به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از رویترز، مینورو کیهارا، دبیر ارشد کابینه ژاپن، اعلام کرد این کشور مدتی است در حال آزادسازی نفت از ذخایر خود بوده و «در این مرحله» برنامه‌ای برای آزادسازی بیشتر ندارد.

این موضع در حالی مطرح می‌شود که کشورهای عضو گروه هفت روز جمعه برای آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و دیزل از ذخایر اضطراری توافق کردند و هم‌زمان متعهد شدند از اعمال محدودیت بر صادرات انرژی خودداری کنند.

ژاپن پیش‌تر ۸۰ میلیون بشکه نفت آزاد کرده بود

تصمیم توکیو به معنای کنارکشیدن ژاپن از اقدامات اضطراری بازار نفت نیست.

ژاپن در ماه مارس اعلام کرده بود حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر خود را در چارچوب اقدام هماهنگ کشورهای عضو آژانس بین‌المللی انرژی آزاد خواهد کرد.

این کشور در ماه مه نیز دور دیگری از آزادسازی ذخایر ملی نفت خام را اجرا کرد.

ژاپن از ۱۶ مارس برداشت از ذخایر خود را آغاز کرده بود و برنامه اولیه معادل حدود ۵۰ روز مصرف داخلی را دربر می‌گرفت. سپس از ابتدای ماه مه، معادل ۲۰ روز دیگر از ذخایر عمومی برای مقابله با اختلال عرضه ناشی از بحران خاورمیانه وارد چرخه شد.

به همین دلیل، موضع فعلی دولت ژاپن این است که پیش از تصمیم به برداشت بیشتر، اثر اقدامات قبلی و وضعیت عرضه را ارزیابی کند.

۴۰۰ میلیون بشکه قبلی چه شد؟

تصمیم جدید گروه هفت در شرایطی اتخاذ شده که اجرای بزرگ‌ترین آزادسازی هماهنگ ذخایر نفتی سال جاری هنوز به پایان نرسیده است.

در ماه مارس، ۳۲ کشور عضو آژانس بین‌المللی انرژی توافق کردند در مجموع ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری خود را برای مقابله با اختلال عرضه ناشی از جنگ ایران وارد بازار کنند.

فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، هفته گذشته اعلام کرد اعضای این نهاد تاکنون حدود دو سوم حجم توافق‌شده را آزاد کرده‌اند.

به این ترتیب هنوز بخشی از ۴۰۰ میلیون بشکه مصوب قبلی وارد بازار نشده است و رویترز می‌گوید مشخص نیست چه میزان از بسته تازه ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای گروه هفت از ظرفیت باقیمانده همان برنامه تأمین خواهد شد.

این ابهام برای بازار اهمیت دارد؛ زیرا اعلام آزادسازی ذخایر با ورود واقعی بشکه‌ها به بازار یکسان نیست و زمان‌بندی عرضه می‌تواند بر اثرگذاری آن بر قیمت نفت و فرآورده‌ها تأثیر بگذارد.

نگرانی اصلی G7 از دیزل است

نشست اخیر گروه هفت در شرایطی برگزار شد که نگرانی درباره جهش قیمت دیزل در بازارهای جهانی افزایش یافته است.

کیهارا گفت مذاکرات به‌طور ویژه بر راهکارهای مقابله با قیمت بالای دیزل در اروپا، آمریکا و سایر بازارها متمرکز بوده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز پیش از توافق اخیر بر اتحادیه اروپا فشار آورده بود تا بخشی از ذخایر اضطراری دیزل خود را آزاد کند.

بنابراین برخلاف مداخله ماه مارس که عمدتاً پاسخی به اختلال گسترده عرضه نفت خام بود، بسته جدید گروه هفت توجه بیشتری به بازار فرآورده‌های نفتی و به‌خصوص دیزل دارد.

ژاپن از آسیب‌پذیرترین مصرف‌کنندگان نفت آسیاست

تصمیم توکیو از آن جهت قابل‌توجه است که ژاپن یکی از وابسته‌ترین اقتصادهای بزرگ جهان به نفت خاورمیانه محسوب می‌شود.

در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۴ درصد نفت خام وارداتی ژاپن از خاورمیانه تأمین شده بود و ۹۳ درصد این محموله‌ها برای رسیدن به ژاپن باید از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

بحران هرمز به همین دلیل توکیو را مجبور کرد علاوه بر استفاده از ذخایر استراتژیک، منابع تأمین نفت خود را نیز متنوع کند.

ژاپن واردات نفت از آمریکا را افزایش داده و برای تأمین محموله‌های جایگزین با تولیدکنندگانی در مالزی، آذربایجان، برزیل، نیجریه و آنگولا وارد مذاکره شده است.

توکیو همچنین از نفت خاورمیانه‌ای استفاده می‌کند که امکان صادرات آن بدون عبور از هرمز وجود دارد؛ از جمله محموله‌های عربستان از بندر ینبع در دریای سرخ و نفت امارات از فجیره.

توکیو فعلاً ذخایرش را حفظ می‌کند

ژاپن در ماه ژوئن اعلام کرده بود با ترکیبی از واردات جایگزین و آزادسازی ذخایر، عرضه پایدار نفت خود را تا پایان مارس ۲۰۲۸ تضمین کرده است.

در آن مقطع، ذخایر نفتی این کشور معادل ۲۰۱ روز مصرف بود که ۱۰۷ روز آن در ذخایر دولتی، ۹۲ روز در ذخایر بخش خصوصی و حدود سه روز در ذخایر مشترک با کشورهای تولیدکننده نگهداری می‌شد.

این سطح ذخیره توضیح می‌دهد چرا ژاپن در ماه‌های نخست بحران توانست برداشت قابل‌توجهی از ذخایر خود انجام دهد؛ اما هم‌زمان، طولانی‌شدن بحران انگیزه دولت برای حفاظت از باقی‌مانده ذخایر اضطراری را افزایش می‌دهد.

از این منظر، پیام تازه توکیو روشن است: ژاپن در مداخله قبلی سهم قابل‌توجهی از ذخایر خود را وارد بازار کرده و فعلاً قصد ندارد صرفاً به دلیل بسته جدید گروه هفت، برداشت دیگری از ذخایر ملی انجام دهد.

این موضع همچنین یک نکته مهم درباره بسته ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای G7 ایجاد می‌کند؛ عدد اعلام‌شده الزاماً به معنای ۱۰۰ میلیون بشکه عرضه کاملاً جدید و فوری به بازار نیست. میزان مشارکت هر کشور و اینکه چه بخشی از این رقم با برنامه قبلی آژانس بین‌المللی انرژی هم‌پوشانی دارد، همچنان برای بازار اهمیت خواهد داشت.