این موضع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که دولت طی روزهای گذشته سه سناریوی متفاوت برای مدیریت ناترازی بنزین را روی میز گذاشته؛ سناریوهایی که از محدودکردن عرضه تا تغییر محل تخصیص سهمیه و فروش بنزین مازاد با نرخ آزاد را دربرمی‌گیرد. (ایسنا⁠)

قالیباف: افزایش قیمت، راه‌حل حساب‌شده نیست

به گزارش «فراز انرژی»، قالیباف با اشاره به وضعیت مصرف بنزین گفت کاهش مصرف در شرایط فعلی اجتناب‌ناپذیر شده و تصمیم‌گیری درباره آن را نمی‌توان با طرح‌های غیرقابل اجرا به تعویق انداخت؛ اما در همان حال تأکید کرد که «افزایش قیمت بنزین توسط دولت» راهکار حساب‌شده‌ای نیست. (خانه ملت⁠)

رئیس مجلس معیار مطلوب برای اصلاح وضعیت بنزین را اجرای روشی دانست که عدالت بیشتری داشته باشد، نارضایتی کمتری ایجاد کند و پیش از اجرا نیز افکار عمومی درباره آن اقناع شوند. او حل مسئله کمبود بنزین را نیازمند برنامه‌ریزی جامع و دقیق دانست. (خانه ملت⁠)

این سخنان برخلاف یک مخالفت ساده با اصلاح سیاست بنزینی است؛ قالیباف اصل ادامه وضع موجود را نیز تأیید نمی‌کند. پیام موضع تازه رئیس مجلس را می‌توان چنین خواند: مصرف باید کاهش پیدا کند، اما ابزار اصلی این کاهش نباید افزایش عمومی قیمت بنزین باشد.

سه سناریوی دولت زیر سایه موضع رئیس مجلس

چند روز پیش سید اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، از بررسی سه گزینه برای بنزین خبر داده بود. در سناریوی نخست قیمت تغییر نمی‌کند، اما عرضه در جایگاه‌ها تا سقف روزانه ۱۲۱ میلیون لیتر محدود می‌شود و پس از اتمام این حجم، عرضه متوقف خواهد شد. (ایسنا⁠)

در گزینه دوم همین ۱۲۱ میلیون لیتر میان خودروها سهمیه‌بندی می‌شود و مصرف بیشتر از سهمیه باید با نرخ آزاد تأمین شود. گزینه سوم نیز سهمیه را از خودرو جدا کرده و به افراد اختصاص می‌دهد؛ یعنی افراد فاقد خودرو نیز صاحب سهمیه خواهند شد و امکان انتقال یا مبادله آن پیش‌بینی شده است. (ایسنا⁠)

موضع تازه قالیباف از این جهت مهم است که دست‌کم بخش قیمتی سناریوی دوم را با مانع سیاسی جدی مواجه می‌کند. اگر مصرف مازاد با نرخی بالاتر عرضه شود، دولت ناگزیر وارد همان حوزه‌ای می‌شود که رئیس مجلس اکنون درباره آن هشدار داده است.

سناریوی اول نیز اگرچه قیمت را ثابت نگه می‌دارد، هزینه دیگری دارد: محدودیت فیزیکی عرضه. به همین دلیل «عدم افزایش قیمت» به‌تنهایی مسئله را حل نمی‌کند و سؤال بعدی این است که هزینه ناترازی قرار است از مسیر قیمت، سهمیه یا محدودیت دسترسی به سوخت به مصرف‌کننده منتقل شود.

آیا گرانی بنزین از روی میز خارج شده است؟

پیش از سخنان امروز رئیس مجلس، محمدسعید احدیان، مشاور قالیباف، در ۲۲ مرداد اعلام کرده بود سران قوا تصمیم گرفته‌اند قیمت بنزین افزایش پیدا نکند و بررسی گزینه‌هایی بدون افزایش نرخ در دستور کار قرار دارد. او در عین حال تصریح کرده بود که دولت از نظر قانونی اختیار تصمیم‌گیری درباره قیمت بنزین را دارد. (Entekhab⁠)

اکنون موضع مستقیم قالیباف وزن سیاسی این روایت را افزایش داده است؛ هرچند عبارت رئیس مجلس با اعلام رسمی یک مصوبه درباره تثبیت نرخ بنزین تفاوت دارد و هنوز نمی‌توان صرفاً از این سخنان نتیجه گرفت که تمام اشکال تغییر قیمتی به‌صورت حقوقی از دستور کار خارج شده‌اند.

آنچه فعلاً روشن‌تر شده، محدودشدن میدان انتخاب دولت است. ادامه وضع موجود از نگاه رئیس مجلس قابل دوام نیست، افزایش قیمت نیز از حمایت او برخوردار نیست؛ بنابراین مرکز ثقل تصمیم‌گیری به سمت اصلاح سهمیه‌بندی، تغییر نحوه توزیع یارانه بنزین و کنترل مصرف بدون افزایش مستقیم نرخ عمومی حرکت کرده است.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که تصمیم نهایی دولت درباره سه سناریوی بنزینی را تعیین‌کننده می‌کند: ناترازی باید مهار شود، اما دولت اکنون باید راهی پیدا کند که هم مصرف را پایین بیاورد و هم از خط قرمز سیاسی ایجادشده پیرامون قیمت عبور نکند.