به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از مؤسسه جهانی مک‌کنزی، ظرفیت اسمی تولید پلی‌اتیلن جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۵۶ میلیون تن برآورد شده و قرار است طی پنج سال، ۳۱ میلیون تن دیگر به آن افزوده شود. سهم چین از این ظرفیت‌سازی ۲۳ میلیون تن است؛ یعنی حدود ۷۴ درصد کل ظرفیت جدید جهان.

چین هم‌اکنون با ظرفیت سالانه ۴۲ میلیون تن، بزرگ‌ترین تولیدکننده پلی‌اتیلن محسوب می‌شود. در رتبه‌های بعدی، آمریکای شمالی با ۳۴ میلیون تن و خاورمیانه با ۲۳ میلیون تن قرار دارند. برنامه توسعه خاورمیانه تا سال ۲۰۳۰ نیز شامل افزایش ۶.۸ میلیون تنی ظرفیت است، اما حجم پروژه‌های چین بیش از سه برابر آن خواهد بود.

چین برخلاف منطق اقتصادی ظرفیت می‌سازد

محاسبات مک‌کنزی نشان می‌دهد هزینه هم‌سطح‌شده تولید هر تن پلی‌اتیلن در چین به یک‌هزار و ۱۳۵ دلار می‌رسد؛ درحالی‌که قیمت بازار این محصول در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌هزار دلار بوده است. نرخ بازده داخلی پروژه‌های چینی بر همین اساس فقط یک تا ۲ درصد برآورد شده؛ رقمی که برای سرمایه‌گذاران خصوصی جذاب نیست.

با این حال، بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های پلی‌اتیلن چین توسط شرکت‌های دولتی و مجتمع‌های یکپارچه پالایشی ـ پتروشیمی انجام می‌شود. این شرکت‌ها تنها سود یک واحد پلی‌اتیلن را ملاک قرار نمی‌دهند و اهدافی مانند خودکفایی، امنیت زنجیره تأمین و توسعه صنعتی را دنبال می‌کنند.

در صورت بهره‌برداری از پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده، چین ممکن است تا سال ۲۰۳۰ بخش عمده نیاز داخلی خود را تأمین کند. نتیجه مستقیم این اتفاق، کاهش ظرفیت جذب بزرگ‌ترین بازار وارداتی جهان و تشدید رقابت میان صادرکنندگان خاورمیانه و آمریکا در بازارهای جایگزین خواهد بود.

شکاف دوبرابری هزینه تولید عربستان و آلمان

خوراک اتان همچنان مزیت تعیین‌کننده تولیدکنندگان خاورمیانه و آمریکاست. هزینه تولید هر تن پلی‌اتیلن در نمونه مورد بررسی مک‌کنزی در الجبیل عربستان حدود ۶۶۰ دلار و در آمریکا ۶۹۰ دلار محاسبه شده است. این رقم در چین به یک‌هزار و ۱۳۵ دلار و در آلمان به یک‌هزار و ۳۰۵ دلار می‌رسد.

هزینه خالص مواد اولیه در واحدهای اتان‌محور به‌طور متوسط ۱۶۰ دلار به ازای هر تن است، اما در واحدهای نفتامحور به ۴۵۰ دلار می‌رسد. هزینه انرژی واحدهای یکپارچه نفتامحور نیز در برخی مناطق پنج تا هفت برابر عربستان ارزیابی شده است.

صادرکنندگان اتان‌محور عربستان و آمریکا در سال ۲۰۲۵ پلی‌اتیلن را با قیمت تقریبی یک‌هزار دلار در هر تن عرضه کرده‌اند؛ سطحی که نرخ بازده داخلی ۱۰ تا ۱۵ درصدی برای پروژه‌های آنها ایجاد می‌کند.

تقاضای ۲۰۰ میلیون تنی تا سال ۲۰۳۵

مک‌کنزی انتظار دارد رشد سالانه تقاضای پلی‌اتیلن که طی سال‌های اخیر به یک تا ۲ درصد کاهش یافته، دوباره به حدود ۳ درصد برسد. در این سناریو، مصرف جهانی تا سال ۲۰۳۵ به مرز ۲۰۰ میلیون تن نزدیک می‌شود و پاسخ‌گویی به آن به ساخت ۱۰ تا ۲۵ کراکر در مقیاس جهانی نیاز دارد.

با این حال، تمرکز بخش بزرگی از ظرفیت‌سازی تا سال ۲۰۳۰ در چین ممکن است عرضه را سریع‌تر از تقاضا افزایش دهد و حاشیه سود تولیدکنندگان را تحت فشار قرار دهد.

تحلیل «فراز انرژی»

مزیت خوراک ارزان همچنان جایگاه خاورمیانه را در منحنی هزینه جهانی حفظ می‌کند، اما خودکفایی چین مسئله‌ای متفاوت از هزینه تولید است. اگر ۲۳ میلیون تن ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده این کشور وارد مدار شود، تولیدکنندگان منطقه برای حفظ فروش ناچار به رقابت شدیدتر در هند، جنوب‌شرق آسیا، آفریقا و ترکیه خواهند شد. ایران در محاسبات مقایسه‌ای این گزارش به‌صورت مستقل بررسی نشده است؛ بنابراین تعیین جایگاه هزینه‌ای مجتمع‌های ایرانی بدون اطلاعات خوراک، انرژی، نرخ بهره‌برداری و هزینه حمل هر مجتمع امکان‌پذیر نیست.