به گزارش فراز انرژی؛ دولت ایران در حال طراحی بازنگری گسترده در نظام یارانه انرژی است. رئیس جمهور در نشستی که چهارشنبه ۲۲ مهر با محوریت بهینه سازی مصرف سوخت برگزار شد، خطوط کلی این اصلاحات را ترسیم کرد؛ ابتکاری که بر مبنای گزارش های ارائه شده در همین نشست، پیش از این هم نتایج قابل توجهی داشته است.

بر اساس آمار ارائه شده، واردات سوخت در مهر امسال در مقایسه با مهر سال گذشته ۵۸ درصد کاهش یافته است. همچنین سامان دهی توزیع فرآورده های نفتی و کنترل سوءاستفاده از کارت های سوخت، روزانه بین ۳ تا ۵ میلیون لیتر صرفه جویی ایجاد کرده است.

یارانه گاز، از چند ملکی ها به کم برخوردارها

پزشکیان در این نشست بر اصلاح نظام تخصیص یارانه گاز تاکید ویژه ای داشت. او با طرح این پرسش که چرا دارندگان چند ملک باید از امتیازهای متعدد یارانه ای بهره مند شوند، درحالی که برخی خانوارها حتی مالک یک واحد مسکونی نیستند، خواستار بازنگری بنیادی در این سازوکار شد.

از منظر رئیس جمهور، مصرف بیش از سهمیه تعیین شده باید با قیمت گذاری متناسب با هزینه واقعی همراه شود. دولت اعلام کرده نارضایتی گروه های برخوردار از محدود شدن این امتیازهای نامتوازن را می پذیرد، اما نارضایتی اقشار کم درآمد از نحوه توزیع منابع عمومی قابل قبول نیست.

قاچاق سوخت؛ از شناسایی تا ابطال کارت

مقابله با قاچاق فرآورده های نفتی یکی از محورهای اجرایی این جلسه بود. پزشکیان خواستار نظام نظارت داده محور بر زنجیره تامین، انتقال و مصرف سوخت شد تا به صورت مستمر مشخص باشد چه مقدار سوخت مصرف می شود، چه مقدار هدر می رود و چه مقدار از شبکه رسمی توزیع خارج می شود.

برای افراد شناسایی شده در شبکه قاچاق، رئیس جمهور دستور داد پس از احراز تخلف، دسترسی آنان به سهمیه یارانه ای از جمله از طریق ابطال یا مسدودسازی کارت سوخت محدود شود.

اشخاص حقوقی از سهمیه یارانه ای حذف می شوند

یکی از تصمیم های مشخص این نشست، بازنگری در تخصیص سوخت یارانه ای به اشخاص حقوقی بود. پزشکیان تصریح کرد که شرکت ها و نهادها، فارغ از عنوان یا نوع فعالیت، باید بر اساس ضوابط مشخص سامان دهی شوند و دسترسی آنان به بنزین یارانه ای ضرورتی ندارد. همچنین تخصیص گازوئیل یارانه ای به مصارف فاقد توجیه نیز در دستور بازنگری قرار گرفت.

در بخش حمل و نقل عمومی نیز رئیس جمهور خواستار ایجاد پایگاه داده دقیق از ناوگان اتوبوس ها و مینی بوس های درون شهری شد. هر دستگاه دولتی مکلف است تعداد وسایل نقلیه تحت مدیریت خود را به تفکیک استان و واحد سازمانی اعلام کند تا مصرف گازوئیل قابل ردیابی و ارزیابی باشد.

تحلیل و بررسی فراز انرژی

اصلاح یارانه انرژی در ایران؛ چه پیامدهایی برای بازار فرآورده های نفتی دارد؟

کاهش ۵۸ درصدی واردات سوخت در مهر امسال نسبت به سال گذشته، نشان دهنده کاهش قابل توجه ناترازی در بخش انرژی است. این روند در صورت تداوم می تواند فشار ارزی ناشی از واردات فرآورده های نفتی را کاهش دهد.

از دیدگاه سیاستگذاری انرژی، دولت در حال اجرای رویکردی است که در آن اصلاح الگوی مصرف نه از طریق افزایش عمومی قیمت ها، بلکه از طریق ضابطه مند کردن دسترسی به سهمیه های یارانه ای دنبال می شود. این رویکرد در مقایسه با شوک قیمتی مستقیم، احتمال بروز واکنش های اجتماعی شدید را کاهش می دهد.

حذف اشخاص حقوقی از زنجیره دریافت سوخت یارانه ای، اگر به درستی اجرا شود، می تواند بخشی از تقاضای مصنوعی در بازار فرآورده ها را کاهش دهد. با این حال، موفقیت این سیاست ها به اجرای دقیق نظام نظارتی داده محور بستگی دارد که رئیس جمهور بر آن تاکید کرده است.

جمع بندی

دولت پزشکیان در حال اجرای بسته ای از اصلاحات در نظام یارانه انرژی است که شامل سامان دهی توزیع سوخت، مقابله با قاچاق، حذف اشخاص حقوقی از سهمیه یارانه ای و بازطراحی نظام تخصیص یارانه گاز می شود. معیار موفقیت این بسته از نگاه رئیس جمهور تنها کاهش مصرف نیست، بلکه مشخص شدن مسیر واقعی بازگشت منابع آزاد شده به خانوارهای کم برخوردار است.