به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از Türkiye Today⁠، مهمت شیمشک، وزیر خزانه‌داری و دارایی ترکیه، با تشریح نحوه پرداخت بهای گاز ایران گفت این کشور پرداخت نقدی مستقیم به تهران ندارد و وجوه حاصل از خرید گاز در حسابی تحت محدودیت‌های مالی نگهداری می‌شود.

وی افزود ترکیه پیش‌تر برای واردات گاز طبیعی از برخی کشورها معافیت دریافت کرده بود و براساس سازوکار مورد توافق با آمریکا، منابع انباشته‌شده در حساب تنها برای خرید کالاهای مجاز قابل استفاده است.

شیمشک توضیح داد هرگاه ایران محصولی مجاز در چارچوب تحریم‌ها خریداری کند، هزینه معامله از محل موجودی همین حساب پرداخت می‌شود.

پرداخت انجام می‌شود، اما دسترسی آزاد وجود ندارد

این سازوکار به معنای پرداخت‌نشدن بهای گاز ایران نیست. ترکیه وجوه مربوط به واردات را به حساب اختصاصی واریز می‌کند، اما ایران نمی‌تواند منابع را آزادانه منتقل، نقد یا برای هر نوع معامله‌ای مصرف کند.

وزیر دارایی ترکیه تأکید کرد شرکت‌های فعال در این کشور ملزم به رعایت قوانین داخلی و خودداری از معاملاتی هستند که می‌تواند مشمول تحریم شود. او حفاظت از سلامت نظام مالی ترکیه و مقابله با پول‌شویی، تأمین مالی تروریسم و تجارت غیرقانونی را از اولویت‌های دولت آنکارا دانست.

سهم ایران از واردات گاز ترکیه به ۱۴.۸ درصد رسید

گاز ایران از طریق خط لوله آناتولی شرقی وارد ترکیه می‌شود. قرارداد ۲۵ ساله صادرات گاز دو کشور از سال ۲۰۰۱ اجرایی شد و انتقال سالانه تا ۱۰ میلیارد مترمکعب گاز را پوشش می‌داد.

ایران در سال ۲۰۲۵ حدود ۷.۷ میلیارد مترمکعب گاز به ترکیه صادر کرد که معادل ۱۳.۲ درصد کل واردات گاز این کشور بود. حجم صادرات در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ به ۴.۵ میلیارد مترمکعب رسید و سهم ایران از بازار وارداتی ترکیه به ۱۴.۸ درصد افزایش یافت.

با وجود رشد واردات، حجم تحویلی ایران در سال ۲۰۲۵ کمتر از سقف تعیین‌شده در قرارداد بود.

قرارداد ۲۵ ساله منقضی شد

قرارداد صادرات گاز ایران به ترکیه در ۲۹ ژوئیه به پایان رسید، اما دو کشور هنوز به‌صورت رسمی از آغاز مذاکرات تمدید یا امضای قرارداد جدید خبر نداده‌اند.

آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، اعلام کرده است واشنگتن پیشنهادی برای توقف واردات گاز از ایران به آنکارا ارائه نکرده و دولت ترکیه روابط انرژی با تهران را زیر نظر دارد.

تحلیل «فراز انرژی»

در سازوکار اعلام‌شده، درآمد صادرات گاز ایران وصول می‌شود، اما به منابع نقدی با قابلیت مصرف آزاد تبدیل نمی‌شود. این محدودیت، امکان استفاده از درآمد گازی برای تأمین ارز، سرمایه‌گذاری یا پرداخت به طرف‌های ثالث را کاهش می‌دهد و کارکرد آن را به تأمین گروه مشخصی از کالاها محدود می‌کند.

انقضای قرارداد ۲۵ ساله نیز موقعیت ایران را با ابهام روبه‌رو کرده است. ترکیه در سال‌های اخیر واردات LNG، تنوع تأمین‌کنندگان و ظرفیت ذخیره‌سازی خود را افزایش داده و همین موضوع می‌تواند در مذاکرات احتمالی قرارداد جدید، قدرت چانه‌زنی آنکارا را بالا ببرد.