به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از Anadolu، خط لوله شرق‌ـ‌غرب عربستان پس از حملات پهپادی به بخش‌هایی از آن در مناطق ریاض و مدینه، به‌صورت احتیاطی از مدار خارج شد. وزارت انرژی عربستان هنوز میزان خسارت، ظرفیت آسیب‌دیده و زمان بازگشت خط لوله را اعلام نکرده است.

وزارت خارجه عربستان گفته است پهپادهای مهاجم از خاک عراق پرتاب شده‌اند و حملات به شماری مجروح و خسارت مادی منجر شده است. تیم‌های فنی و اضطراری، ایمن‌سازی تأسیسات و بررسی خط لوله، ایستگاه‌های پمپاژ و سامانه‌های عملیاتی را آغاز کرده‌اند.

خط لوله ۱۲۰۰ کیلومتری از بقیق تا ینبع

خط لوله شرق‌ـ‌غرب که با نام Petroline نیز شناخته می‌شود، نفت خام را از بقیق در استان شرقی عربستان به ینبع در ساحل دریای سرخ منتقل می‌کند.

این خط لوله حدود ۱۲۰۰ کیلومتر طول دارد و تمام مسیر آن داخل خاک عربستان قرار گرفته است. نفت انتقال‌یافته از طریق این مسیر در اختیار پالایشگاه‌ها، مخازن و پایانه‌های صادراتی ساحل غربی قرار می‌گیرد.

اهمیت Petroline پس از کاهش تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز افزایش یافت. عربستان با انتقال زمینی نفت از شرق به غرب کشور می‌تواند بدون عبور نفتکش‌ها از هرمز، محموله‌ها را در بندر ینبع بارگیری و وارد دریای سرخ کند.

ظرفیت صادراتی با ظرفیت خط لوله تفاوت دارد

وزارت انرژی عربستان در ماه آوریل ظرفیت کامل پمپاژ این خط لوله را حدود ۷ میلیون بشکه در روز اعلام کرده بود. Aramco نیز در گزارش سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ از افزایش انتقال نفت تا سقف ظرفیت اسمی خبر داد.

حدود ۲ میلیون بشکه از ظرفیت روزانه خط لوله به پالایشگاه‌های ساحل غربی اختصاص دارد. بر این مبنا، حداکثر ۵ میلیون بشکه در روز می‌تواند برای سایر مقاصد، از جمله صادرات، باقی بماند.

این محاسبه به معنای صادرات قطعی روزانه ۵ میلیون بشکه از ینبع نیست. ظرفیت خط لوله، میزان نفت تحویلی به پالایشگاه‌ها، ظرفیت پایانه‌های دریایی و حجم واقعی بارگیری نفتکش‌ها چهار شاخص متفاوت هستند.

Vortexa: بارگیری ینبع به ۳.۷ میلیون بشکه رسید

داده‌های Vortexa نشان می‌دهد بارگیری نفت خام و میعانات در ینبع از روزانه ۳.۲ میلیون بشکه در ماه اوت به حدود ۳.۷ میلیون بشکه در اوایل سپتامبر افزایش یافته است.

برآورد Kpler پایین‌تر است. این شرکت حجم بارگیری سپتامبر را حدود ۲.۹ میلیون بشکه در روز محاسبه کرده؛ درحالی‌که رقم ماه اوت را نزدیک به ۱.۵ میلیون بشکه برآورد کرده بود.

تفاوت ارقام به روش ردیابی، زمان شناسایی محموله و نحوه محاسبه نفت خام و میعانات بازمی‌گردد. هر دو برآورد نشان می‌دهند جریان واقعی نفت از ینبع پیش از توقف، پایین‌تر از ظرفیت اسمی ۷ میلیون بشکه‌ای خط لوله بوده است.

توقف «احتیاطی» چه معنایی دارد؟

استفاده وزارت انرژی عربستان از عبارت «توقف احتیاطی» نشان می‌دهد پمپاژ برای ایمن‌سازی محل حملات و بازرسی فنی تجهیزات متوقف شده است. این عبارت به‌تنهایی از تخریب گسترده یا تعطیلی طولانی‌مدت خط لوله حکایت ندارد.

مدت توقف به محل اصابت و نوع تجهیزات آسیب‌دیده بستگی دارد. آسیب به بدنه خط، ایستگاه‌های پمپاژ، برق‌رسانی، سامانه کنترل یا تجهیزات ایمنی، زمان‌های متفاوتی برای تعمیر نیاز خواهد داشت.

در حمله قبلی طی ماه آوریل، ظرفیت خط لوله حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت و چند روز بعد به سطح کامل بازگشت. عربستان برای حمله ۱۰ سپتامبر هنوز برآورد مشابهی منتشر نکرده است.

چرا این توقف با هرمز ارتباط مستقیم دارد؟

Petroline یکی از معدود مسیرهای زمینی جهان است که می‌تواند چند میلیون بشکه نفت را روزانه از تنگه هرمز دور کند. توقف آن، ظرفیت عربستان برای انتقال نفت میادین شرقی به دریای سرخ را محدود می‌کند و وابستگی این کشور به ذخایر ینبع یا تردد دریایی از هرمز را افزایش می‌دهد.

مسیر غربی نیز بدون ریسک نیست. گسترش درگیری‌ها در دریای سرخ و اطراف باب‌المندب، امنیت نفتکش‌هایی را که از ینبع به سمت بازارهای آسیایی حرکت می‌کنند تحت فشار قرار داده است.

تحلیل «فراز انرژی»

اثر فوری توقف را نمی‌توان معادل ۷ میلیون بشکه در روز دانست. این رقم ظرفیت فنی خط لوله است، نه صادرات واقعی. حتی ارقام ۲.۹ و ۳.۷ میلیون بشکه‌ای نیز حجم بارگیری بندر ینبع را نشان می‌دهند و الزاماً با مقدار روزانه پمپاژ در خط برابر نیستند.

مخازن ساحل غربی می‌توانند برای مدتی بارگیری نفتکش‌ها را ادامه دهند؛ بنابراین اثر توقف کوتاه‌مدت ممکن است با تأخیر در آمار صادرات دیده شود. اگر تعمیرات طولانی شود، کاهش موجودی ینبع، افت بارگیری نفتکش‌ها و افزایش فشار بر بازار قابل انتظار است. ارزیابی دقیق به اعلام ظرفیت آسیب‌دیده و زمان راه‌اندازی دوباره از سوی وزارت انرژی عربستان نیاز دارد.