نفت عربستان در تله دو تنگه؛ هرمز دور زده شد، باب المندب سد راه شد

به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی»، تشدید تنش ها در تنگه هرمز و دریای سرخ، مسیر صادرات نفت عربستان را وارد مرحله تازه ای کرده است؛ جایی که ریاض برای کاهش وابستگی به هرمز، نفت شرق این کشور را از مسیر خط لوله شرق به غرب به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می کند، اما حالا افزایش تهدیدها در باب المندب، همین مسیر جایگزین را نیز با ریسک تازه مواجه کرده است.

خط لوله شرق به غرب عربستان که از منطقه بقیق در شرق این کشور تا بندر ینبع در ساحل دریای سرخ امتداد دارد، یکی از مهم ترین ابزارهای ریاض برای دور زدن تنگه هرمز است. برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان می دهد این خط لوله ظرفیت انتقال حدود ۵ میلیون بشکه در روز را دارد و در شرایط اضطراری می تواند تا حدود ۷ میلیون بشکه در روز توسعه یابد.

مسیر جایگزین هرمز چگونه به باب المندب وابسته شد؟

با محدود شدن مسیر سنتی صادرات نفت از خلیج فارس، عربستان بخشی از نفت خود را از شرق کشور به ینبع منتقل می کند تا از دریای سرخ راهی بازارهای جهانی شود. این راهبرد برای دور زدن هرمز طراحی شده، اما برای ارسال نفت به بازارهای آسیایی، نفتکش ها معمولا باید از جنوب دریای سرخ و تنگه باب المندب عبور کنند.

در همین نقطه، ریسک تازه آغاز می شود. اگر باب المندب ناامن یا مسدود شود، مسیر جایگزین هرمز عملا خود به یک گلوگاه تازه تبدیل می شود؛ گلوگاهی که می تواند زمان حمل، هزینه بیمه جنگ، هزینه اجاره نفتکش و پیچیدگی لجستیکی صادرات نفت عربستان را افزایش دهد.

سومد و ایلات-اشکلون؛ گزینه های پرهزینه تر برای عربستان

در صورت تشدید ناامنی در باب المندب، یکی از گزینه های عربستان انتقال نفت از ینبع به سمت شمال دریای سرخ و سپس استفاده از مسیرهای مدیترانه ای است. در این سناریو، خط لوله سومد مصر که بندر عین سخنه در دریای سرخ را به سیدی کریر در مدیترانه متصل می کند، می تواند نقش مسیر جایگزین را ایفا کند. ظرفیت این خط لوله حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز اعلام شده است.

گزینه دیگر، استفاده از خط لوله ایلات-اشکلون است که دریای سرخ را از مسیر سرزمینی اسرائیل به مدیترانه وصل می کند. این مسیر نیز می تواند بخشی از نفت را از جنوب دریای سرخ دور کند، اما از نظر سیاسی، عملیاتی و ظرفیت، گزینه ای پیچیده تر و محدودتر برای صادرات پایدار نفت عربستان محسوب می شود.

نفتکش ها مسیر خود را تغییر دادند

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر شد که گزارش ها از تغییر مسیر برخی نفتکش های حامل نفت عربستان در دریای سرخ حکایت کرد. وال استریت ژورنال گزارش داده دست کم چهار نفتکش حامل نفت خام عربستان پیش از رسیدن به باب المندب تغییر مسیر داده و به سمت شمال دریای سرخ حرکت کرده اند؛ همزمان عربستان عرضه محموله های بیشتری را از پایانه مدیترانه ای سیدی کریر مصر پیشنهاد کرده است.

رویترز نیز گزارش داده بندر ینبع در دریای سرخ به مسیر کلیدی عربستان برای دور زدن هرمز تبدیل شده، اما گسترش درگیری به دریای سرخ می تواند دومین مسیر مهم کشتیرانی منطقه را نیز تحت فشار قرار دهد.

جمع بندی

راهبرد نفتی عربستان در بحران اخیر روشن است: کاهش وابستگی به هرمز از طریق خط لوله شرق به غرب و تقویت صادرات از دریای سرخ. اما تشدید تهدیدها در باب المندب نشان می دهد دور زدن یک گلوگاه، لزوما به معنای حذف ریسک نیست.

اگر هرمز و باب المندب همزمان به نقطه فشار تبدیل شوند، صادرات نفت عربستان با مسیری طولانی تر، گران تر و پیچیده تر مواجه خواهد شد؛ وضعیتی که می تواند نه فقط بازار نفت، بلکه هزینه حمل و بیمه انرژی در مسیرهای خاورمیانه به آسیا و اروپا را نیز بالا ببرد.

منابع: EIA، Reuters، Wall Street Journal