بحران هرمز، عراق را به توسعه خطوط لوله نفتی سوق داد

به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از اویل‌پرایس، عراق در واکنش به تداوم محدودیت‌های صادراتی ناشی از بحران تنگه هرمز، برنامه‌ای گسترده برای افزایش صادرات نفت از طریق خطوط لوله زمینی در دستور کار قرار داده است. بغداد قصد دارد با توسعه مسیرهای انتقال نفت به ترکیه و مدیترانه، وابستگی تاریخی خود به پایانه‌های جنوبی و تنگه هرمز را کاهش دهد.

عراق که پیش از آغاز بحران هرمز روزانه بیش از ۳.۵ میلیون بشکه نفت از پایانه‌های جنوبی خود صادر می‌کرد، در ماه‌های اخیر با افت شدید صادرات و تولید مواجه شده است. برآوردها نشان می‌دهد تولید نفت این کشور از بیش از ۴ میلیون بشکه در روز به حدود ۱.۳ تا ۱.۴ میلیون بشکه در روز سقوط کرده است؛ موضوعی که فشار سنگینی بر اقتصاد متکی به نفت عراق وارد کرده است.

دولت عراق اکنون احیای مسیرهای صادراتی شمالی را به اولویت راهبردی خود تبدیل کرده است. در همین راستا صادرات نفت از طریق خط لوله کرکوک–جیهان ترکیه از سر گرفته شده و بغداد در حال بررسی طرح‌های جدید برای افزایش ظرفیت انتقال نفت به سواحل مدیترانه است.

هدف عراق؛ افزایش سه برابری صادرات خط لوله‌ای

بر اساس این گزارش، بغداد به دنبال آن است که صادرات نفت از طریق خطوط لوله را طی ماه‌های آینده به حدود سه برابر سطح فعلی برساند. در حال حاضر عراق حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار بشکه در روز نفت از مسیر ترکیه صادر می‌کند اما برنامه افزایش این رقم تا دست‌کم ۵۰۰ هزار بشکه در روز در دستور کار قرار گرفته است.

همزمان پروژه‌های جدیدی برای توسعه زیرساخت‌های انتقال نفت از میادین شمالی و اتصال آنها به شبکه صادراتی ترکیه در حال بررسی است. برخی از این طرح‌ها با مشارکت شرکت‌های چینی دنبال می‌شود که طی سال‌های اخیر حضور خود را در بخش انرژی عراق گسترش داده‌اند.

هرمز؛ پاشنه آشیل صادرات نفت عراق

وابستگی شدید عراق به تنگه هرمز یکی از نقاط ضعف ساختاری صنعت نفت این کشور محسوب می‌شود. پیش از بحران اخیر، بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت عراق از طریق پایانه‌های جنوبی بصره و با عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز انجام می‌شد. بسته شدن یا محدود شدن این مسیر، درآمدهای نفتی بغداد را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

در ماه آوریل، عراق تنها حدود ۱۰ میلیون بشکه نفت از طریق هرمز صادر کرد؛ در حالی که پیش از بحران، صادرات ماهانه این کشور از این مسیر به حدود ۹۳ میلیون بشکه می‌رسید.

رقابت منطقه‌ای برای یافتن مسیرهای جایگزین

عراق تنها کشوری نیست که به دنبال کاهش وابستگی به تنگه هرمز است. عربستان سعودی ظرفیت خط لوله شرق به غرب خود را افزایش داده و امارات نیز در حال توسعه خطوط لوله جدید به بندر فجیره است تا صادرات نفت و فرآورده‌های نفتی را بدون عبور از هرمز انجام دهد.

کارشناسان معتقدند بحران هرمز روند سرمایه‌گذاری کشورهای منطقه در زیرساخت‌های صادراتی جایگزین را تسریع کرده و می‌تواند نقشه تجارت انرژی خاورمیانه را در سال‌های آینده تغییر دهد. با این حال، ظرفیت خطوط لوله موجود هنوز فاصله زیادی با حجم نفتی دارد که پیش از بحران روزانه از تنگه هرمز عبور می‌کرد.