هند پول نفت ایران را به یوآن پرداخت کرد یک گام دیگر برای پایان استبداد دلار در جهان

به گزارش فراز انرژی به نقل از کیهان، در دهه‌های اخیر، سلطه دلار بر نظام مالی جهانی به یکی از مهم‌ترین ابزارهای قدرت سیاسی و اقتصادی ایالات متحده تبدیل شده است. ارزی که در ابتدا به‌عنوان یک ابزار تسهیل‌کننده تجارت بین‌المللی شناخته می‌شد؛ امروز به ابزاری برای اعمال فشار، تحریم و کنترل اقتصاد کشورهای دیگر بدل شده است؛ وضعیتی که می‌توان آن را «استبداد دلار» نامید.
با این حال، نشانه‌هایی از تغییر در حال ظهور است. نشانه‌هایی که همچون یک هدیه، ایران با بستن تنگه هرمز، به جهان ارائه داد.
طبق اعلام رویترز، پالایشگاه‌های هندی که پس از هفت سال نفت ایران را خریده‌اند وجه آن را با یوان تسویه کرده‌اند. بر اساس این گزارش‌، شرکت‌های پالایش نفت هند برای تسویه حساب محموله‌های نفت ایران که تحت معافیت موقت تحریم‌های آمریکا خریداری شده‌اند؛ از یوآن چین و بانک آی‌سی‌آی‌سی‌آی (ICICI Bank) استفاده کرده‌اند. این بانک وجوه را به صورت یوآن چین به حساب فروشندگان واریز کرده است.
بر اساس این گزارش، شرکت نفت هند (IOC) که بزرگ‌ترین پالایشگاه دولتی این کشور است نخستین خرید نفت خام ایران را پس از هفت سال انجام داده است. این محموله شامل دو میلیون بشکه نفت به ارزش تقریبی ۲۰۰ میلیون دلار است که با نفتکش غول‌پیکر «جایا» (Jaya) حمل شده.
همچنین هند اجازه پهلوگیری چهار فروند نفتکش حامل نفت ایران را برای پالایشگاه خصوصی رلاینس صادر کرده است. بر اساس داده‌های LSEG، یکی از این نفتکش‌ها به نام MT Felicity بار خود را تخلیه کرده است. گفتنی است پالایشگاه‌های هندی پیش از این نیز برای تسویه برخی از خریدهای نفت روسیه از یوآن چین استفاده کرده‌اند. چهار منبع آگاه این موضوع را تأیید کرده‌اند که پول نفت ایران از طریق بانک ICICI مستقر در بمبئی تسویه شده است.
بر اساس جزئیات منتشرشده، شرکت IOC حدود ۹۵ درصد مبلغ محموله را هنگام اعلام «آمادگی برای تحویل» پرداخت کرده است؛ مرحله‌ای که نشان می‌دهد نفتکش، وارد آب‌های هند شده است. یکی از منابع این روش پرداخت را غیرمعمول توصیف کرده است؛ زیرا معمولاً پالایشگاه‌های دولتی هند پرداخت را در زمان تحویل نهائی یا تخلیه محموله انجام می‌دهند.
بر اساس گزارش اویل پرایس، در حال حاضر، استراتژی بر مدیریت تقاضای دلار در واردات نفت متمرکز است.
تسویه عوارض در بانک تحریم شده
نشانه‌های دیگری از تغییر هم در حال ظهور است. یک تحلیلگر اقتصادی گفت که 14 سال پس از تحریم بانک چینی «کونلون»، توسط وزارت خزانه‌داری آمریکا، حالا به بانک اصلی تسویه عوارض تنگه هرمز تبدیل شده و روزانه میلیون‌ها دلار عوارض نفتکش‌ها را تسویه می‌کند.
به گزارش خبرگزاری فارس، «شاناکا انسلم پررا»؛ نویسنده و تحلیلگر استرالیایی در تحلیلی نوشت: «در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۲، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده بانک کونلون یک بانک تجاری کوچک شهری در چین را به دلیل جابه‌جایی صدها میلیون دلار از طریق بانک‌های تحریمی ایران تحریم کرد.»
او افزود: 14 سال بعد همان بانک گره تسویه‌کننده اولین سیستم عوارض ارز دیجیتال مستقل در تاریخ مدرن است و روزانه تا ۲۰ میلیون دلار از نفتکش‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، دریافت می‌کند. این تنگه یک پنجم نفت حمل‌شونده از طریق دریاهای جهان را عبور می‌دهد. تحریم‌های سال ۲۰۱۲ باجه عوارضی سال ۲۰۲۶ را ایجاد کردند.
به نوشته نویسنده استرالیایی، بانک کونلون یک مؤسسه خصوصی نیست. این بانک به طور کامل تحت کنترل سرمایه سی‌ان‌پی‌سی، بازوی مالی شرکت ملی نفت چین است که خود ۱۰۰ درصد متعلق به ساساک، نهاد شورای دولتی که شرکت‌های دولتی چین را مدیریت می‌کند، است.
پررا افزود: «زمانی که وزارت خزانه‌داری در سال ۲۰۱۲ کونلون را تحت بیانیه مطبوعاتی tg1661 تحریم و آن را از سیستم مالی آمریکا قطع کرد، این بانک را از بین نبرد بلکه آن را آزاد کرد. کونلون دیگر چیزی برای از دست دادن نداشت و این بانک به کانال اختصاصی چین برای تجارت با ایران تبدیل شد که در برابر تحریم‌ها مقاوم بود. زمانی که چین در سال ۲۰۱۵ سیستم پرداخت بین‌بانکی فرامرزی خود (CIPS) را راه‌اندازی کرد کونلون به لنگر طبیعی CIPS برای تسویه انرژی خلیج‌فارس در خارج از سوئیفت تبدیل شد.»
طبق گزارش وال‌استریت ژورنال و شرکت
TRM Labs، بانک کونلون اکنون پرداخت‌های عوارض و حفاظت هرمز را از طریق CIPS به یوان چین دریافت می‌کند و بنا بر گزارش TRM Labs تراکنش‌های ارزهای دیجیتال از جمله بیت‌کوین و USDT را برای ضمانت‌های عبور ایمن صادر شده توسط ایران تسویه یا پذیرش می‌کند.
اپراتورهای کشتی جزئیات مالکیت، محموله، پرچم و خدمه را به یک واسطه مرتبط با ایران ارائه می‌دهند. فرماندهی سپاه در استان هرمزگان هر درخواست را بر اساس رتبه‌بندی دوستی با کشورها بررسی می‌کند. کشتی‌های تأیید شده تقریباً یک دلار به ازای هر بشکه پرداخت می‌کنند و تسویه در عرض چند ثانیه انجام می‌شود.
جالب اینجاست که این یک مسئله ساختاری است نه ابلاغی. ایالات متحده، کونلون را تحریم کرد تا از خدمات‌رسانی آن به بانک‌های ایرانی جلوگیری کند. آن تحریم چین را مجبور به ساخت یک سیستم پرداخت موازی کرد.
اکنون آن سیستم پرداخت موازی، درآمد حاصل از عوارض را برای ایران با ترکیبی از ارزها، از جمله بیت‌کوین، تسویه می‌کند؛ دارایی که هیچ دستور دادگاه آمریکایی نمی‌تواند آن را توقیف کند. بنابراین اقدام سال ۲۰۱۲ تهدید را مهار نکرد بلکه زیرساختی را ایجاد کرد که آن را صنعتی‌سازی کرد.
کاهش سهم دلار در ذخایر جهانی
نشانه‌های دیگری از افول سلطه دلار در جهان در حال ظهور است. سهم دلار در ذخایر جهانی که در اوایل دهه 2000 حدود 70 درصد بود، اکنون کاهش یافته است. کشورهایی مانند چین، روسیه و برخی اقتصادهای در حال توسعه، استفاده از ارزهای محلی در تجارت دوجانبه را افزایش داده‌اند. همچنین، توسعه سیستم‌های پرداخت جایگزین و ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی به‌عنوان ابزارهایی برای کاهش وابستگی به دلار در حال پیگیری است.
به عنوان مثال، بانک مرکزی هند به پالایشگاه‌های نفت دولتی گفته است که خرید دلار در بازار آزاد را متوقف کنند و در عوض از یک خط اعتباری تحت حمایت دولت استفاده کنند.
این موضوع از این جهت اهمیت دارد که نفت به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و پالایشگاه‌ها از بزرگ‌ترین خریداران دلار در هند هستند. وقتی همه آنها به طور همزمان برای پرداخت هزینه نفت خام وارد بازار می‌شوند؛ فشار مستقیمی بر روپیه وارد می‌شود. این فشار هفته‌هاست که در حال افزایش است.
بانک مرکزی هند اکنون برای مدیریت تقاضا وارد عمل شده است. از پالایشگاه‌های دولتی، از جمله شرکت ایندین اویل، شرکت هندوستان پترولیوم و شرکت نفت بهارات، خواسته شده است از طریق یک تسهیلات اعتباری ویژه که از طریق بانک مرکزی هند (SBI) هدایت می‌شود، دلار دریافت کنند. این شرکت‌ها در مجموع حدود نیمی از پنج میلیون و 200 هزار بشکه در روز ظرفیت پالایش هند را تشکیل می‌دهند. این مسئله، معاملات با دلار را محدود کرده است.
گفتنی است، پایان دادن به استبداد دلار به معنای حذف آن از اقتصاد جهانی در کوتاه مدت نیست؛ بلکه به معنای ایجاد توازن و چندقطبی شدن نظام مالی بین‌المللی است.
جهانی که در آن چندین ارز معتبر سهمی معنادار داشته باشند، نه‌تنها عادلانه‌تر است، بلکه در برابر شوک‌های اقتصادی نیز مقاوم‌تر خواهد بود. البته با توجه به خصومت‌های آمریکا علیه ایران، کشورمان باید معاملات به دلار را بیش از سایر کشورها کاهش دهد و به ارزهای دیگر یا تهاتر، روی بیاورد.