به گزارش «فراز انرژی»، علمدار بابایی از دی‌ماه ۱۳۹۹ مدیریت شرکت پالایش گاز پارسیان را بر عهده دارد. بررسی صورت‌های مالی این شرکت در پایان سال ۱۳۹۹، به‌عنوان مقطع نزدیک به زمان آغاز مدیریت وی، و مقایسه آن با آخرین صورت‌های مالی حسابرسی‌شده سال ۱۴۰۴، تغییرات قابل توجهی را در ساختار مالی و وضعیت عملیاتی پالایشگاه نشان می‌دهد.

براساس این اسناد، مجموع دارایی‌های پالایش گاز پارسیان از حدود ۸۴۶ میلیارد تومان در پایان سال ۱۳۹۹ به ۳.۳۱ همت در پایان سال ۱۴۰۴ رسیده که معادل افزایش حدود ۲۹۱ درصدی است. در همین دوره، مجموع بدهی‌ها از ۵۹۵ میلیارد تومان به ۳.۵۷ همت افزایش یافته و رشدی نزدیک به ۴۹۹ درصد را ثبت کرده است.

به این ترتیب، در حالی که دارایی‌های شرکت نزدیک به چهار برابر شده، بدهی‌ها حدود شش برابر افزایش یافته‌اند و نسبت بدهی به دارایی از حدود ۷۰ درصد به نزدیک ۱۰۸ درصد رسیده است.

از حقوق صاحبان سهام مثبت تا زیان انباشته ۶۶۰ میلیارد تومانی

یکی از مهم‌ترین تغییرات ترازنامه پالایش گاز پارسیان، وضعیت حقوق صاحبان سهام است. این شاخص که در پایان سال ۱۳۹۹ حدود ۲۵۰ میلیارد تومان مثبت بود، در پایان سال ۱۴۰۴ به منفی ۲۶۰ میلیارد تومان رسیده است؛ تغییری معادل افت بیش از ۵۱۰ میلیارد تومان.

زیان انباشته شرکت نیز در همین دوره از حدود ۱۵۰ میلیارد تومان به ۶۶۰ میلیارد تومان افزایش یافته است.

با توجه به سرمایه ثبت‌شده ۴۰۰ میلیارد تومانی پالایش گاز پارسیان، زیان انباشته در پایان سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۶۵ درصد سرمایه رسیده و از آستانه نصف سرمایه موضوع ماده ۱۴۱ لایحه اصلاحی قانون تجارت عبور کرده است؛ موضوعی که بررسی تصمیمات مجامع و اقدامات قانونی هیئت‌مدیره درباره وضعیت سرمایه شرکت را ضروری می‌کند.

البته صورت‌های مالی نشان می‌دهد بخشی از تغییرات زیان انباشته ناشی از تکالیف قانونی و نحوه تخصیص سود بوده است. برای نمونه، شرکت در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰۳.۷ میلیارد تومان سود خالص شناسایی کرده، اما ثبت حدود ۹۱.۸ میلیارد تومان بابت سهم دولت از سود ابرازی، باعث شده کاهش زیان انباشته نسبت به سال قبل محدود باشد.

از این رو، برای ارزیابی دقیق عملکرد مدیریت باید آثار تصمیمات شرکت مادر و تکالیف قانونی را نیز از نتایج فعالیت عملیاتی پالایشگاه تفکیک کرد.

رشد درآمد و سود اسمی؛ کاهش حاشیه سود

در بخش سودآوری، درآمد عملیاتی شرکت از حدود ۴۶۸ میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹ به سه همت در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است. سود خالص نیز از ۴۶.۹ میلیارد تومان به ۱۰۳.۷ میلیارد تومان رسیده که از رشد حدود ۱۲۱ درصدی حکایت دارد.

با این حال، بهای تمام‌شده درآمدهای عملیاتی از حدود ۳۲۰ میلیارد تومان به ۲.۳۵ همت افزایش یافته و رشد آن از درآمد پیشی گرفته است.

در نتیجه، حاشیه سود ناخالص از حدود ۳۱.۶ درصد به ۲۱.۸ درصد و حاشیه سود خالص از حدود ۱۰ درصد به ۳.۵ درصد کاهش یافته است. به بیان دیگر، شرکت با وجود افزایش درآمد اسمی، در پایان دوره مورد بررسی سهم کمتری از درآمد خود را به سود تبدیل کرده است.

در تحلیل این تغییرات باید به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها، تغییر نرخ خدمات و تغییر شیوه شناسایی درآمد نیز توجه کرد؛ زیرا از سال ۱۴۰۱، نحوه ثبت درآمد شرکت به سمت حق‌العمل‌کاری تغییر یافته و ارقام درآمد دو مقطع از نظر ماهیت حسابداری کاملاً یکسان نیستند.

تغییر مقدار گاز پالایش‌شده؛ اثر محدودیت‌های بالادستی

در بخش عملیاتی، مقدار گاز تصفیه‌شده ثبت‌شده در گزارش سال ۱۳۹۹ حدود ۲۰.۶۵ میلیارد مترمکعب بوده، در حالی که مقدار گزارش‌شده برای سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۸.۰۳ میلیارد مترمکعب رسیده است.

هرچند اختلاف عددی این دو رقم حدود ۱۲.۷ درصد است، تغییر مبنای ثبت درآمد و تفاوت عنوان شاخص‌ها اجازه نمی‌دهد این اختلاف بدون بررسی اطلاعات فنی، مستقیماً به‌عنوان کاهش تولید ناشی از عملکرد مدیریت تلقی شود.

مقایسه نزدیک‌تر نشان می‌دهد مقدار گاز تصفیه‌شده در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۵.۷ درصد کاهش یافته است.

برای مشخص شدن دلایل این روند، بررسی حجم گاز ورودی از میادین بالادستی، افت فشار مخازن، توقف‌های برنامه‌ریزی‌شده و اضطراری و میزان آمادگی واحدهای عملیاتی ضروری است؛ زیرا همه این عوامل لزوماً در اختیار مدیریت پالایشگاه نیستند.

پیشرفت طرح‌های زیرساختی در کنار تأخیر پروژه‌های نیمه‌تمام

بررسی پروژه‌های پالایش گاز پارسیان نشان می‌دهد در دوره مورد بررسی، سرمایه‌گذاری‌هایی برای توسعه و بهسازی زیرساخت‌های عملیاتی انجام شده است.

مطابق گزارش مالی سال ۱۴۰۴، پیشرفت فیزیکی پروژه تکمیل پست ۱۳۲ کیلوولت، اجرای شبکه Passive و طرح اسلب بتنی و زیرسازی به ۱۰۰ درصد رسیده است. پروژه زیست‌محیطی حفر چاه نیز پیشرفت ۹۰ درصدی و ترمیم فونداسیون و پد استابل پیشرفت ۹۵ درصدی داشته‌اند.

این اقدامات از جمله نکات مثبت عملکرد شرکت در حوزه زیرساخت، ایمنی و پشتیبانی تولید محسوب می‌شوند.

در مقابل، پروژه ساختمان اقامتگاه عملیاتی که در پایان سال ۱۳۹۹ حدود ۴۷ درصد پیشرفت داشت و موعد بهره‌برداری آن شهریور ۱۴۰۱ پیش‌بینی شده بود، در پایان سال ۱۴۰۴ با پیشرفت ۸۹ درصدی همچنان در جریان اجرا قرار داشت.

طبق گزارش شرکت، مشکلات پیمانکار قبلی، افزایش هزینه‌ها و تغییر قرارداد از عوامل مؤثر بر تأخیر این پروژه بوده‌اند. طرح جامع آبرسانی نیز با پیشرفت ۳۵ درصدی در پایان سال ۱۴۰۴ تکمیل نشده بود و ادامه اجرای آن به پیمانکار دیگری واگذار شده است.

سرمایه‌گذاری ۸۴۳ میلیارد تومانی با اتکا به منابع شرکت مادر

صورت جریان وجوه نقد سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد پالایش گاز پارسیان حدود ۸۴۳ میلیارد تومان خروج نقدی بابت فعالیت‌های سرمایه‌گذاری داشته، در حالی که خالص جریان نقد حاصل از فعالیت‌های عملیاتی آن حدود ۱۲۸ میلیارد تومان بوده است.

در همین سال، شرکت حدود ۹۳۵ میلیارد تومان منابع سرمایه‌ای از شرکت ملی گاز ایران دریافت کرده است.

این ارقام نشان می‌دهد اجرای سرمایه‌گذاری‌های سال ۱۴۰۴ تا حد قابل توجهی به تأمین منابع از سوی شرکت مادر متکی بوده و صرفاً از محل جریان نقد داخلی پالایشگاه انجام نشده است.

بررسی پنج‌ساله صورت‌های مالی پالایش گاز پارسیان نشان می‌دهد که در دوره مدیریت علمدار بابایی، افزایش ارزش دارایی‌ها، رشد سود اسمی و پیشرفت چند پروژه زیرساختی در کنار تضعیف حقوق صاحبان سهام، افزایش بدهی‌ها، کاهش حاشیه سود و تأخیر برخی طرح‌ها رقم خورده است.

با این حال، تعیین سهم عملکرد مدیریت در بروز این وضعیت، نیازمند تفکیک تصمیمات و تکالیف شرکت ملی گاز ایران، شرایط تأمین خوراک و عوامل خارج از اختیار پالایشگاه است. پرسش اصلی از مدیریت پالایش گاز پارسیان این است که با وجود سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده و سودآوری سالانه، چه برنامه‌ای برای اصلاح ساختار مالی، کاهش زیان انباشته، کنترل بدهی‌ها و تکمیل پروژه‌های عقب‌مانده در نظر گرفته شده است؟