به گزارش «فراز انرژی»، مسئله دقیقاً در همین نقطه قرار دارد. پمپ درون‌چاهی فناوری تازه‌ای برای صنعت نفت ایران نیست و استفاده از آن در مناطق نفت‌خیز جنوب نیز سابقه دارد. حتی در روایت منتشرشده، افزایش استفاده از این تجهیزات با افت فشار مخازن، افزایش آب همراه و کاهش فشار جریانی چاه‌ها توضیح داده شده است.

از ۹ پمپ به ۱۳ پمپ؛ رکورد یا افزایش حجم عملیات؟

براساس آمار اعلام‌شده توسط رامین حاتمی، مدیرعامل شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، این مجموعه در کل سال گذشته ۹ پمپ درون‌چاهی نصب کرده بود و این تعداد در چهار ماه نخست امسال به ۱۳ دستگاه رسیده است.

افزایش سرعت نصب تجهیزات از منظر عملکرد اجرایی قابل اندازه‌گیری است، اما افزایش تعداد عملیات لزوماً آن را به یک «دستاورد» صنعتی یا فناورانه تبدیل نمی‌کند؛ به‌خصوص زمانی که نصب پمپ بخشی از راهکار متعارف برای حفظ تولید چاه‌هایی است که با کاهش توان جریان طبیعی مواجه شده‌اند.

مناطق نفت‌خیز جنوب اعلام کرده این ۱۳ پمپ حدود ۱۵ هزار و ۸۰۰ بشکه در روز افزایش تولید ایجاد کرده‌اند. این عدد، برخلاف صرف تعداد پمپ‌ها، شاخصی است که ارزش بررسی دارد؛ با این حال برای ارزیابی دقیق آن باید مشخص باشد چه میزان از این رقم تولید واقعاً افزایشی بوده، چه میزان به بازیابی تولید ازدست‌رفته مربوط می‌شود و پایداری این تولید در چه بازه‌ای سنجیده شده است.

خود خبر از افت فشار مخازن می‌گوید

نکته‌ای که زیر عنوان «ثبت رکورد» کمتر دیده می‌شود، علت نیاز به همین پمپ‌هاست.

افت فشار مخزن، افزایش آب همراه و کاهش فشار جریانی چاه‌ها از عواملی هستند که مناطق نفت‌خیز جنوب برای توسعه فرازآوری مصنوعی برشمرده است. در چنین شرایطی، نصب پمپ نه یک انتخاب تزئینی، بلکه راهکاری مهندسی برای ادامه برداشت اقتصادی از چاه است.

به بیان ساده‌تر، وقتی انرژی طبیعی چاه برای انتقال سیال به سطح کفایت نمی‌کند، فرازآوری مصنوعی وارد مدار می‌شود. بنابراین افزایش استفاده از این تجهیزات را باید در کنار وضعیت فشار و رفتار تولیدی مخازن نیز دید، نه صرفاً به‌عنوان افزایش تعداد پمپ‌های نصب‌شده.

هدف ۴۰ پمپ؛ نیاز به فرازآوری مصنوعی بیشتر می‌شود

برنامه اعلام‌شده برای سال ۱۴۰۵ نصب ۴۰ پمپ درون‌چاهی با هدف ایجاد حدود ۳۹ هزار بشکه در روز افزایش تولید است.

اگر این برنامه محقق شود، سرعت استفاده از پمپ‌های درون‌چاهی نسبت به سال گذشته چند برابر خواهد شد. چنین رشدی بیش از آنکه صرفاً یک «رکورد نصب» باشد، نشان می‌دهد فرازآوری مصنوعی در برنامه نگهداشت و افزایش تولید مناطق نفت‌خیز جنوب سهم بیشتری پیدا کرده است.

جای خالی یک دستاورد واقعی در روایت منتشرشده

اگر پمپ‌های مورد استفاده دارای طراحی جدید داخلی، کاهش محسوس هزینه نسبت به نمونه خارجی، افزایش عمر عملیاتی، راندمان بالاتر، حل یک مسئله فنی پیشین یا رکورد قابل مقایسه در عملکرد باشند، می‌توان از یک دستاورد فناورانه سخن گفت.

اما اطلاعات منتشرشده چنین جزئیاتی ارائه نمی‌کند. تنها گفته شده بخش مهمی از تجهیزات با مشارکت شرکت‌های دانش‌بنیان بومی‌سازی و تجاری‌سازی شده‌اند؛ بدون آنکه تعداد، نوع، درصد ساخت داخل یا شاخص عملکرد آنها اعلام شود.

نصب پمپ یک عملیات مهندسی است؛ افزایش پایدار و اقتصادی ضریب بازیافت یا دستیابی به فناوری جدید پمپاژ می‌تواند دستاورد باشد. مرز میان این دو، همان چیزی است که در روایت «رکورد جدید» مناطق نفت‌خیز جنوب کم‌رنگ شده است.