به گزارش «فراز انرژی»، پتروپارس این روزها رسیدن تولید 11B فاز ۱۱ پارس جنوبی به یک میلیارد فوت‌مکعب در روز را برجسته کرده است؛ ظرفیتی که معادل نیمی از هدف نهایی ۲ میلیارد فوت‌مکعبی این فاز است. براساس قرارداد اولیه سال ۱۳۹۲، پتروپارس مأمور اجرای توسعه فاز ۱۱ در مدت ۵۲ ماه شده بود؛ قراردادی شامل دو سکوی سرچاهی، ۲۴ حلقه چاه و تولید روزانه ۲ میلیارد فوت‌مکعب گاز ترش.

آن قرارداد بعدها متوقف شد و پروژه برای مدتی از اختیار پتروپارس خارج شد؛ بنابراین نمی‌توان فاصله سال ۱۳۹۲ تا امروز را یکسره به عملکرد این شرکت نسبت داد. با این حال، از مهر ۱۳۹۸ توسعه پروژه بار دیگر به‌طور کامل به پتروپارس رسید و اکنون هفت سال از آن مقطع گذشته است.

از برنامه ۵۲ماهه تا فازی که هنوز کامل نشده است

اگر برنامه ۵۲ماهه سال ۱۳۹۲ صرفاً به‌عنوان معیار مقایسه زمانی در نظر گرفته شود، توسعه کامل پروژه‌ای که از مهر ۱۳۹۸ دوباره در اختیار پتروپارس قرار گرفت، باید حوالی بهمن ۱۴۰۲ به پایان می‌رسید.

اکنون در مهر ۱۴۰۵، 11B به ظرفیت طراحی‌شده خود رسیده، اما 11A همچنان وارد مدار تولید نشده است. به بیان ساده، بیش از سه سال پس از موعدی که بر مبنای همان برنامه ۵۲ماهه به دست می‌آید، فاز ۱۱ هنوز با ظرفیت کامل تولید نمی‌کند.

این مقایسه البته به معنای آن نیست که قرارداد سال ۱۳۹۲ همچنان موعد حقوقی پروژه محسوب می‌شود؛ طراحی، قرارداد و شرایط اجرای پروژه طی این سال‌ها تغییر کرده است. اما همان برنامه نشان می‌دهد پتروپارس زمانی توسعه کامل این فاز را در بازه‌ای حدود چهار سال و چهار ماه قابل انجام می‌دانسته است.

ظرفیت کامل فاز ۱۱ تا امروز می‌توانست ۱۳.۳ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند

جواد اوجی، وزیر وقت نفت، در تیر ۱۴۰۲ درآمد سالانه فاز ۱۱ در ظرفیت کامل را حدود ۵ میلیارد دلار اعلام کرده بود.

با این مبنا، از بهمن ۱۴۰۲ تا مهر ۱۴۰۵ ــ حدود ۳۲ ماه ــ ظرفیت کامل فاز می‌توانست نزدیک به ۱۳.۳ میلیارد دلار درآمد ایجاد کند. این رقم را نباید معادل «عدم‌النفع قطعی» دانست، زیرا بخشی از ظرفیت طی این دوره از طریق 11B وارد مدار شده و میزان واقعی درآمد به حجم تولید، قیمت گاز و میعانات و شرایط فروش وابسته است.

با این حال، یک عدد دیگر روشن‌تر است: اکنون تقریباً نیمی از ظرفیت نهایی فاز همچنان محقق نشده است. اگر درآمد را متناسب با ظرفیت در نظر بگیریم، هر سال تأخیر در راه‌اندازی 11A می‌تواند حدود ۲.۵ میلیارد دلار درآمد بالقوه را به تعویق بیندازد.

پتروپارس هزینه نهایی 11B را اعلام کند

مسئله فقط زمان نیست. پتروپارس باید روشن کند تکمیل و راه‌اندازی 11B در نهایت چه میزان هزینه داشته است و این رقم در مقایسه با برآوردهای اولیه پروژه در چه سطحی قرار دارد.

پرسش بعدی مستقیماً به 11A مربوط است: این موقعیت دقیقاً چه زمانی وارد مدار تولید خواهد شد؟ برنامه زمان‌بندی مصوب آن چیست و چه سازوکاری برای پایبندی به موعد اعلام‌شده وجود دارد تا نیمه دوم فاز نیز به یک پروژه طولانی‌مدت تبدیل نشود؟

اعلام یک تاریخ مشخص، درصد پیشرفت هر بخش و هزینه باقی‌مانده پروژه می‌تواند تصویر روشن‌تری از زمان رسیدن فاز ۱۱ به ظرفیت کامل ارائه کند؛ اطلاعاتی که در روایت‌های اخیر پیرامون افزایش تولید 11B کمتر دیده می‌شود.

پروژه‌های جدید پیش از پایان فاز ۱۱

هم‌زمان با ناتمام‌ماندن فاز ۱۱، پتروپارس مسئولیت دو بخش بزرگ از طرح فشارافزایی پارس جنوبی را نیز برعهده گرفته است.

براساس گزارش ایرنا، قراردادهای فشارافزایی پارس جنوبی در اسفند ۱۴۰۳ میان چهار پیمانکار داخلی تقسیم شد و سهم پتروپارس از هاب‌های ۱ و ۷ مجموعاً ۴ میلیارد و ۷۹۸ میلیون دلار اعلام شده است. هاب ۱ اکنون وارد مرحله اجرایی شده و پتروپارس مسئول بخشی از تأسیسات خشکی و دریایی این طرح است.

همین موضوع پرسش دیگری ایجاد می‌کند: با چه ارزیابی از ظرفیت مهندسی، مالی و مدیریتی پتروپارس، پروژه‌های چندمیلیارددلاری تازه به شرکتی سپرده می‌شود که توسعه کامل فاز ۱۱ آن هنوز به پایان نرسیده است؟

تحلیل فراز انرژی

رسیدن 11B به تولید یک میلیارد فوت‌مکعب در روز یک واقعیت عملیاتی است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت؛ همان‌طور که نمی‌توان تکمیل‌نشدن نیمه دیگر پروژه را از تصویر حذف کرد.

پاسخ به چند پرسش می‌تواند این تصویر را کامل کند: 11B با چه هزینه‌ای تکمیل شد؟ 11A چه زمانی تولیدی می‌شود؟ هزینه نهایی کل فاز ۱۱ چقدر خواهد بود؟ و چرا پیش از پایان این پروژه، حجم تازه‌ای از پروژه‌های چندمیلیارددلاری، به‌ویژه در حوزه فشارافزایی، به پتروپارس سپرده شده است؟

در شرایط ناترازی گاز، معیار عملکرد را باید در مترمکعب گازی که در موعد مقرر وارد شبکه می‌شود و پروژه‌ای که با هزینه و زمان‌بندی مشخص تحویل داده می‌شود جست‌وجو کرد؛ نه در تعداد رپورتاژها و روایت‌هایی که پیرامون یک شرکت یا مدیر ساخته می‌شود.