به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از رویترز؛ طبق اعلام منابع صنعتی، تولید نفت خام و میعانات گازی روسیه در ژوئیه به بیش از نه میلیون بشکه در روز رسیده، رقمی که نسبت به ماه قبل حدود صد هزار بشکه رشد نشان می دهد. دو عامل اصلی این افزایش را رقم زده اند. نخست، بازگشت بخشی از ظرفیت پالایشگاهی که پیش تر بر اثر حملات آسیب دیده بود، و دوم، تلاش مسکو برای افزایش سهم صادراتی خود در بازارهای بین المللی.

فروش نفت و فرآورده های سوختی همچنان مهم ترین منبع درآمد ارزی و بودجه ای دولت روسیه است، به همین دلیل کرملین با وجود فشار تحریم های غربی کوشیده عرضه خود را در بالاترین سطح ممکن نگه دارد.

مقایسه با آمار اوپک، تصویری متفاوت از روند اخیر

جالب توجه است که داده های سازمان کشورهای صادرکننده نفت برای ماه ژوئن روایت دیگری از وضعیت تولید روسیه ارائه می دهد. طبق این آمار، تولید روزانه نفت روسیه در ژوئن با کاهشی حدود شصت و یک هزار بشکه ای به هشت میلیون و نهصد و بیست و هشت هزار بشکه رسیده، در حالی که این رقم در ماه مه هشت میلیون و نهصد و هشتاد و نه هزار بشکه بوده است. اوپک همچنین میانگین تولید نفت روسیه در سال جاری میلادی را حدود نه میلیون و صد و بیست و نه هزار بشکه در روز برآورد کرده است. این تفاوت آماری نشان می دهد تولید روسیه در ماه های اخیر نوسان قابل توجهی داشته و روند خطی و پایداری نداشته است.

قابل ذکر است روسیه از سال دوهزار و بیست و سه، یعنی حدود یک سال پس از آغاز جنگ اوکراین، انتشار رسمی آمار تولید نفت خود را متوقف کرده و آنچه اکنون در دسترس است، عمدتاً بر اساس برآورد نهادهای بین المللی و منابع آگاه صنعتی است.

نقش حملات پهپادی و محدودیت زیرساخت صادراتی

بانک مرکزی روسیه در جدیدترین گزارش خود که همزمان با نشست تعیین نرخ بهره در ژوئیه منتشر شد، اعلام کرده که تولید نفت این کشور در ابتدای سال جاری میلادی به دلیل آسیب دیدگی پالایشگاه ها و محدودیت های صادراتی کاهش یافته بود. به گفته این نهاد، ظرفیت محدود زیرساخت های حمل و نقل و بندری، توان صادراتی روسیه را تحت فشار قرار داده است.

از سوی دیگر، تشدید حملات پهپادی به پالایشگاه های روسیه در اواخر ژوئیه و اوایل اوت، همراه با کاهش دسترسی به نفتکش های فعال در منطقه دریای سیاه، از جمله عواملی است که می تواند روند رو به رشد تولید را متوقف یا حتی معکوس کند. چند پالایشگاه روسی پس از حملات هفته های اخیر، فعالیت خود را موقتاً متوقف کرده اند، وضعیتی که می تواند تولیدکنندگان را با چالش ذخیره سازی نفت خام مواجه کند و در نهایت به کاهش اجباری تولید منجر شود.

برنامه صادراتی روسیه برای ماه اوت

بر اساس اظهارات منابع صنعتی، روسیه قصد دارد صادرات نفت خام از بنادر غربی خود را در ماه اوت نسبت به ژوئیه حدود چهار درصد افزایش دهد. دلیل اصلی این برنامه ریزی، توقف های ناخواسته و برنامه ریزی نشده در برخی پالایشگاه ها بوده که حجم بیشتری از نفت خام را برای صادرات آزاد کرده است. با این حال، تداوم حملات پهپادی می تواند این برنامه را نیز تحت تاثیر قرار دهد و مسکو را وادار به بازنگری در الگوی صادراتی خود کند.

تحلیل اختصاصی فراز انرژی از پایداری شکننده عرضه نفت روسیه

رشد تولید نفت روسیه در ژوئیه را نباید نشانه بازگشت پایدار این کشور به ظرفیت کامل تولیدی تلقی کرد. آنچه از مجموع داده های موجود برمی آید، تصویری از یک بازار عرضه ناپایدار است که هر لحظه در معرض شوک های نظامی و زیرساختی قرار دارد.

نخست باید به اهمیت این رویداد برای بازار جهانی نفت اشاره کرد. روسیه یکی از سه تولیدکننده بزرگ نفت خام جهان است و هرگونه نوسان در عرضه آن، به ویژه در شرایطی که اوپک پلاس نیز سیاست های تولیدی محتاطانه ای را دنبال می کند، می تواند بر توازن عرضه و تقاضای جهانی و در نتیجه بر قیمت نفت اثرگذار باشد. بازیگرانی که بیشترین تاثیر را از این نوسانات می گیرند، شامل خریداران عمده نفت روسیه مانند چین و هند، رقبای صادراتی روسیه در اوپک پلاس، و همچنین اتحادیه اروپا هستند که همچنان سیاست محدودسازی واردات انرژی از روسیه را دنبال می کند.

از منظر تراز عرضه و تقاضا، افزایش موقت تولید در ژوئیه می تواند در کوتاه مدت فشار نزولی خفیفی بر قیمت نفت وارد کند، اما با توجه به احتمال کاهش تولید در اوت به دلیل حملات پهپادی، این اثر احتمالاً موقتی و محدود خواهد بود.

برخی تحلیلگران انرژی بر این باورند که تداوم حملات به زیرساخت پالایشگاهی روسیه می تواند در میان مدت به کاهش قابل توجه صادرات این کشور منجر شود و زمینه ساز افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی باشد. در مقابل، گروهی دیگر از کارشناسان معتقدند روسیه با بازآرایی مسیرهای صادراتی و تعمیر سریع تر پالایشگاه های آسیب دیده، توانایی جبران بخشی از این افت را دارد، هرچند این فرض قطعی نیست و بیشتر بر اساس روندهای گذشته قابل استنباط است.

آنچه مسلم به نظر می رسد، ادامه دار بودن این کشمکش میان توان تولیدی روسیه و فشارهای نظامی و تحریمی وارد بر زیرساخت های آن است. تا زمانی که حملات به پالایشگاه ها و محدودیت های بندری ادامه دارد، بعید است روسیه بتواند سطح تولید خود را به صورت پایدار در بالاترین حد نگه دارد.

جمع بندی

تولید نفت روسیه در ژوئیه با عبور از مرز نه میلیون بشکه در روز، رشدی قابل توجه را ثبت کرد که عمدتاً ناشی از بهبود عملکرد پالایشگاه ها و افزایش تلاش برای صادرات بود. با این حال، این رشد بیشتر واکنشی موقتی به شرایط خاص یک ماه بود تا یک روند پایدار.

داده های متناقض میان برآوردهای اوپک برای ژوئن و گزارش های منتشرشده برای ژوئیه، به خوبی نشان می دهد که آمار تولید نفت روسیه در غیاب انتشار رسمی داده ها، همچنان با درجه ای از عدم قطعیت همراه است.

مهم ترین متغیر پیش رو، تشدید حملات پهپادی به پالایشگاه های روسی و محدودیت ظرفیت نفتکش ها در دریای سیاه است که می تواند برنامه افزایش چهار درصدی صادرات در اوت را با چالش جدی مواجه کند.

در نهایت، روند تولید و صادرات نفت روسیه در ماه های آینده به میزان زیادی به تحولات میدانی جنگ، توان بازسازی زیرساخت های آسیب دیده و همچنین واکنش بازارهای جهانی انرژی به این نوسانات بستگی خواهد داشت. فراز انرژی این روند را در گزارش های بعدی خود پیگیری خواهد کرد.