به گزارش فراز انرژی؛ توسعه فضاهای آموزشی سال هاست در کنار ماموریت های اصلی صنعت نفت، بخشی از برنامه های مسئولیت اجتماعی این صنعت را تشکیل می دهد. این رویکرد از طریق مدیریت نظارت بر طرح های عمرانی مناطق نفت خیز شرکت ملی نفت ایران پیگیری می شود و تمرکز اصلی آن بر استان های نفت خیز و مناطق کم برخوردار کشور قرار دارد.

بر اساس داده های ارائه شده، وزارت نفت با هدایت محسن پاک نژاد از ابتدای دولت چهاردهم، اجرای پروژه های ساخت، تکمیل و بهسازی مدارس را در استان های مختلف پیگیری کرده است. هدف این برنامه فراهم کردن فرصت های برابر آموزشی برای دانش آموزان مناطق کم برخوردار، به ویژه در نواحی دارای ظرفیت تولید نفت و گاز، عنوان شده است.

سهم استان ها از پروژه های مدرسه سازی

میان ۳۰ استانی که این برنامه در آن ها اجرا می شود، خوزستان با ۳۰۱ پروژه تعریف شده و ۱۵۱ پروژه تکمیل شده، در رتبه نخست قرار دارد. پس از آن، استان فارس با ۲۴۴ پروژه تعریف شده و ۵۰ پروژه تکمیل شده و استان بوشهر با ۲۲۹ پروژه تعریف شده و ۶۳ پروژه تکمیل شده، در رتبه های دوم و سوم جای گرفته اند.

در میان استان هایی که بیشترین تعداد پروژه تکمیل شده را ثبت کرده اند، آذربایجان شرقی با ۳۹ فضای آموزشی، یزد با ۲۶ فضای آموزشی و کهگیلویه و بویراحمد با ۲۳ فضای آموزشی قرار دارند.

در سایر استان ها نیز روند اجرا با سرعت های متفاوتی ادامه دارد. برای نمونه در تهران از ۱۱۰ پروژه تعریف شده فقط سه پروژه تکمیل شده، در گیلان از ۵۴ پروژه یک پروژه و در مازندران از ۵۳ پروژه سه پروژه به پایان رسیده است. در مقابل، استان هایی مانند البرز با تکمیل هشت پروژه از ۱۲ پروژه و ایلام با تکمیل هفت پروژه از هشت پروژه، پیشرفت نسبی بالاتری داشته اند. دیگر آمار ثبت شده شامل اصفهان پنج از ۲۸ پروژه، چهارمحال و بختیاری شش از ۱۸ پروژه، خراسان رضوی یک از ۲۴ پروژه، زنجان دو از ۱۵ پروژه، سمنان چهار از شش پروژه، سیستان و بلوچستان دو از پنج پروژه، کردستان پنج از ۱۵ پروژه، کرمانشاه پنج از ۱۸ پروژه، گلستان دو از هشت پروژه، مرکزی شش از ۱۸ پروژه، هرمزگان چهار از ۲۰ پروژه و همدان هشت از ۱۳ پروژه است.

اولویت تازه؛ تکمیل مدارس نیمه کاره

بابک دارابی، مدیر نظارت بر طرح های عمرانی مناطق نفت خیز شرکت ملی نفت ایران، در گفت وگو با خبرنگار شانا اعلام کرده که این مدیریت مجموعا ۲ هزار و ۱۹۰ مدرسه را با اعتباری بیش از هفت همت در دستور کار دارد. از این تعداد، یک هزار و ۸۷ پروژه تکمیل شده و یک هزار و ۱۰۳ پروژه دیگر با اعتباری معادل پنج همت در حال اجراست.

به گفته او، بخشی از پروژه های مدرسه سازی به دلیل افزایش هزینه های ساخت، تورم یا کمبود نقدینگی خیران، نیمه کاره باقی می ماند. دارابی تاکید کرده که هرچند وزارت نفت توانایی اجرای کامل یک پروژه از صفر تا صد را دارد، اما حمایت از تکمیل مدارس نیمه کاره می تواند ارزش افزوده بیشتری برای این سرمایه گذاری ایجاد کند. بر همین اساس و با توجه به تاکید رئیس جمهوری بر موضوع مدرسه سازی، پروژه های نیمه کاره در اولویت قرار گرفته اند تا امکان بهره برداری از آن ها هم زمان با آغاز سال تحصیلی فراهم شود.

توانمندسازی معلمان و حمایت از دانش آموزان

فعالیت وزارت نفت در این حوزه به ساخت فضای فیزیکی محدود نمی شود. بر اساس الگویی که دارابی تشریح کرده، تعدادی از دبیران در استان های هدف شناسایی و آموزش دیده اند تا پس از کسب توانمندی لازم، آموزش سایر دبیران را نیز بر عهده بگیرند. این برنامه در کنار ساخت و تکمیل مدارس، بر ارتقای کیفیت آموزش و تقویت نیروی انسانی متمرکز است.

شرکت های تابعه وزارت نفت هم زمان با آغاز هر سال تحصیلی، با همکاری کمیته امداد امام خمینی، بخشی از نیازهای دانش آموزان تحت پوشش این نهاد از جمله لوازم التحریر و البسه را تامین می کنند.

تحلیل و بررسی فراز انرژی

ورود صنعت نفت به حوزه زیرساخت آموزشی را باید در چهارچوب سیاست مسئولیت اجتماعی شرکتی صنایع بزرگ در مناطق میزبان عملیات تولیدی تفسیر کرد. استان هایی مانند خوزستان، بوشهر و فارس که سهم بالایی از تولید و صادرات نفت و گاز کشور را در اختیار دارند، هم زمان با چالش های زیرساختی در حوزه آموزش نیز روبه رو هستند. تمرکز اصلی پروژه های مدرسه سازی وزارت نفت بر همین استان ها می تواند به معنای تلاش برای جبران بخشی از این عدم توازن توسعه ای باشد.

فاصله میان تعداد پروژه های تعریف شده و پروژه های تکمیل شده در برخی استان ها، از جمله تهران، گیلان و مازندران، نشان می دهد که سرعت اجرای این برنامه در استان های کم برخوردار نفتی به مراتب بالاتر از سایر مناطق کشور است. این الگو با اولویت اعلام شده وزارت نفت مبنی بر تمرکز بر مناطق نفت خیز هم خوانی دارد.

تصمیم برای اولویت دادن به تکمیل مدارس نیمه کاره نیز از منظر اقتصادی قابل توجه است. تکمیل پروژه ای که بخشی از سرمایه آن پیش تر توسط خیران تامین شده، معمولا به منابع مالی کمتری نسبت به ساخت یک پروژه تازه نیاز دارد و در صورت تداوم این رویکرد، می تواند به افزایش سرعت بهره برداری از فضاهای آموزشی موجود در کشور کمک کند.

از سوی دیگر، ترکیب سرمایه گذاری زیرساختی با برنامه توانمندسازی معلمان، این پروژه را از یک برنامه صرفا عمرانی خارج و به بخشی از سیاست توسعه سرمایه انسانی در مناطق نفت خیز تبدیل می کند؛ رویکردی که در صورت تداوم، می تواند اثرات بلندمدت تری بر کیفیت آموزش در این مناطق داشته باشد.

جمع بندی

برنامه مدرسه سازی وزارت نفت با اجرای یک هزار و ۴۳۰ پروژه در ۳۰ استان کشور و تمرکز ویژه بر استان های نفت خیز، نشان می دهد که این صنعت در کنار ماموریت های تولیدی خود، سهم قابل توجهی در توسعه زیرساخت های آموزشی مناطق میزبان ایفا می کند. اولویت دادن به تکمیل مدارس نیمه کاره و همراه کردن آن با برنامه توانمندسازی معلمان، نشان دهنده تلاش برای افزایش اثربخشی این سرمایه گذاری در سال های آینده است.