به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی»، قرارداد جدید روز ۲۶ سپتامبر در دومین مجمع بین‌المللی سرمایه‌گذاری آذربایجان و با حضور الهام علی‌اف مبادله شد؛ توافقی که همکاری ExxonMobil و SOCAR را از مرحله مطالعات اولیه به یک قرارداد مشارکت در تولید یا PSA منتقل می‌کند.

طبق اعلام رسمی SOCAR، قرارداد اکتشاف، توسعه و تولید «منابع هیدروکربوری نامتعارف» حوضه کُر میانی را پوشش می‌دهد و هر شرکت از طریق شرکت‌های تابعه خود ۵۰ درصد از منافع قرارداد را در اختیار خواهد داشت. ExxonMobil نیز اپراتور پروژه تعیین شده است.

اکسان‌موبیل فناوری شیل آمریکا را به آذربایجان می‌برد

این قرارداد ادامه همکاری‌ای است که در ژوئن ۲۰۲۵ با امضای تفاهم‌نامه میان دو شرکت آغاز شد. هدف اولیه، ارزیابی زمین‌شناسی و امکان تجاری توسعه منابع نامتعارف نفت و گاز در خشکی آذربایجان بود.

تمرکز پروژه بر محدوده خشکی در غرب و مرکز آذربایجان است و توسعه احتمالی آن، در صورت اثبات اقتصادی بودن منابع، به فناوری‌هایی مانند حفاری افقی و شکست هیدرولیکی نیاز خواهد داشت؛ همان فناوری‌هایی که توسعه گسترده نفت و گاز شیل آمریکا را امکان‌پذیر کردند.

ورود به مرحله PSA با این حال به معنای اثبات ذخایر تجاری نیست. تاکنون هیچ برآورد رسمی از ذخایر قابل برداشت، نرخ تولید احتمالی یا برنامه حفاری پروژه منتشر نشده و در مرحله تفاهم‌نامه سال ۲۰۲۵ نیز دو شرکت اعلام کرده بودند هنوز برنامه‌ای برای حفاری چاه اکتشافی ندارند.

آذربایجان به‌دنبال نفت تازه در خشکی

اهمیت پروژه برای باکو به ساختار فعلی تولید نفت این کشور بازمی‌گردد. بخش عمده تولید آذربایجان از میدان‌های فراساحلی دریای خزر تأمین می‌شود و تولید خشکی سهم محدودی دارد.

اکنون SOCAR در کنار توسعه میدان‌های دریایی، توسعه منابع نامتعارف خشکی را نیز دنبال می‌کند. روشان نجف، رئیس SOCAR، پیش‌تر گفته بود شرکت‌های آمریکایی به دلیل برخورداری از فناوری و تجربه موردنیاز برای توسعه منابع نامتعارف، شریک طبیعی آذربایجان در این حوزه محسوب می‌شوند.

در صورت موفقیت اکتشافات، نفت تولیدشده می‌تواند از ظرفیت زیرساخت‌های موجود آذربایجان بهره ببرد؛ با این حال هنوز هیچ برنامه‌ای برای خطوط لوله جمع‌آوری، تأسیسات فرآورش یا اتصال تولید احتمالی کُر میانی به شبکه صادراتی اعلام نشده است.

گاز طبیعی نیز بخشی از قرارداد است و توافق جدید صرفاً به نفت شیل محدود نمی‌شود. به همین دلیل نتیجه مطالعات و حفاری‌های آینده مشخص خواهد کرد که پروژه بیشتر ماهیت نفتی خواهد داشت یا گازی.

هنوز نه ذخیره‌ای اعلام شده، نه تعداد چاه‌ها

برخلاف برخی پروژه‌های متعارف که هنگام امضای قرارداد با برآورد ذخایر و برنامه توسعه همراه هستند، درباره کُر میانی هنوز اعداد کلیدی منتشر نشده است.

تعداد چاه‌های اکتشافی، طول چاه‌های افقی، طراحی عملیات شکست هیدرولیکی، میزان سرمایه‌گذاری و حتی زمان نخستین حفاری اعلام نشده‌اند. Energy News Beat نیز تأکید کرده که تا زمان انجام حفاری، نمونه‌گیری و آزمایش تولید، نمی‌توان درباره حجم اقتصادی منابع این پروژه برآورد قابل اتکایی ارائه کرد.

بنابراین مهم‌ترین تحول فعلی، عبور ExxonMobil و SOCAR از تفاهم‌نامه مطالعاتی به قرارداد ۵۰-۵۰ مشارکت در تولید و تعیین ExxonMobil به‌عنوان اپراتور است؛ مرحله‌ای که چارچوب حقوقی ورود به اکتشاف و سپس توسعه احتمالی منابع نامتعارف آذربایجان را فراهم می‌کند.