پشت پرده رشد سود پتروشیمی‌ ها در نیمه نخست ۱۴۰۵

به گزارش «فراز انرژی»، در پی الزام سازمان بورس و اوراق بهادار به افشای دلایل تغییرات بیش از ۳۰ درصدی سود عملیاتی، تعدادی از شرکت‌های پتروشیمی توضیحات خود را درباره عملکرد شش‌ماهه منتهی به ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ منتشر کرده‌اند.

بررسی این مکاتبات نشان می‌دهد افزایش قیمت فروش داخلی، رشد قیمت جهانی برخی محصولات و تغییر نرخ تسعیر ارز، بیشترین تکرار را در توضیحات شرکت‌ها داشته‌اند. در مقابل، توقف تولید در جریان جنگ، محدودیت تأمین خوراک، افزایش نرخ گاز و رشد هزینه‌های مالی از مهم‌ترین عوامل فشار بر سودآوری بوده‌اند.

البته این یافته‌ها بر مبنای دلایل اعلام‌شده شرکت‌هاست و به معنای محاسبه سهم ریالی هر عامل از تغییرات سود کل صنعت پتروشیمی نیست. برخی شرکت‌ها نیز به بهبود راندمان، کنترل هزینه‌ها و تغییر ترکیب محصولات به‌عنوان عوامل مؤثر بر رشد سود اشاره کرده‌اند.

رشد سود با وجود کاهش تولید؛ روایت زاگرس و خارک

یکی از قابل‌ توجه‌ ترین موارد مربوط به شرکت پتروشیمی زاگرس است که از رشد ۱۱۰ درصدی سود عملیاتی خود در شش‌ماهه نخست سال خبر داده، در حالی که براساس توضیحات همین شرکت، مقدار تولید حدود ۵۲ درصد و مقدار فروش حدود ۶۱ درصد کاهش یافته است.

زاگرس اعلام کرده که با وجود کاهش مقدار صادرات، افزایش نرخ تسعیر ارز و بهبود قیمت جهانی متانول باعث رشد حدود ۷ درصدی درآمد عملیاتی شده است.

در همین دوره، میانگین نرخ گاز خوراک این شرکت ۱۵۸ درصد افزایش یافته، اما کاهش مقدار تولید و فروش باعث افت بهای تمام‌شده محصولات فروش‌رفته شده است. شرکت همچنین به درآمدهای ناشی از تسعیر اقلام ارزی عملیاتی اشاره کرده است.

در پتروشیمی خارک نیز وضعیت مشابهی مشاهده می‌شود. این شرکت از افزایش ۱۰۹۴ درصدی سود خالص خبر داده، در حالی که مقدار تولید آن حدود ۲۹ درصد و مقدار فروش حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است.

براساس توضیحات خارک، میانگین نرخ ارز ۱۱۵ درصد و نرخ گاز خوراک ۱۴۹ درصد افزایش یافته است. هزینه‌های مالی شرکت نیز با رشد ۹۱ درصدی همراه بوده؛ موضوعی که عمدتاً به تسهیلات بانکی و شناسایی هزینه‌های مربوط به آن ارتباط داشته است.

این دو نمونه نشان می‌دهند که افزایش سود ریالی، بدون بررسی تغییر مقدار تولید و فروش، تصویر کاملی از وضعیت عملیاتی شرکت ارائه نمی‌کند.

نرخ فروش و تسعیر ارز؛ پرتکرارترین دلایل رشد سود

پتروشیمی کرمانشاه افزایش ۶۰ درصدی سود عملیاتی خود را ناشی از افزایش نرخ فروش داخلی محصولات، رشد میانگین قیمت جهانی محصولات صادراتی و افزایش نرخ تسعیر ارز اعلام کرده است.

پتروشیمی مارون نیز رشد ۶۰ درصدی سود عملیاتی را عمدتاً به افزایش نرخ فروش محصولات و نرخ تسعیر ارز نسبت داده و به مدیریت هزینه‌های تجاری اشاره کرده است.

در شرکت پلیمر آریاساسول، سود عملیاتی شش‌ماهه ۴۶ درصد افزایش یافته که به گفته شرکت، عمدتاً حاصل رشد نرخ تسعیر ارز و قیمت جهانی محصولات بوده است.

پتروشیمی شیراز نیز علت افزایش ۳۲ درصدی سود عملیاتی را رشد نرخ فروش در بازار داخلی و بهبود میانگین قیمت جهانی محصولات صادراتی عنوان کرده است.

در همین حال، پتروشیمی شهید تندگویان اعلام کرده درآمد فروش محصولاتش ۳۹ درصد افزایش یافته، در حالی که نرخ بهای تمام‌شده محصولات رشد ۲۵ درصدی داشته است. به گفته شرکت، بهبود نرخ فروش از عوامل اصلی افزایش سود عملیاتی بوده است.

پتروشیمی غدیر نیز رشد ۱۱۰ درصدی درآمد عملیاتی را ناشی از افزایش نرخ فروش محصولات در شرایط حاکم بر کشور اعلام کرده و از بازنگری بودجه سالانه خود خبر داده است.

خراسان؛ اثر افزایش قیمت بر سودآوری اوره‌سازان

پتروشیمی خراسان از افزایش ۱۹۶ درصدی سود عملیاتی در نیمه نخست سال ۱۴۰۵ خبر داده و در توضیحات خود، تغییر نرخ و مقدار فروش محصولات را تفکیک کرده است.

براساس جدول ارائه‌شده از سوی این شرکت، نرخ فروش داخلی آمونیاک ۲۲۳ درصد، اوره ۱۱۰ درصد و کریستال ملامین ۱۶۰ درصد افزایش یافته است.

در بخش صادرات، با وجود کاهش ۶۴ درصدی مقدار فروش آمونیاک و کاهش ۹ درصدی مقدار فروش اوره، افزایش نرخ فروش صادراتی و نرخ تسعیر ارز به رشد درآمد کمک کرده است.

این اطلاعات نشان می‌دهد افزایش قیمت محصولات توانسته اثر کاهش مقدار فروش را در برخی بخش‌های فعالیت شرکت جبران کند.

از تبدیل زیان به سود در فن‌آوران تا کاهش سود عملیاتی لردگان

شرکت پتروشیمی فن‌آوران در توضیحات خود اعلام کرده که با وجود کاهش ۱۰ درصدی درآمد عملیاتی، سود ناخالص شرکت حدود ۶۰ درصد افزایش یافته است.

این شرکت همچنین از افزایش ۱۴۶۵ درصدی درآمد حاصل از تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی عملیاتی خبر داده؛ عاملی که به گفته فن‌آوران، باعث تبدیل زیان عملیاتی دوره مشابه سال قبل به سود عملیاتی در نیمه نخست ۱۴۰۵ شده است.

در مقابل، پتروشیمی لردگان کاهش سود عملیاتی خود را عمدتاً ناشی از افت تولید و کاهش ۶۲ درصدی درآمد عملیاتی اعلام کرده است.

لردگان همچنین توضیح داده که سود تسعیر ارز شناسایی‌شده در گزارش سه‌ماهه، در پایان شهریور به سرفصل دیگری منتقل شده و این تغییر طبقه‌بندی بر اقلام سود و زیان عملیاتی اثر گذاشته است.

نکته دیگر در توضیحات این شرکت، وجود حدود ۸ همت مطالبات ناشی از فروش اوره به شرکت خدمات حمایتی کشاورزی است که به گفته مدیریت، پیگیری وصول آن ادامه دارد.

کدام شرکت‌ها به بهبود عملکرد عملیاتی اشاره کردند؟

برخلاف شرکت‌هایی که عمدتاً رشد نرخ ارز و قیمت فروش را عامل تغییر سود معرفی کرده‌اند، برخی پتروشیمی‌ها به اقدامات عملیاتی و مدیریتی نیز اشاره داشته‌اند.

پتروشیمی رازی، بهبود راندمان واحدهای تولیدی، کاهش هدررفت مواد، کنترل بهای تمام‌شده، تنوع‌بخشی به سبد محصولات و افزایش مقدار و نرخ فروش را از دلایل رشد سود عملیاتی معرفی کرده است.

شرکت جم پیلن نیز مدیریت ترکیب فروش، کنترل بهای تمام‌شده، برنامه‌ریزی تولید و عرضه محصولات با ارزش افزوده بالاتر را از عوامل مؤثر بر رشد سود دانسته است.

پتروشیمی بوعلی سینا افزایش حاشیه سود ناخالص را به انتقال موجودی مواد اولیه و کالای ساخته‌شده از دوره قبل، رشد نرخ فروش و افزایش تولید ریفرمیت با حاشیه سود بالاتر نسبت داده است.

در پتروشیمی نوری نیز افزایش نرخ فروش محصولاتی از جمله رافینیت، A92، نفتای سبک و برش سنگین، فروش محصولات از محل موجودی مخازن و افزایش نرخ تسعیر ارز از عوامل رشد سود عملیاتی اعلام شده‌اند.

پتروشیمی پارس نیز افزایش نرخ ارز، رشد سود سپرده‌های بانکی، درآمد حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها و کاهش هزینه‌های فروش، اداری و عمومی را در توضیح افزایش سود عملیاتی مطرح کرده است.

با این حال، در تحلیل صورت‌های مالی باید میان بهبود سود ناشی از فعالیت تولیدی، درآمدهای حاصل از سرمایه‌گذاری و آثار تغییر طبقه‌بندی هزینه‌ها تفاوت قائل شد.

جدول مقایسه دلایل تغییر سودآوری ۱۶ شرکت پتروشیمی

رشد سود ریالی، بدون رشد متناسب تولید

نتایج بررسی این ۱۶ نامه نشان می‌دهد افزایش نرخ فروش محصولات و نرخ تسعیر ارز، پرتکرارترین دلایل مثبت اعلام‌شده برای تغییر عملکرد مالی پتروشیمی‌ها در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ هستند.

در مقابل، آثار جنگ بر تولید، محدودیت‌های دریافت خوراک، افزایش نرخ گاز و هزینه‌های تأمین مالی، فشارهایی بوده‌اند که بسیاری از مجتمع‌ها در توضیحات خود به آن‌ها اشاره کرده‌اند.

با این حال، نمی‌توان تمام رشد سود را به نرخ ارز نسبت داد. شرکت‌هایی همچون رازی، جم پیلن و بوعلی سینا به اقداماتی در حوزه کنترل هزینه، بهبود راندمان و افزایش ارزش افزوده محصولات نیز اشاره کرده‌اند.

آنچه در ارزیابی عملکرد این دوره اهمیت دارد، تفکیک رشد اسمی سود از افزایش واقعی تولید، مقدار فروش و بهره‌وری عملیاتی است. برای مشخص شدن سهم دقیق هر عامل در سودآوری کل صنعت، باید تغییرات مقدار تولید و فروش، درآمد صادراتی، سود تسعیر ارز و هزینه‌های خوراک هر شرکت به‌صورت عددی تجزیه و با دوره مشابه سال قبل مقایسه شود.