به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی»، این گزارش با عنوان «پنج راهی که شوک انرژی ایران جهان را غافلگیر کرده است» تأکید می‌کند اقتصاد جهان در برابر اختلال در زنجیره تأمین انرژی، آسیب‌پذیرتر از هر زمان دیگری در دو دهه اخیر است. برخلاف بحران‌های گذشته، این بار «بالشتک محافظ» بازار انرژی از میان رفته و ظرفیت جبران سریع اختلال وجود ندارد.

نگاه کلی؛ پنج محور گزارش فایننشال تایمز

گزارش فایننشال تایمز پنج محور را به عنوان عوامل اصلی غافلگیری جهان معرفی می‌کند: اختلال در گذرگاه‌های حیاتی، ناتوانی ذخایر و ظرفیت مازاد، ریشه‌های ساختاری در سیاست‌گذاری انرژی، بازگشت خودکفایی و چندپارگی بازار، و خطر موج دوم شوک انرژی.

محور اول: اختلال بی‌سابقه در گذرگاه‌های انرژی

بر پایه این گزارش، اختلال در گذرگاه‌های حیاتی انرژی، به‌ویژه تنگه هرمز، تعادل بازار را بر هم زده است. خروج بخش قابل‌توجهی از عرضه نفت و گاز از این مسیر، هزینه‌های حمل، بیمه و ذخیره‌سازی را به‌شدت افزایش داده است. به نوشته فایننشال تایمز، این اختلال در شرایطی رخ داده که بازار جهانی هیچ ظرفیت مازاد قابل اتکایی برای جبران سریع آن در اختیار ندارد.

محور دوم: ناتوانی ذخایر و ظرفیت مازاد

در دهه‌های گذشته، ذخایر استراتژیک و ظرفیت مازاد تولید می‌توانست ضربه‌های این‌چنینی را مدیریت کند. اما این بار قیمت نفت برنت از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه عبور کرد، قیمت گازوئیل به حدود ۶ دلار در هر گالن رسید و موجودی‌ها به زیر میانگین پنج‌ساله سقوط کرد. به گزارش فایننشال تایمز، «بالشتک محافظ» بازار انرژی از میان رفته است.

محور سوم: ریشه‌های ساختاری در سیاست‌گذاری انرژی

سومین محور این گزارش، ریشه‌های ساختاری بحران را در دو دهه سیاست‌گذاری انرژی و کاهش سرمایه‌گذاری در سوخت‌های فسیلی جستجو می‌کند. بر اساس داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی که در این گزارش مورد استناد قرار گرفته، سرمایه‌گذاری در حوزه برق اکنون حدود ۵۰ درصد بیشتر از مجموع سرمایه‌گذاری در نفت، گاز و زغال‌سنگ است. این تغییر ساختاری، به گفته تحلیلگران، مسیر جایگزین‌های مقیاس‌پذیر را مسدود و آسیب‌پذیری در برابر شوک‌های عرضه را تشدید کرده است.

محور چهارم: بازگشت خودکفایی و چندپارگی بازار

فایننشال تایمز در محور چهارم به بازگشت سیاست‌های خودکفایی و چندپارگی در بازار جهانی انرژی اشاره می‌کند. در حالی که بحران نفتی دهه ۱۹۷۰ کشورها را به سمت همکاری و یکپارچگی بازارها سوق داد، این بار دولت‌ها پس از تجربه قطع گاز روسیه به اروپا، محدودیت‌های صادراتی چین در حوزه فلزات کمیاب و موانع تجاری آمریکا در حوزه انرژی، احتمالاً کنترل خود بر سیستم‌های انرژی را تشدید خواهند کرد.

محور پنجم: خطر موج دوم شوک انرژی

پنجمین محور گزارش به عدم واکنش متناسب بازارها و خطر موج دوم شوک انرژی اختصاص دارد. به رغم شدت بحران، برخی شاخص‌های بازار هنوز واکنش کاملی نشان نداده‌اند و کارشناسان هشدار می‌دهند که موج دوم شوک انرژی در راه است. بر اساس این گزارش، اقتصادهای آسیایی به دلیل وابستگی شدید به واردات نفت و گاز خاورمیانه، در معرض بیشترین خطر قرار دارند.

پیامدها برای اقتصاد آسیا

گزارش فایننشال تایمز تصریح می‌کند اقتصادهای آسیایی به دلیل وابستگی شدید به واردات نفت و گاز خاورمیانه، در معرض بیشترین خطر قرار دارند. هرگونه تداوم اختلال در مسیرهای انرژی می‌تواند رشد اقتصادی منطقه را تحت فشار قرار دهد و هزینه‌های واردات انرژی را به‌شدت افزایش دهد.

پیامدها برای ایران و منطقه

در این گزارش، تنش‌های انرژی ایران به عنوان یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی بازار جهانی معرفی شده است. تداوم این وضعیت می‌تواند علاوه بر فشار بر بازارهای جهانی، بر صادرات و درآمدهای ارزی ایران و کشورهای منطقه نیز اثرگذار باشد.

واکنش بازارها و هشدار کارشناسان

برخی تحلیل‌ها نشان می‌دهد با وجود شدت بحران، بازارها واکنش کاملی نشان نداده‌اند. کارشناسان هشدار می‌دهند موج دوم شوک انرژی در راه است و اقتصادهای وابسته به واردات انرژی، بیشترین آسیب را خواهند دید.

جمع‌بندی: بحران مقطعی نیست

گزارش فایننشال تایمز در جمع‌بندی تصریح می‌کند بحران کنونی تنها یک رویداد مقطعی نیست، بلکه بازتابی از فرسایش تدریجی تاب‌آوری سیستم انرژی جهانی در نتیجه سال‌ها سیاست‌گذاری ناهماهنگ و کاهش سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حیاتی است. به نوشته این نشریه، تا زمانی که تنش‌ها و اختلال‌ها در مسیرهای انرژی کاهش نیابد، فشار بر قیمت‌ها و رشد اقتصادی جهان ادامه خواهد داشت.