به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از رویترز ، امین ناصر، مدیرعامل سعودی آرامکو، در مجمع Energy Intelligence در لندن وضعیت ذخایر جهانی نفت را به‌شدت شکننده توصیف کرد و گفت کمتر از ۱۰ درصد موجودی نفت جهان در شرایط فعلی عملاً قابل دسترس و برداشت است.

به گفته ناصر، از زمان آغاز جنگ ایران تاکنون حدود ۳ میلیارد بشکه عرضه نفت از بازار از دست رفته و برای جبران بخشی از این کسری، بیش از یک میلیارد بشکه از ذخایر وارد بازار شده است. عمده این برداشت نیز از موجودی‌های تجاری خشکی صورت گرفته است.

بازسازی ذخایر نفت به ۲ میلیون بشکه عرضه اضافی نیاز دارد

برآورد مدیرعامل آرامکو نشان می‌دهد مسئله بازار فقط بازگرداندن تولید و صادرات به سطح پیش از جنگ نیست.

ناصر گفته برای آنکه جهان بتواند هم تقاضای جاری را تأمین کند و هم ذخایر ازدست‌رفته را بازسازی کند، حدود ۲ میلیون بشکه در روز عرضه اضافی برای ۱۸ ماه مورد نیاز خواهد بود.

این حجم در یک دوره ۱۸ماهه معادل حدود ۱.۱ میلیارد بشکه نفت اضافی است؛ رقمی تقریباً هم‌اندازه حجمی که تاکنون از ذخایر جهانی برای مقابله با بحران برداشت شده است.

به همین دلیل، حتی بازگشایی کامل هرمز و عادی‌شدن تولید خاورمیانه نیز الزاماً موجودی‌های نفت جهان را سریعاً به سطح پیش از جنگ بازنمی‌گرداند.

ناصر برآورد کرده فرآیند بازسازی کامل ذخایر می‌تواند تا دو سال زمان ببرد.

از ۱۰ میلیارد بشکه ذخیره، چه مقدار واقعاً قابل استفاده است؟

InvestingLive به نقل از مدیرعامل آرامکو گزارش داده پیش از آغاز بحران حدود ۱۰ میلیارد بشکه نفت در انواع ذخایر جهان وجود داشت.

اکنون کمتر از ۶ میلیارد بشکه آن در قالب موجودی تجاری باقی مانده و به گفته ناصر، بخش بزرگی از همین حجم نیز به دلایل عملیاتی قابل برداشت فوری نیست.

او بر همین اساس گفته کمتر از ۱۰ درصد کل ذخایر نفت جهان عملاً در دسترس بازار قرار دارد.

این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اعداد اسمی ذخایر جهانی الزاماً نشان‌دهنده حجمی نیست که بتوان در زمان بحران به سرعت وارد بازار کرد.

بخشی از موجودی‌ها حداقل عملیاتی پالایشگاه‌ها و خطوط لوله است، بخشی در نقاطی قرار دارد که دسترسی سریع به آن دشوار است و ذخایر استراتژیک نیز تابع تصمیم دولت‌ها هستند.

از همین رو، کاهش ذخایر «قابل استفاده» می‌تواند بازار را در برابر اختلال بعدی بسیار آسیب‌پذیرتر کند.

بازار یک میلیارد بشکه از «پس‌انداز» خود را خرج کرده است

در ماه‌های گذشته ذخایر عملاً نقش ضربه‌گیر بازار نفت را ایفا کرده‌اند.

افت صادرات از خاورمیانه، اختلال در پالایشگاه‌ها و مشکلات حمل‌ونقل باعث شد مصرف‌کنندگان به جای دریافت تمام نفت مورد نیاز خود از تولید جاری، بخشی از تقاضا را از موجودی انبارها تأمین کنند.

نتیجه این روند، برداشت بیش از یک میلیارد بشکه از ذخایر بوده است.

این سازوکار توانست از شدیدترشدن کمبود فیزیکی جلوگیری کند، اما یک مشکل جدید ایجاد کرده است: بازار اکنون در برابر شوک بعدی حاشیه امنیت بسیار کمتری دارد.

به بیان دیگر، جهان برای عبور از هفت ماه بحران انرژی بخشی از «پس‌انداز نفتی» خود را مصرف کرده و بازگرداندن آن ذخیره نیازمند دوره‌ای طولانی از عرضه بالاتر از مصرف خواهد بود.

کمبود ۶ میلیون بشکه‌ای فرآورده؛ بحران فقط نفت خام نیست

فشار بر بازار فرآورده‌های نفتی حتی شدیدتر از نفت خام ارزیابی می‌شود.

شیخ نواف الصباح، مدیرعامل Kuwait Petroleum Corporation، اعلام کرده بازار جهانی اکنون با حدود ۶ میلیون بشکه در روز کمبود فرآورده نفتی مواجه است؛ زیرا ظرفیت پالایشی خارج از خاورمیانه قادر نبوده کاهش تولید پالایشگاه‌های منطقه را جبران کند.

این کمبود توضیح می‌دهد چرا قیمت دیزل، بنزین و سایر فرآورده‌ها در بسیاری از بازارها سریع‌تر از نفت خام افزایش یافته است.

بنابراین حتی اگر نفت خام بیشتری از هرمز عبور کند، تا زمانی که پالایشگاه‌های آسیب‌دیده به ظرفیت کامل بازنگردند، صرف افزایش عرضه نفت خام مشکل بازار سوخت را حل نخواهد کرد.

تولید کویت ۶۰۰ هزار بشکه کاهش یافت

شرکت نفت کویت می‌گوید صادرات نفت خام این کشور با وجود بحران در محدوده یک میلیون بشکه در روز حفظ شده است.

با این حال، تولید کویت از حدود ۲.۶ میلیون بشکه به ۲ میلیون بشکه در روز کاهش یافته؛ یعنی افتی نزدیک به ۶۰۰ هزار بشکه در روز.

این وضعیت نمونه‌ای از تفاوت میان حفظ صادرات و بازیابی کامل تولید است؛ کشورهای منطقه طی ماه‌های گذشته با استفاده از ذخایر، تغییر مسیر محموله‌ها و مدیریت تولید تلاش کرده‌اند صادرات را حفظ کنند، اما بخش‌هایی از ظرفیت تولید و پالایش هنوز به شرایط عادی بازنگشته‌اند.

نفت خام برگشته، اما فرآورده‌ها عقب مانده‌اند

داده‌های تازه نشان می‌دهد بازیابی صادرات خلیج فارس نیز میان نفت خام و فرآورده یکسان نبوده است.

طبق داده‌های Vortexa، صادرات نفت خام، میعانات و فرآورده کشورهای خلیج فارس به‌جز ایران در سپتامبر به طور متوسط ۱۹.۲ میلیون بشکه در روز رسید؛ معادل حدود ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ.

اما نفت خام و میعانات تا حدود ۹۱ درصد سطح پیش از جنگ بازیابی شده‌اند، در حالی که صادرات فرآورده‌ها فقط به حدود ۶۰ درصد سطح قبلی رسیده است.

همین شکاف نشان می‌دهد گلوگاه اصلی بازار به تدریج از صرف «دسترسی به نفت خام» به ظرفیت پالایش و موجودی فرآورده‌ها منتقل شده است.

آرامکو: هرمز باز شود، بحران فوراً تمام نمی‌شود

مدیرعامل آرامکو تأکید کرده حتی بازگشایی کامل تنگه هرمز نیز پایان فوری این وضعیت نخواهد بود.

پس از بازگشایی، ابتدا باید اعتماد مالکان کشتی، بیمه‌گران و معامله‌گران به مسیر بازگردد؛ هم‌زمان پالایشگاه‌های آسیب‌دیده باید تعمیر شوند و ذخایری که طی ماه‌ها کاهش یافته‌اند دوباره پر شوند.

این فرآیند توضیح می‌دهد چرا ممکن است جریان صادرات خیلی زودتر از موجودی‌های جهانی به شرایط عادی بازگردد.

در واقع سه مرحله متفاوت پیش روی بازار قرار دارد: بازگشت تولید، عادی‌شدن جریان صادرات و در نهایت بازسازی ذخایر.

دو مرحله نخست می‌توانند طی هفته‌ها یا ماه‌ها اتفاق بیفتند، اما آرامکو می‌گوید مرحله سوم ممکن است تا دو سال طول بکشد.

بازار بدون ضربه‌گیر

نکته اصلی هشدار ناصر بیش از آنکه به قیمت امروز نفت مربوط باشد، به ظرفیت بازار برای تحمل شوک بعدی بازمی‌گردد.

تولید خاورمیانه به‌تدریج در حال بازیابی است و عبور نفت از هرمز افزایش یافته، اما بازار هم‌زمان بخش بزرگی از ذخایری را که در شرایط عادی نقش ضربه‌گیر دارند مصرف کرده است.

InvestingLive معتقد است این وضعیت می‌تواند به این معنا باشد که بازار حتی پس از عادی‌شدن نسبی صادرات، در برابر حمله تازه به یک پالایشگاه، خط لوله یا نفتکش واکنش قیمتی شدیدتری نشان دهد. این بخش یک تحلیل بازار است، نه پیش‌بینی قطعی قیمت نفت.

هم‌زمان، مدیرعامل شورون نیز روز سه‌شنبه هشدار داده که حاشیه‌های امنیت عرضه نفت و فرآورده‌ها در حال کاهش است و قیمت فیزیکی نفت در برخی بازارهای آسیایی اکنون به حدود ۱۵۰ دلار در هر بشکه نزدیک شده؛ بسیار بالاتر از قیمت قراردادهای آتی برنت.

بازگشت نفت با بازگشت امنیت انرژی یکی نیست

بحران ماه‌های گذشته یک تفاوت مهم را آشکار کرده است: بازگشت بشکه‌های نفت به بازار با بازگشت امنیت عرضه یکسان نیست.

اگر صادرات خلیج فارس به سطح پیش از جنگ برسد اما ذخایر جهانی همچنان در کف باقی بماند، بازار ظرفیت محدودی برای جذب شوک بعدی خواهد داشت.

برآورد نیاز به ۲ میلیون بشکه عرضه اضافی در روز طی ۱۸ ماه نشان می‌دهد برای بازسازی همین حاشیه امنیت، تولید باید برای مدت طولانی نه فقط پاسخگوی مصرف، بلکه بالاتر از آن باشد.

در همین حال، جهان با کمبود حدود ۶ میلیون بشکه در روز فرآورده مواجه است و بخشی از ظرفیت پالایشی خاورمیانه هنوز به مدار کامل بازنگشته است.

به همین دلیل، حتی اگر هرمز فردا به‌طور کامل باز شود، اثر جنگ بر بازار نفت احتمالاً فردا پایان نخواهد یافت.

بازسازی ذخایری که در جریان بحران مصرف شده‌اند، می‌تواند به طولانی‌ترین مرحله بازگشت بازار انرژی به شرایط عادی تبدیل شود.