به گزارش «فراز انرژی»، تامین سوخت نیروگاه ها در آستانه فصل سرد سال با دو واقعیت متفاوت روبه رو است؛ افزایش ذخایر سوخت مایع از یک سو و تداوم محدودیت ظرفیت تولید گاز از سوی دیگر. اگرچه افزایش موجودی گازوئیل قدرت مانور وزارت نفت برای مدیریت مصرف زمستانی را بیشتر می کند، بررسی نسبت ذخایر موجود با ظرفیت گاز ازدست رفته نشان می دهد سوخت مایع به تنهایی نمی تواند جایگزین پایدار تولید گاز باشد.

بر اساس اظهارات رسمی مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری، در جریان حملات به تاسیسات گازی کشور حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه تولید و فرآورش گاز آسیب دید که تاکنون نزدیک به ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن جبران شده است. به این ترتیب، حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت روزانه همچنان خارج از دسترس قرار دارد؛ آن هم در شرایطی که کشور پیش از این حملات نیز با ناترازی گاز مواجه بود.

ذخیره ۳.۵ میلیارد لیتری در عمل چه معنایی دارد؟

برای ارزیابی ظرفیت واقعی ذخایر گازوئیل باید حجم سوخت را بر اساس ارزش حرارتی با گاز طبیعی مقایسه کرد. هر لیتر گازوئیل از نظر انرژی تقریبا معادل یک مترمکعب گاز طبیعی است؛ بنابراین ذخیره ۳.۵ میلیارد لیتری، معادل انرژی حدود ۳.۵ میلیارد مترمکعب گاز خواهد بود.

چنانچه فرض شود تمام ظرفیت روزانه ۱۳۰ میلیون مترمکعبی که پس از جنگ هنوز به مدار بازنگشته، باید با مصرف گازوئیل در نیروگاه ها جبران شود، ذخیره ۳.۵ میلیارد لیتری تنها برای حدود ۲۷ روز کفایت خواهد کرد.

البته این محاسبه یک سناریوی فرضی است؛ زیرا تمام ظرفیت ازدست رفته گاز لزوما به مصارف نیروگاهی اختصاص نداشته و میزان واقعی مصرف گازوئیل به سهم گاز تحویلی به نیروگاه ها، شدت سرما، میزان تولید برق و ظرفیت استفاده از سوخت جایگزین وابسته است.

نکته دیگر آنکه رقم ۳.۵ میلیارد لیتر در اظهارات پیشین وزیر نفت به عنوان هدف ذخیره سازی تا ابتدای آبان مطرح شده بود. در مقابل، محمدصادق عظیمی فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی، در گزارش ۱۴ مهرماه موجودی نفت گاز نیروگاهی را حدود ۳.۲ میلیارد لیتر و میزان پرشدگی ذخایر را نزدیک به ۹۰ درصد اعلام کرده بود. بر مبنای موجودی ۳.۲ میلیارد لیتری، مدت پوشش سناریوی فرضی یادشده به حدود ۲۵ روز کاهش می یابد.

برای مقایسه، آمار رسمی سوخت رسانی نشان می دهد متوسط تحویل روزانه گازوئیل به نیروگاه ها در دی ماه ۱۴۰۴ حدود ۵۸ میلیون لیتر بوده و مصرف روزانه این فرآورده در دوره اوج مصرف آذرماه به ۱۱۲ میلیون لیتر نیز رسیده است. با فرض مصرف ثابت ۵۸ میلیون لیتر در روز، ذخیره ۳.۵ میلیارد لیتری حدود ۶۰ روز دوام دارد؛ در حالی که با مصرف روزانه ۱۱۲ میلیون لیتر، این مدت به حدود ۳۱ روز کاهش می یابد. این ارقام بدون احتساب تامین مجدد سوخت محاسبه شده اند.

وجود ذخایر نفت کوره، استمرار تولید گازوئیل در پالایشگاه ها و انتقال روزانه فرآورده به نیروگاه ها می تواند مدت پوشش نیاز سوختی را افزایش دهد. با این حال، قابلیت مصرف سوخت مایع در تمام نیروگاه ها یکسان نیست و انتقال به موقع فرآورده، ظرفیت مخازن و محدودیت های عملیاتی نیز در تامین پایدار برق اثرگذار است.

مسئله اصلی برای زمستان ۱۴۰۵، تنها میزان ذخایر گازوئیل نیست؛ بلکه سرعت بازگرداندن ظرفیت آسیب دیده گاز به مدار تولید، مقدار واقعی گاز تخصیص یافته به نیروگاه ها و امکان تداوم سوخت رسانی همزمان با افزایش مصرف خانگی است. تداوم محدودیت تولید گاز می تواند فشار تامین انرژی را به بخش های صنعتی، به ویژه صنایع پتروشیمی، فولاد و سیمان منتقل کند.

با توجه به باقی ماندن ۱۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت روزانه خارج از مدار، انتشار برنامه زمان بندی بازسازی پالایشگاه های آسیب دیده پارس جنوبی و ارائه آمار تفکیکی موجودی، تولید و مصرف روزانه سوخت نیروگاهی ضروری است. این اطلاعات مشخص می کند ذخایر فعلی تا چه اندازه می توانند کاهش عرضه گاز در ماه های سرد سال را پوشش دهند.