به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از CNN، بازار نفت بزرگ‌ترین شوک عرضه تاریخ خود را بهتر از پیش‌بینی‌های اولیه پشت سر گذاشته، اما ادامه این وضعیت به موجودی انبارها، پایداری مسیرهای جایگزین و توان نظامی آمریکا برای حفاظت از کشتیرانی وابسته است.

بهای بالای سوخت از زمان آغاز جنگ تاکنون نزدیک به ۸۰۰ دلار هزینه اضافی به هر خانوار آمریکایی تحمیل کرده است. بااین‌حال، نفت خام از طریق شبکه‌ای از خطوط لوله، عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی، نفتکش‌های شاتل و مسیرهای تحت حفاظت نظامی به بازار رسیده است.

سه عامل مانع جهش شدیدتر قیمت نفت شدند

Natasha Kaneva، تحلیلگر ارشد کالا در JPMorgan، سه عامل را دلیل سازگاری بازار با اختلال گسترده عرضه معرفی کرده است.

نخست، تولیدکنندگان و شرکت‌های کشتیرانی توانسته‌اند بخشی از محموله‌ها را از تنگه هرمز عبور دهند یا مسیرهای جایگزین پیدا کنند. عربستان سعودی روزانه چند میلیون بشکه نفت را از طریق خطوط لوله به بنادر خارج از خلیج فارس منتقل کرده است؛ هرچند پیشروی حوثی‌ها در نزدیکی باب‌المندب و توقف خط لوله شرق ـ غرب، قابلیت اتکای این مسیر جایگزین را زیر سؤال برده است.

ارتش آمریکا نیز با هماهنگی کشورهای خلیج فارس، عبور گروهی از نفتکش‌ها را از مسیر جنوبی تنگه هرمز سازمان‌دهی کرده است. این عملیات امکان خروج بخشی از نفت منطقه را فراهم کرده، اما به پوشش هوایی و هماهنگی دائمی نظام نیاز دارد.

دومین عامل، افزایش عرضه خارج از خاورمیانه است. آمریکا، ونزوئلا، برزیل، گویان و کانادا در مجموع تولید خود را حدود ۲ میلیون بشکه در روز افزایش داده‌اند.

تقاضای جهانی ۵ میلیون بشکه کاهش یافت

کاهش مصرف، سومین عامل کنترل بازار نفت بوده است. براساس گزارش CNN، تقاضای جهانی طی جنگ حدود ۵ میلیون بشکه در روز پایین آمده است.

لغو سفرها، افزایش استفاده از خودروهای برقی و حمل‌ونقل عمومی و گسترش دوباره دورکاری در برخی کشورها مصرف سوخت را کاهش داده است. افت فعالیت پالایشگاه‌ها در خاورمیانه، روسیه و چین نیز تقاضا برای نفت خام را محدود کرده است.

کمبود ظرفیت پالایشی از یک سو جلوی افزایش بیشتر قیمت نفت خام را گرفته، اما از سوی دیگر قیمت بنزین و گازوئیل را بالا برده است؛ زیرا نفت خام موجود به‌اندازه کافی به سوخت قابل مصرف تبدیل نمی‌شود.

ترکیب کاهش ۵ میلیون بشکه‌ای تقاضا، رشد ۲ میلیون بشکه‌ای تولید خارج از منطقه و استفاده از ذخایر و مسیرهای جایگزین، بخشی از کاهش روزانه ۱۳ میلیون بشکه‌ای عرضه را جبران کرده است.

پیش‌بینی نفت ۸۷ تا ۸۹ دلاری در جنگ طولانی

JPMorgan پیش‌بینی کرده است اگر جنگ برای مدتی طولانی ادامه یابد، بازار می‌تواند در تعادلی شکننده باقی بماند و قیمت نفت به حدود ۸۷ دلار در هر بشکه برسد. در صورت پایان جنگ، این بانک کاهش قیمت تا حدود ۶۴ دلار را محتمل می‌داند.

Bob McNally، رئیس Rapidan Energy Group، سناریوی محتاطانه‌تری دارد. وی با فرض تداوم جنگ و بازنگشتن کامل تردد هرمز، متوسط قیمت نفت Brent در سال آینده را حدود ۸۹ دلار پیش‌بینی کرده است.

این برآوردها به معنای حذف احتمال جهش قیمت نیست. کاهش سریع ذخایر، حمله به زیرساخت‌های تولید یا از کار افتادن مسیرهای جایگزین می‌تواند تعادل فعلی را بر هم بزند و نوسان قیمت‌ها را افزایش دهد.

ذخایر نفت آمریکا و چین تا چه زمانی دوام می‌آورند؟

آمریکا و چین برای مهار شوک عرضه به ذخایر نفتی خود متکی بوده‌اند. موجودی پایانه Cushing در ایالت اوکلاهما طی ماه ژوئیه به کف عملیاتی رسید؛ سطحی که انتقال نفت از طریق خطوط لوله به پالایشگاه‌ها را از نظر فنی دشوار می‌کند. ذخایر این پایانه در هفته‌های اخیر اندکی افزایش یافته و از محدوده بحرانی فاصله گرفته است.

میزان دقیق ذخایر چین منتشر نمی‌شود، اما برآوردها از وجود حدود یک میلیارد بشکه نفت در مخازن این کشور حکایت دارد. واردات نفت چین در هفته‌های اخیر افزایش محدودی داشته، اما همچنان چند میلیون بشکه در روز کمتر از سطح پیش از جنگ است.

Hamad Hussain، اقتصاددان کالایی Capital Economics، هشدار داده است ادامه جنگ سرانجام ذخایر را کاهش می‌دهد و فاصله عرضه و تقاضا را تشدید می‌کند.

Dan Pickering، مدیر Pickering Energy Partners، انتظار ندارد کاهش موجودی‌ها بلافاصله قیمت را جهش دهد، اما معتقد است در صورت حفظ شرایط فعلی، نوسان بازار احتمالاً از اواخر سال آینده بیشتر خواهد شد. خطوط لوله جدید نیز با سرعت کافی ساخته نمی‌شوند و افزایش تولید کشورهایی مانند ونزوئلا نمی‌تواند برای همیشه کمبود خاورمیانه را جبران کند.

هزینه سنگین حفاظت نظامی از نفتکش‌ها

Helima Croft، رئیس تحقیقات کالایی RBC Capital Markets، عملکرد بازار را فقط نتیجه سازوکار عرضه و تقاضا نمی‌داند. به گفته او، ارتش آمریکا با حفاظت از نفتکش‌ها و باز نگه‌داشتن بخشی از مسیر هرمز، امکان ادامه جریان نفت را ایجاد کرده است.

این عملیات به جنگنده‌ها، سامانه‌های دفاع هوایی و حضور مستمر نیروی دریایی نیاز دارد. Croft پرسیده است آیا آمریکا می‌تواند برای مدت نامحدود نقش «خدمات اسکورت» را برعهده داشته باشد؛ عملیاتی که پرهزینه و از نظر نظامی سنگین است.

EIA پیش‌بینی کرده صادرات نفت از تنگه هرمز تا پایان امسال محدود باقی بماند. S&P Global Energy نیز دیگر انتظار ندارد تولید نفت خاورمیانه تا پایان سال آینده به سطح پیش از جنگ بازگردد.

تحلیل «فراز انرژی»

دوام بازار نفت به معنای رفع کمبود عرضه نیست؛ بخشی از تعادل کنونی با کاهش اجباری مصرف و برداشت از ذخایر ایجاد شده است. این دو عامل ظرفیت نامحدود ندارند. ذخایر کاهش می‌یابند و مصرف‌کنندگان نیز نمی‌توانند بدون اثر اقتصادی، هر سال میلیون‌ها بشکه دیگر از تقاضای خود کم کنند.

آسیب‌پذیرترین بخش این تعادل، هم‌زمانی فشار بر هرمز، خط لوله شرق ـ غرب عربستان و باب‌المندب است. اگر مسیرهای دریایی و زمینی به‌طور هم‌زمان محدود بمانند، افزایش تولید آمریکا، کانادا و آمریکای جنوبی برای جبران فوری نفت خاورمیانه کافی نخواهد بود.