی به فشارهای نظامی و تهدیدات پیوسته علیه تاسیسات هسته‌ای ایران بود.

از نظر پزشکیان، تنها راه‌حل پذیرفتنی توافقی است که دو شرط را همزمان برآورده کند:

  • ارائه اطمینان معتبر به جامعه جهانی از صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران
  • تضمین حفظ حقوق ملت ایران در بهره‌مندی از این فناوری

این موضع، بازگشتی صریح به اصول مذاکرات هسته‌ای قبلی است و نشان می‌دهد ایران همچنان آماده گفت‌وگو است، اما نه با هزینه از دست دادن دستاوردهای هسته‌ای خود.

انرژی در خلیج فارس؛ تنگه هرمز و امنیت انرژی منطقه

پزشکیان در بخشی از سخنانش به موضوع امنیت دریایی و انرژی در منطقه پرداخت. وی با انتقاد از محدودیت‌های تحمیل شده بر کشتیرانی ایران در تنگه هرمز گفت در این آبراه حیاتی نمی‌توان پذیرفت که همه از آن بهره‌مند شوند اما «نگهبان تاریخی آن» از آزادی کشتیرانی حتی در آب‌های خود محروم باشد.

رئیس جمهور افزود که از همان آبراهی که ایران از تردد در آن محدود شده، «اسلحه، مواد منفجره، موشک و انرژی برای نابودی کشورها» منتقل می‌شود. این موضع نشان‌دهنده نگرانی جدی ایران از دوگانه‌انگاری در مدیریت امنیت انرژی و دریانوردی در خلیج فارس است.

پزشکیان همچنین تصریح کرد که «استقرار دائمی ناوگان‌های متخاصم و گسترش جنگ، امنیت نمی‌سازد» و امنیت کشتیرانی را از امنیت کشورهای ساحلی جدا‌نشدنی دانست.

ایران، قدرت دفاعی و معادله امنیت منطقه‌ای

رئیس جمهور در این نشست بر یک محور راهبردی تکیه کرد: ایران قدرت نظامی می‌خواهد تا بقا و پیشرفتش تهدید نشود، نه برای سلطه یا تجاوز. وی گفت «برای دفاع از کشورمان از کسی اجازه نمی‌گیریم» و توضیح داد که سامانه دفاعی ایران برای آن ساخته شده که هیچ طرفی تصور نکند بمباران شهرهای ایران بی‌پاسخ خواهد ماند.

در عین حال پزشکیان تاکید کرد ایران «آغازگر هیچ جنگی» نبوده و همواره در میز مذاکره حاضر بوده است. این معادله دوگانه — آمادگی برای دفاع قاطع و گشودگی برای دیپلماسی — محور کلی سخنرانی وی را تشکیل می‌داد.

تحلیل و بررسی

چرا این سخنرانی برای حوزه انرژی اهمیت دارد؟

سخنرانی پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل از زاویه انرژی چند پیام مشخص داشت:

اول: ایران از برنامه هسته‌ای خود به عنوان ابزار توسعه اقتصادی دفاع می‌کند، نه صرفاً یک موضوع امنیتی. این رویکرد می‌تواند چارچوب مذاکرات آینده را تغییر دهد و بحث را از «خطر هسته‌ای» به «حق توسعه» منتقل کند.

دوم: موضع ایران درباره تنگه هرمز و کشتیرانی به طور مستقیم بر امنیت انرژی جهانی اثر می‌گذارد. بخش قابل توجهی از نفت و گاز صادراتی جهان از این آبراه عبور می‌کند و هرگونه تنش در آن، بازارهای جهانی انرژی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

سوم: احتمال می‌رود که این سخنرانی پیش‌زمینه‌ای برای از سرگیری مذاکرات هسته‌ای باشد. پزشکیان صراحتا آمادگی برای گفت‌وگو را اعلام کرد، اما شرط آن را «حقوق برابر» و نه «امتیاز ویژه» دانست.