به گزارش «فراز انرژی»، پتروپارس این روزها رسیدن تولید موقعیت B فاز ۱۱ پارس جنوبی به یک میلیارد فوت‌مکعب در روز را به‌عنوان یکی از دستاوردهای اصلی خود برجسته کرده است؛ اما مرور سابقه این پروژه نشان می‌دهد تصویر فاز ۱۱ فقط به همین عدد محدود نمی‌شود.

حمیدرضا ثقفی اعلام کرده با ورود هر ۱۲ حلقه چاه موقعیت B به مدار، تولید این بخش از فاز ۱۱ به بیش از ۲۸ میلیون مترمکعب در روز رسیده است. او گفته تعداد چاه‌های فعال این موقعیت طی ۱۷ ماه نخست دولت چهاردهم از ۴ حلقه به ۱۲ حلقه افزایش یافته و نزدیک به ۱۷ میلیون مترمکعب در روز به تولید آن افزوده شده است.

برنامه‌ای که زمانی ۵۲ ماهه بود

ماجرای فاز ۱۱ برای پتروپارس از امروز آغاز نشده است. در مرداد ۱۳۹۲، توسعه کامل این فاز در قالب قرارداد بیع متقابل به پتروپارس واگذار شد. براساس اعلام رسمی همان زمان، این شرکت مأمور شده بود پروژه را در مدت ۵۲ ماه اجرا کند.

دامنه آن قرارداد شامل ساخت و نصب دو سکوی سرچاهی، حفاری ۱۲ حلقه چاه در هر سکو، احداث دو خط لوله ۳۲ اینچ و دستیابی به تولید روزانه ۲ میلیارد فوت‌مکعب گاز ترش بود.

این قرارداد بعدها متوقف شد و فاز ۱۱ از اختیار پتروپارس خارج شد؛ بنابراین نمی‌توان کل فاصله سال ۱۳۹۲ تا امروز را به حساب عملکرد این شرکت گذاشت.

اما ماجرا در مهر ۱۳۹۸ وارد مرحله دیگری شد؛ پس از خروج توتال و کنار رفتن شریک چینی، توسعه فاز ۱۱ بار دیگر به‌طور کامل به پتروپارس رسید.

۸۴ ماه گذشته؛ هنوز نصف ظرفیت

از مهر ۱۳۹۸ تا مهر ۱۴۰۵، ۸۴ ماه گذشته است.

حاصل کار تا امروز این است که موقعیت B با ۱۲ حلقه چاه به یک میلیارد فوت‌مکعب تولید روزانه رسیده؛ یعنی ظرفیت طراحی‌شده این موقعیت محقق شده است.

اما ظرفیت نهایی کل فاز ۱۱، دو میلیارد فوت‌مکعب در روز است. موقعیت A هنوز وارد مدار تولید نشده و ثقفی نیز اعلام کرده ساخت عرشه این موقعیت از کمتر از ۴ درصد در دو سال گذشته به حدود ۵۰ درصد رسیده است.

بنابراین پس از بیش از هفت سال از بازگشت کامل پروژه به پتروپارس، تنها یکی از دو موقعیت اصلی فاز ۱۱ به ظرفیت کامل رسیده است.

فاز ۱۱ یک بار دیگر هم زمان‌بندی داشت

اهمیت این فاصله زمانی وقتی بیشتر می‌شود که همان پتروپارس در سال ۱۳۹۲ برای اجرای کل پروژه برنامه ۵۲ماهه ارائه کرده بود.

شرایط قراردادی، طراحی پروژه و محیط تحریمی طی این سال‌ها تغییر کرده و برنامه ۵۲ماهه سال ۱۳۹۲ را نمی‌توان به‌عنوان موعد قراردادی فعلی پتروپارس تلقی کرد. با این حال، این عدد یک معیار تاریخی مهم است: شرکتی که زمانی توسعه کامل فاز ۱۱ را در حدود چهار سال و چهار ماه برنامه‌ریزی کرده بود، اکنون پس از ۸۴ ماه از بازگشت دوباره پروژه، هنوز به ظرفیت نهایی کل فاز نرسیده است.

خروج توتال؛ بخشی از تاریخ پروژه که نباید حذف شود

در فاصله این دو دوره، فاز ۱۱ مسیر متفاوتی را طی کرد. در سال ۲۰۱۷، توتال با سهم ۵۰.۱ درصد اپراتور پروژه شد؛ CNPC چین ۳۰ درصد و پتروپارس ۱۹.۹ درصد سهم داشتند. ظرفیت هدف در آن قرارداد نیز دو میلیارد فوت‌مکعب در روز تعیین شده بود و فاز نخست شامل ۳۰ حلقه چاه و دو سکوی سرچاهی می‌شد.

توتال پس از خروج آمریکا از برجام اعلام کرد بدون دریافت معافیت از تحریم‌های آمریکا قادر به ادامه پروژه نیست و در سال ۲۰۱۸ از فاز ۱۱ خارج شد.

این بخش از تاریخ پروژه توضیح می‌دهد چرا نمی‌توان تأخیر کل فاز ۱۱ را از سال ۱۳۹۲ یکسره به پتروپارس نسبت داد؛ اما از زمان بازگشت کامل پروژه به این شرکت در سال ۱۳۹۸، ارزیابی سرعت اجرای آن موضوع مستقلی است.

هایلایت تحلیلی | این، سند افتخار پتروپارس نیست

رسیدن 11B به یک میلیارد فوت‌مکعب تولید روزانه، از منظر عملیاتی اتفاق مهمی است؛ ۱۲ چاه این موقعیت اکنون وارد مدار شده‌اند و تولید آن به ظرفیت طراحی‌شده رسیده است.

اما تبدیل همین دستاورد به تصویری از «تکمیل موفق فاز ۱۱» با واقعیت پروژه فاصله دارد.

فاز ۱۱ هنوز نصفه است. یک میلیارد فوت‌مکعب از ظرفیت نهایی دو میلیارد فوت‌مکعبی محقق شده و موقعیت A هنوز تولیدی نیست. طولانی شدن دوره اجرای پروژه نیز می‌تواند هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم توسعه را افزایش دهد؛ هرچند بدون دسترسی به ارقام تفصیلی هزینه و برنامه زمان‌بندی مصوب فعلی، نمی‌توان میزان این افزایش را برآورد کرد.

از این زاویه، رسیدن تنها یکی از دو موقعیت فاز ۱۱ به ظرفیت کامل پس از بیش از ۸۴ ماه، بیش از آنکه به‌تنهایی سند افتخار پتروپارس باشد، پرسشی جدی درباره سرعت تکمیل کل پروژه ایجاد می‌کند؛ پرسشی که باید فراتر از روایت‌های تبلیغاتی این روزها پیرامون پتروپارس و حمیدرضا ثقفی بررسی شود.