به گزارش «فراز انرژی»، بانک مرکزی در ابلاغیه‌ای اعلام کرده است که بانک‌ها و مؤسسات اعتباری باید دارایی‌ها و بدهی‌های پولی ارزی خود را در صورت‌های مالی نیمه نخست سال ۱۴۰۵، بر اساس نرخ خرید حواله هر ارز در مرکز مبادله ارز و طلای ایران در تاریخ ۳۱ شهریور تسعیر کنند.

طبق این ابلاغیه، اعمال نرخ‌های جدید در سامانه‌های متمرکز و غیرمتمرکز بانکی از روز سه‌شنبه ۳۱ شهریور اجرایی خواهد شد. سایر عملیات ارزی بانک‌ها که بر مبنای نرخ‌های بازار ثانویه و مرکز مبادله انجام می‌شود، مطابق روال گذشته ادامه خواهد یافت.

نرخ تسعیر ارز بانک‌ها هنوز عدد نهایی ندارد

نکته مهم در ابلاغیه جدید، تعیین مبنای محاسبه به‌جای اعلام یک نرخ ثابت برای تمام ارزهاست. بر این اساس، بانک‌ها باید نرخ خرید حواله هر ارز را در روز پایانی شهریور مبنای تسعیر اقلام پولی ارزی خود قرار دهند.

نرخ دلار حواله در پایان سال ۱۴۰۴ معادل یک میلیون و ۳۷۴ هزار و ۷۳۱ ریال، برابر با حدود ۱۳۷ هزار و ۴۷۳ تومان، بوده است.

با این حال، رقم نهایی نرخ تسعیر دلار برای صورت‌های مالی شش‌ماهه ۱۴۰۵ به نرخ خرید حواله در تاریخ ۳۱ شهریور وابسته است و نباید نرخ پایان سال گذشته را به‌عنوان نرخ جدید بانک مرکزی در نظر گرفت.

کدام بانک‌ها از تغییر نرخ تسعیر سود می‌برند؟

اثر تغییر نرخ تسعیر بر صورت‌های مالی بانک‌ها به وضعیت خالص دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی هر بانک بستگی دارد.

بانکی که ارزش دارایی‌های پولی ارزی آن از بدهی‌های پولی ارزی بیشتر است، دارای موقعیت خالص مثبت ارزی است. در چنین شرایطی، افزایش نرخ تسعیر می‌تواند به شناسایی سود ناشی از تغییر ارزش ریالی اقلام ارزی منجر شود.

در مقابل، اگر بدهی‌های پولی ارزی یک بانک از دارایی‌های پولی ارزی آن بیشتر باشد، افزایش نرخ تسعیر می‌تواند هزینه یا زیان ناشی از تسعیر ارز را افزایش دهد.

بنابراین، نمی‌توان افزایش نرخ تسعیر ارز را برای تمام بانک‌های بورسی یک تحول سودآور تلقی کرد. نتیجه نهایی به ترکیب ترازنامه ارزی، وضعیت خالص دارایی‌ها و بدهی‌ها و مقررات حسابداری مربوط به شناسایی آثار تسعیر بستگی دارد.

اثر نرخ جدید بر سود شش‌ماهه بانک‌های بورسی

ابلاغ مبنای جدید تسعیر ارز در آستانه پایان نیمه نخست سال، یکی از متغیرهای مؤثر بر صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای بانک‌ها را مشخص کرده است.

با اعمال نرخ‌های پایان شهریور، ارزش ریالی اقلام پولی ارزی بانک‌ها مجدداً محاسبه خواهد شد و آثار آن مطابق مقررات مربوط در صورت‌های مالی منعکس می‌شود.

سود یا زیان ناشی از این فرآیند لزوماً به معنای ورود یا خروج وجه نقد نیست و ممکن است صرفاً از تغییر ارزش ریالی دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی ناشی شود.

از این رو، افزایش سود گزارش‌شده یک بانک در پایان شهریور الزاماً به معنای رشد درآمدهای عملیاتی، بهبود جریان نقدی یا افزایش توان تقسیم سود آن نخواهد بود.

تحلیل «فراز انرژی»؛ موقعیت خالص ارزی بانک‌ها تعیین‌کننده است

برای ارزیابی اثر ابلاغیه بانک مرکزی بر عملکرد بانک‌های بورسی، سه متغیر باید هم‌زمان بررسی شود: نرخ تسعیر پایان اسفند ۱۴۰۴، نرخ خرید حواله در ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ و وضعیت خالص دارایی‌ها و بدهی‌های پولی ارزی هر بانک.

هرچه موقعیت خالص مثبت ارزی یک بانک بزرگ‌تر باشد، افزایش نرخ تسعیر می‌تواند اثر بیشتری بر سود ناشی از تسعیر آن داشته باشد. در مقابل، بانک‌های دارای موقعیت خالص منفی ارزی ممکن است با افزایش هزینه ناشی از تسعیر مواجه شوند.

با وجود این، تا زمان مشخص‌شدن نرخ نهایی و انتشار اطلاعات به‌روز اقلام ارزی بانک‌ها، محاسبه میزان سود یا زیان احتمالی هر نماد امکان‌پذیر نیست.

تفاوت میان سود ناشی از تسعیر و درآمد حاصل از عملیات بانکی نیز در ارزیابی عملکرد شش‌ماهه اهمیت دارد؛ زیرا رشد سود حسابداری ناشی از تغییر نرخ ارز، به‌تنهایی نشان‌دهنده بهبود کیفیت درآمد یا وضعیت نقدینگی بانک نیست.