به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از Al Jazeera، هجدهمین اجلاس سران BRICS با حضور رهبران کشورهای عضو در دهلی‌نو آغاز شد و اعضا به اتفاق آرا بیانیه مشترکی را درباره همکاری برای جلوگیری از اختلال در تجارت، زنجیره‌های تأمین و بازار انرژی تصویب کردند.

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند و میزبان نشست دوروزه، تصویب این بیانیه را پس از آغاز رسمی اجلاس اعلام کرد. هند در دوره ریاست خود بر BRICS با مجموعه‌ای از اختلافات سیاسی میان اعضا و فشارهای اقتصادی ناشی از جنگ و تعرفه روبه‌رو است.

انرژی و کشتیرانی در دستور کار اجلاس BRICS

جنگ در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای انتقال نفت و کالا، امنیت انرژی را به یکی از محورهای اصلی نشست دهلی‌نو تبدیل کرده است. اعضای BRICS بخش بزرگی از تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان انرژی جهان را در بر می‌گیرند و هرگونه اختلال در کریدورهای دریایی، مستقیماً تجارت آنها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مودی پیش از آغاز اجلاس با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران دیدار کرد. در مذاکرات نخست‌وزیر هند با رئیس‌جمهور ایران، آزادی کشتیرانی و تأمین امنیت خدمه کشتی‌ها مورد بررسی قرار گرفت.

این گفت‌وگو در شرایطی انجام شده که تنش‌های نظامی در خلیج فارس و تنگه هرمز، تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را محدود کرده و هزینه حمل‌ونقل و بیمه دریایی را افزایش داده است.

درخواست Xi Jinping برای میانجیگری در خاورمیانه

Xi Jinping، رئیس‌جمهور چین، در سخنان خود از BRICS خواست برای پایان جنگ خاورمیانه نقش فعال‌تری ایفا کند. وی گفت ادامه درگیری‌ها به منافع مشترک جامعه جهانی آسیب می‌زند و خسارت‌های سنگینی به مردم منطقه وارد کرده است.

سفر Xi Jinping به دهلی‌نو نخستین حضور وی در هند طی هفت سال گذشته محسوب می‌شود. این دیدار هم‌زمان با تلاش دو کشور برای کاهش تنش‌های دوجانبه و تقویت همکاری در چارچوب BRICS انجام شده است.

ولادیمیر پوتین، مسعود پزشکیان، عبدالفتاح السیسی، ابی احمد و پرابوو سوبیانتو از دیگر رهبران حاضر در اجلاس هستند. امارات متحده عربی با ولیعهد ابوظبی در نشست شرکت کرده و برزیل نیز وزیر امور خارجه خود را به نمایندگی از رئیس‌جمهور این کشور اعزام کرده است.

اختلاف ایران و امارات؛ آزمون بیانیه مشترک

ایران و امارات، دو عضو BRICS، در جنگ جاری مواضع متفاوتی دارند. این اختلاف پیش‌تر بر توان گروه برای دستیابی به موضعی واحد درباره تحولات خاورمیانه اثر گذاشته بود.

BRICS در اجلاس سال گذشته حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران را محکوم کرد، اما نشست وزیران امور خارجه این گروه در ماه مه بدون صدور بیانیه مشترک درباره جنگ پایان یافت. تصویب بیانیه جدید درباره تداوم جریان تجارت و انرژی نشان می‌دهد اعضا این بار بر حوزه‌ای متمرکز شده‌اند که امکان دستیابی به توافق در آن بیشتر است.

مقابله با تعرفه‌ها و توسعه پرداخت‌های غیردلاری

وزیران دارایی و رؤسای بانک‌های مرکزی اعضای BRICS نسبت به تعرفه‌ها و موانع غیرتعرفه‌ای که تجارت جهانی را مخدوش می‌کنند، اعتراض کرده‌اند. دولت آمریکا تعرفه‌هایی را علیه چند عضو این گروه اعمال کرده و Donald Trump نیز کشورهایی را که با سیاست‌های BRICS همراه شوند، به تعرفه‌های تنبیهی تهدید کرده است.

گسترش کانال‌های پرداخت فرامرزی خارج از شبکه‌های مالی غربی، همکاری در حوزه هوش مصنوعی، امنیت انرژی، زنجیره‌های تأمین مقاوم و تغییرات اقلیمی از دیگر موضوعات اجلاس دهلی‌نو است.

تحلیل «فراز انرژی»

تمرکز بیانیه BRICS بر «جریان روان انرژی» از نگرانی اعضا درباره تبدیل اختلال‌های منطقه‌ای به بحران عرضه جهانی حکایت دارد. چین و هند از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت جهان‌اند؛ روسیه، ایران و امارات نیز در میان تولیدکنندگان عمده قرار دارند. از این رو، اختلال در هرمز، دریای سرخ یا مسیرهای صادرات روسیه هم‌زمان منافع چند عضو گروه را تهدید می‌کند.

بیانیه مشترک هنوز سازوکار اجرایی مشخصی برای حفاظت از کشتیرانی یا جبران کمبود انرژی ارائه نمی‌کند. آزمون اصلی BRICS، عبور از اعلام مواضع سیاسی و ایجاد ابزارهای عملی برای تسویه تجاری، تأمین مالی محموله‌ها و کاهش آسیب‌پذیری زنجیره‌های انرژی خواهد بود.