به گزارش فراز انرژی؛ صنعت نفت ایران در حال تدوین نخستین سند جامع راهبردی برای استقرار هوش مصنوعی در بخش های مختلف خود است. نشست تخصصی بررسی پیش نویس این سند با راهبری پژمان امیدمقدمی، سرپرست اداره کل توسعه فناوری اطلاعات، امنیت و دولت هوشمند وزارت نفت برگزار شد و هدف آن، دریافت دیدگاه های صاحب نظران و تکمیل محورهای اجرایی این نقشه راه بود.

این سند با تهیه و نگارش کارشناسی محمد شجاعی نیا، معاون امنیت فضای مجازی و فاوا در اداره کل توسعه فناوری اطلاعات وزارت نفت، تهیه شده است. شجاعی نیا در این نشست رویکردها، اهداف راهبردی، محورهای اجرایی و الزام های تحقق این نقشه راه را تشریح کرد.

محورهای کلیدی نقشه راه هوش مصنوعی در نفت

براساس آنچه در این نشست مطرح شد، شش محور اصلی در نقشه راه هوش مصنوعی صنعت نفت مورد بحث قرار گرفت:

شناسایی و اولویت بندی کاربردهای هوش مصنوعی در حوزه های مختلف صنعت نفت نخستین محور این سند است. هدف این محور، جلوگیری از پراکندگی سرمایه گذاری و تمرکز منابع روی کاربردهایی است که بیشترین بازده اقتصادی و عملیاتی را برای این صنعت دارند.

توسعه زیرساخت های پردازشی و داده ای محور دیگری است که نشان می دهد این نقشه راه صرفا به کاربردهای سطحی هوش مصنوعی نمی پردازد، بلکه به زیربنای فنی لازم برای اجرای موثر این فناوری نیز توجه دارد.

ارتقای حکمرانی و مدیریت داده، بهره گیری از ظرفیت دانشگاه ها و مراکز علمی، توسعه زیست بوم نوآوری و پژوهش های کاربردی، و الزامات امنیتی و حکمرانی هوش مصنوعی سه محور دیگر این سند را تشکیل می دهند.

امیدمقدمی در این نشست بر ضرورت هماهنگی میان بخش های فناوری اطلاعات و پژوهش و فناوری شرکت های اصلی تاکید کرد. این تاکید نشان می دهد یکی از چالش های جدی توسعه هوش مصنوعی در صنعت نفت ایران، موازی کاری بین بخش های مختلف بوده است.

حضور سازمان های ملی در کنار وزارت نفت

یکی از ویژگی های این نشست، حضور نمایندگان نهادهای ملی فراتر از وزارت نفت بود. رضا باقری اصل، رئیس مرکز تحول دیجیتال و فناوری اطلاعات سازمان برنامه و بودجه کشور، و حمیدرضا احمدیان، معاون حکمرانی الکترونیک و هوشمندسازی دولت سازمان اداری و استخدامی کشور، به عنوان مهمانان ویژه در این جلسه شرکت کردند.

این حضور نشانگر آن است که توسعه هوش مصنوعی در صنعت نفت ایران در چارچوب برنامه های کلان دولت برای هوشمندسازی دنبال می شود و صرفا یک ابتکار مستقل وزارت نفت نیست.

همچنین مدیران فناوری اطلاعات و ارتباطات و مدیران پژوهش و فناوری چهار شرکت اصلی زیرمجموعه وزارت نفت در این نشست حضور داشتند. مشارکت همزمان حوزه های فناوری اطلاعات و پژوهش و فناوری از هر چهار شرکت اصلی می تواند زمینه ساز همسویی برنامه های اجرایی این شرکت ها باشد.

نقشه راه هنوز در مرحله تکمیل است

نسخه اولیه این سند پس از دریافت بازخورد در چندین نشست تخصصی دیگر تکمیل و اصلاح خواهد شد و سپس مراحل تصویب را طی می کند. این فرآیند چندمرحله ای نشان می دهد تدوین کنندگان قصد دارند سند نهایی پشتوانه کارشناسی گسترده تری داشته باشد.

اهمیت این نقشه راه برای صنعت انرژی ایران

صنایع انرژی در سطح جهانی از جمله حوزه هایی هستند که کاربردهای هوش مصنوعی در آنها در حال گسترش سریع است؛ از بهینه سازی عملیات حفاری و پیش بینی خرابی تجهیزات گرفته تا مدیریت زنجیره تامین و بهینه سازی مصرف انرژی در پالایشگاه ها.

تدوین یک نقشه راه ملی برای صنعت نفت ایران می تواند سرمایه گذاری ها را هدفمندتر کند و از تکرار پروژه های مشابه در شرکت های مختلف جلوگیری کند. با این حال، اثربخشی واقعی این نقشه راه به کیفیت اجرا، تامین زیرساخت های لازم و ایجاد انگیزه کافی در شرکت های اصلی برای پیاده سازی راهکارهای هوش مصنوعی وابسته خواهد بود.

در شرایطی که صنعت نفت ایران با محدودیت های متعددی در دسترسی به فناوری های روز مواجه است، تمرکز بر توسعه ظرفیت داخلی و بهره گیری از دانشگاه ها و مراکز علمی داخلی می تواند یکی از مسیرهای واقع بینانه تر برای پیشروی در این حوزه باشد.

جمع بندی

وزارت نفت ایران با برگزاری این نشست و تدوین نسخه اولیه نقشه راه هوش مصنوعی، رویکرد ساختارمندتری نسبت به به کارگیری این فناوری در صنعت نفت در پیش گرفته است. تکمیل این سند در نشست های تخصصی آتی و تصویب نهایی آن، گام های بعدی این فرآیند خواهند بود.