ایران در آتش‌بس کوتاه ۶ میلیارد دلار نفت راهی چین کرد

به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی»، وال‌استریت ژورنال گزارش داده است ایران در فاصله کوتاه رفع محاصره دریایی آمریکا، حدود ۷۰ میلیون بشکه نفت به ارزش تقریبی ۵ تا ۶ میلیارد دلار از کشور خارج کرد؛ محموله‌هایی که مقصد نهایی بخش عمده آنها چین برآورد شده است.

حدود ۲۰ نفتکش ایرانی از این فرصت استفاده کردند و پس از خروج از ایران، به آب‌های نزدیک سواحل شرقی مالزی رفتند؛ منطقه‌ای که به یکی از مراکز اصلی انتقال کشتی‌به‌کشتی نفت ایران و تغییر هویت محموله‌ها پیش از تحویل به پالایشگاه‌های چینی تبدیل شده است.

خروج ۷۰ میلیون بشکه نفت در یک فرصت کوتاه

پس از آنکه آمریکا در میانه ژوئن محاصره کشتی‌های ایرانی را موقتاً متوقف کرد، تهران انتقال ذخایر انباشته نفت خود را سرعت بخشید.

طبق برآوردهای مطرح‌شده در این گزارش، ایران از اواسط ژوئن تا اواسط ژوئیه حدود ۷۰ میلیون بشکه نفت خام به ارزش ۵ تا ۶ میلیارد دلار صادر کرد. با فرض رقم ۷۰ میلیون بشکه، متوسط ارزش هر بشکه در این محاسبه حدود ۷۱ تا ۸۶ دلار بوده است.

وال‌استریت ژورنال از نفتکش‌هایی مانند Diona، Hero II، Sonia ۱ و Stream نام برده که پس از خروج از ایران، به سمت آب‌های آسیایی حرکت کرده‌اند. حدود ۲۰ نفتکش حامل نفت ایران نیز از اواخر ژوئن در آب‌های نزدیک سواحل شرقی مالزی مشاهده شده‌اند.

انتقال کشتی‌به‌کشتی نفت ایران در نزدیکی مالزی

محموله‌های نفت ایران پس از رسیدن به آب‌های بین‌المللی نزدیک مالزی، معمولاً از طریق عملیات کشتی‌به‌کشتی به نفتکش‌های دیگر منتقل می‌شوند. این شیوه امکان تغییر اسناد، مخلوط‌سازی محموله و پنهان کردن مبدأ نفت را فراهم می‌کند و شناسایی مقصد نهایی را دشوارتر می‌سازد.

منطقه موسوم به محدوده بیرونی شرقی بنادر مالزی طی سال‌های اخیر به یکی از کانون‌های انتقال نفت مرتبط با ناوگان سایه ایران تبدیل شده است. مقامات مالزی می‌گویند بسیاری از این انتقال‌ها در خارج از آب‌های سرزمینی این کشور و در نقاط دارای خلأ نظارتی انجام می‌شود.

برآورد تحلیلگران این است که نفت پس از چند مرحله انتقال، عمدتاً به پالایشگاه‌های مستقل چین موسوم به «تی‌پات‌ها» تحویل داده می‌شود؛ پالایشگاه‌هایی که در سال‌های اخیر خریداران اصلی نفت تحریمی ایران بوده‌اند.

درآمد ۶ میلیارد دلاری چه اهمیتی برای ایران دارد؟

دریافت درآمد حاصل از فروش ۷۰ میلیون بشکه نفت در یک بازه کوتاه، می‌تواند برای اقتصاد ایران یک سپر نقدینگی مهم ایجاد کرده باشد؛ به‌ویژه در شرایطی که بازگشت محاصره دریایی و تشدید درگیری‌ها، استمرار صادرات را با عدم‌قطعیت بیشتری مواجه کرده است.

با این حال، ارزش اسمی ۵ تا ۶ میلیارد دلاری محموله‌ها الزاماً معادل وجه نقد وصول‌شده توسط ایران نیست. فروش نفت تحریمی معمولاً با تخفیف، هزینه بالاتر حمل‌ونقل، کارمزد واسطه‌ها، هزینه تغییر کشتی و ریسک وصول همراه است؛ بنابراین درآمد خالص ایران احتمالاً کمتر از ارزش محموله‌های صادرشده خواهد بود.

بازگشت محاصره؛ صادرات بعدی دشوارتر می‌شود

آمریکا پس از پایان آتش‌بس، محاصره دریایی بنادر ایران را از سر گرفت. این اقدام می‌تواند خروج نفتکش‌های تازه از بنادر ایران را محدود کند، هرچند محموله‌هایی که پیش‌تر از کشور خارج شده یا در آب‌های آسیایی ذخیره شده‌اند، همچنان امکان انتقال به خریداران را دارند.

تجربه ماه‌های اخیر نشان داده است که محاصره دریایی، صادرات نفت ایران را دشوار و پرهزینه می‌کند، اما لزوماً آن را متوقف نمی‌سازد. انتقال کشتی‌به‌کشتی، خاموش کردن سامانه موقعیت‌یابی، تغییر پرچم و استفاده از شرکت‌های پوششی همچنان از ابزارهای اصلی ادامه صادرات نفت ایران محسوب می‌شوند.