به گزارش «فراز انرژی»، بر اساس نتایج حساب‌های ملی فصلی مرکز آمار ایران، تولید ناخالص داخلی کشور به قیمت ثابت سال ۱۴۰۰ در سه‌ماهه نخست سال جاری به ۲۱ هزار و ۷۹۵ هزار میلیارد ریال رسیده است؛ رقمی که در بهار سال گذشته ۲۴ هزار و ۲۵۵ هزار میلیارد ریال بود.

این تغییر به معنای کاهش ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی ایران نسبت به فصل مشابه سال گذشته است.

آمارهای منتشرشده نشان می‌دهد بخش استخراج نفت و گاز طبیعی با افت ۲۶.۴ درصدی ارزش افزوده، سهم قابل توجهی در کاهش تولید ناخالص داخلی کشور داشته است.

افت ۲۶.۴ درصدی بخش نفت و گاز؛ رشد اقتصادی با نفت و بدون نفت چقدر تفاوت دارد؟

بررسی جزئیات گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد ارزش افزوده بخش استخراج نفت و گاز طبیعی در بهار ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۶.۴ درصد کاهش یافته است.

این افت در شرایطی ثبت شده که رشد اقتصادی کشور بدون احتساب نفت نیز منفی بوده، اما شدت کاهش تولید ناخالص داخلی با احتساب نفت به‌مراتب بیشتر است.

بر اساس داده‌های منتشرشده، رشد اقتصادی بدون نفت در بهار امسال منفی ۴.۶ درصد و رشد اقتصادی با احتساب نفت منفی ۱۰.۱ درصد بوده است.

فاصله ۵.۵ واحد درصدی این دو شاخص نشان می‌دهد افت فعالیت‌های نفتی در تشدید رشد منفی اقتصاد ایران اثر قابل توجهی داشته است.

البته این فاصله به‌تنهایی معادل سهم دقیق بخش نفت در کاهش تولید ناخالص داخلی نیست و محاسبه آن به بررسی وزن بخش‌های مختلف در حساب‌های ملی نیاز دارد.

اقتصاد غیرنفتی نیز کوچک‌تر شد

کاهش تولید ناخالص داخلی در بهار ۱۴۰۵ تنها به بخش نفت و گاز محدود نبوده است.

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، تولید ناخالص داخلی بدون نفت از ۱۸ هزار و ۴۹ هزار میلیارد ریال در بهار ۱۴۰۴ به ۱۷ هزار و ۲۲۶ هزار میلیارد ریال در بهار امسال رسیده است.

این تغییر معادل رشد منفی ۴.۶ درصدی اقتصاد غیرنفتی است و نشان می‌دهد کاهش فعالیت اقتصادی در سایر بخش‌ها نیز رخ داده است.

در چنین شرایطی، حتی با کنار گذاشتن اثر افت تولید نفت و گاز، اقتصاد کشور همچنان با کاهش تولید ناخالص داخلی نسبت به فصل مشابه سال گذشته مواجه بوده است.

کشاورزی؛ تنها بخش دارای رشد مثبت

بررسی عملکرد رشته‌فعالیت‌های اقتصادی در بهار ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بخش کشاورزی تنها بخشی بوده که رشد مثبت را ثبت کرده است.

بر اساس گزارش مرکز آمار، ارزش افزوده بخش کشاورزی در سه‌ماهه نخست سال جاری نسبت به بهار سال گذشته ۲.۳ درصد افزایش یافته است.

این در حالی است که سایر رشته‌فعالیت‌های اقتصادی در همین دوره با رشد منفی مواجه شده‌اند.

افت بخش نفت و گاز چه پیامی برای اقتصاد ایران دارد؟

تحلیل اختصاصی فراز انرژی

کاهش ۲۶.۴ درصدی ارزش افزوده بخش استخراج نفت و گاز طبیعی، در کنار ثبت رشد منفی ۱۰.۱ درصدی کل اقتصاد نشان می‌دهد عملکرد بخش انرژی یکی از متغیرهای مؤثر بر افت فعالیت اقتصادی در بهار ۱۴۰۵ بوده است.

با این حال، رشد منفی ۴.۶ درصدی اقتصاد بدون نفت نیز نشان می‌دهد که بازگشت بخش نفت و گاز به سطح تولید پیشین، به‌تنهایی برای جبران کاهش فعالیت اقتصادی در سایر بخش‌ها کافی نخواهد بود.

نکته دیگر آن است که کاهش ارزش افزوده بخش استخراج نفت و گاز را نباید مستقیماً معادل کاهش درآمدهای ارزی یا ارزش صادرات نفت دانست. آمار رشد اقتصادی به قیمت ثابت محاسبه می‌شود و برای ارزیابی تغییرات درآمد صادراتی، بررسی حجم صادرات، قیمت فروش و وضعیت وصول درآمدها ضروری است.

آمار بهار ۱۴۰۵ تصویری از عملکرد اقتصاد کشور در یک فصل ارائه می‌دهد و به‌تنهایی برای تعیین نرخ رشد کل سال کافی نیست. مشخص شدن مسیر رشد اقتصادی در سال جاری به عملکرد بخش‌های نفتی و غیرنفتی در فصل‌های بعد بستگی خواهد داشت.