به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از جان کمپ، تحلیلگر باسابقه بازار انرژی، قیمت‌های فیزیکی نفت به بالاترین سطوح از هفته‌های ابتدایی جنگ با ایران رسیده‌اند؛ آن هم در شرایطی که قراردادهای آتی برنت در اکتبر به‌طور میانگین حدود ۱۰۲ دلار بوده‌اند. این واگرایی، شکافی کم‌سابقه میان آنچه معامله‌گران در بازار آتی قیمت‌گذاری می‌کنند و هزینه دسترسی فوری به بشکه واقعی نفت ایجاد کرده است.

داده‌های معاملات امروز نیز این دوگانگی را برجسته‌تر می‌کند. برنت آتی در معاملات سه‌شنبه تا ۹۸.۶۲ دلار در هر بشکه عقب نشست؛ زیرا افزایش صادرات خاورمیانه و آزادسازی ذخایر اضطراری کشورهای گروه هفت بخشی از نگرانی معامله‌گران نسبت به عرضه را کاهش داد. با این حال، بازار فیزیکی همچنان نشانه‌های جدی از کمبود بشکه‌های قابل تحویل فوری نشان می‌دهد.

نفت ۱۴۰ دلاری کجاست؟

عدد ۱۴۰ دلار به معنای آن نیست که قرارداد آتی شاخص برنت اکنون ۱۴۰ دلار معامله می‌شود. جان کمپ مشخصاً به قیمت نقدی Forties اشاره می‌کند؛ یکی از مهم‌ترین گریدهای فیزیکی تشکیل‌دهنده مجموعه برنت دریای شمال که قیمت آن از ۱۴۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است.

به گفته کمپ، شاخص Dated Brent که تصویر نزدیک‌تری از قیمت بشکه‌های فیزیکی برای تحویل فوری ارائه می‌دهد، از ابتدای اکتبر تاکنون به‌طور میانگین بیش از ۱۲۳ دلار در هر بشکه بوده است؛ بالاتر از اوج قبلی ۱۱۶ دلاری در ماه آوریل.

در بازار غرب آفریقا نیز شرایط مشابهی مشاهده می‌شود. گریدهای اصلی این منطقه که از مهم‌ترین جایگزین‌های نفت دریای شمال محسوب می‌شوند، همگی بالاتر از ۱۳۵ دلار در هر بشکه قیمت‌گذاری شده‌اند.

این فشار تنها محدود به اروپا نیست. مایک ویرث، مدیرعامل شورون، روز سه‌شنبه هشدار داد حاشیه اطمینان عرضه در سیستم جهانی انرژی در حال کاهش است و قیمت نفت فیزیکی در آسیا به نزدیکی ۱۵۰ دلار در هر بشکه رسیده؛ سطحی به‌مراتب بالاتر از قیمت قراردادهای آتی برنت.

چرا بازار آتی هنوز نزدیک ۱۰۰ دلار است؟

هم‌زمان با افزایش قیمت بشکه‌های واقعی، بازار آتی رفتار متفاوتی نشان می‌دهد. گزارش فارس با استناد به اظهارات فرانک مانکام، استراتژیست بازار نفت، این شکاف را به تأثیر سیاست‌های ارتباطی واشنگتن بر موقعیت‌گیری معامله‌گران بازار آتی مرتبط کرده است.

بر اساس این روایت، اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره عرضه، هرمز، ذخایر اضطراری و چشم‌انداز کاهش تنش می‌تواند ریسک نگهداری موقعیت‌های سفته‌بازانه صعودی را برای معامله‌گران افزایش دهد و بخشی از سرمایه‌های مالی را از قراردادهای آتی خارج کند.

با این حال، این توضیح تنها یکی از عوامل احتمالی شکاف موجود است و نمی‌توان فاصله بازار نقدی و آتی را صرفاً به سیاست کلامی واشنگتن نسبت داد. محدودیت بشکه‌های قابل تحویل فوری، هزینه بالای حمل‌ونقل، افت ذخایر و ریسک‌های همچنان بالای کشتیرانی نیز در قیمت بازار فیزیکی منعکس می‌شوند.

نشانه این فشار را پیش از این نیز می‌شد مشاهده کرد. وال‌استریت ژورنال در ابتدای اکتبر گزارش کرده بود که با وجود افزایش عبور نفت از هرمز، Dated Brent حدود ۱۲۱ دلار معامله می‌شود، درحالی‌که قراردادهای آتی برنت نزدیک ۱۰۰ دلار بودند؛ شکافی که از تداوم تنگنای بازار فیزیکی حکایت داشت.

صادرات برگشته؛ بازار هنوز عادی نشده است

تناقض ظاهری بازار از همین نقطه آغاز می‌شود. صادرات نفت کشورهای خلیج فارس به‌تدریج در حال بازیابی است و استفاده عربستان و امارات از مسیرهای جایگزین هرمز نیز افزایش یافته، اما بازگشت حجم صادرات الزاماً به معنای بازگشت بازار به شرایط پیش از جنگ نیست.

هزینه حمل، امنیت نفتکش‌ها، مسیرهای طولانی‌تر، محدودیت پالایش و کاهش ذخایر می‌تواند باعث شود بشکه‌ای که واقعاً در کوتاه‌مدت به دست پالایشگر می‌رسد، بسیار گران‌تر از عددی باشد که روی تابلوی قراردادهای آتی دیده می‌شود.

رویترز نیز امروز گزارش داد صادرات نفت خلیج فارس ـ به‌جز ایران ـ در سپتامبر به بیش از ۸۱ درصد سطح پیش از جنگ بازگشته است؛ خبری که به افت قیمت قراردادهای آتی کمک کرد. اما هم‌زمان مدیرعامل شورون تأکید می‌کند ذخایر و حاشیه اطمینان عرضه در حال تحلیل رفتن است.

به بیان ساده‌تر، بازار آتی به «بازگشت جریان نفت» قیمت می‌دهد، اما بازار فیزیکی هنوز برای «دسترسی فوری به بشکه واقعی» پریمیوم سنگینی مطالبه می‌کند.

این شکاف اکنون به یکی از مهم‌ترین سیگنال‌های بازار جهانی نفت تبدیل شده است. اگر عرضه فیزیکی واقعاً به شرایط عادی بازگردد، انتظار می‌رود این فاصله کاهش یابد؛ اما تداوم نفت فیزیکی ۱۳۵ تا ۱۴۰ دلاری در کنار برنت آتی نزدیک ۱۰۰ دلار می‌تواند نشان دهد که بازگشت اسمی صادرات خلیج فارس هنوز برای رفع تنگنای واقعی بازار کافی نبوده است.