به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از اویل پرایس، محدودیت صادرات گاز طبیعی مایع از خلیج فارس که از ماه مارس و در پی جنگ ایران آغاز شد، همچنان یکی از عوامل اصلی اختلال در بازار جهانی گاز است. پیش از جنگ، حدود یک پنجم عرضه جهانی LNG از تنگه هرمز عبور می کرد، اما کاهش شدید تردد کشتی های گازبر باعث شده بخش بزرگی از این عرضه از دسترس خریداران بین المللی خارج شود.

اگرچه طی هفته های اخیر تعدادی از کشتی های حامل LNG قطر و امارات موفق به عبور از تنگه هرمز شده اند، حجم محموله های صادراتی همچنان فاصله زیادی با شرایط عادی دارد. این محدودیت در حالی ادامه یافته که صادرات نفت خام کشورهای منطقه با سرعت بیشتری در مسیر بازیابی قرار گرفته است.

چرا صادرات LNG برخلاف نفت به سرعت احیا نمی شود؟

یکی از تفاوت های اصلی بازار نفت و گاز در بحران هرمز، محدودیت های فنی و عملیاتی حمل LNG است. صادرکنندگان نفت توانسته اند بخشی از محموله های خود را با استفاده از انتقال کشتی به کشتی و مسیرهای جایگزین به بازار برسانند، اما اجرای چنین عملیاتی برای گاز طبیعی مایع به دلیل الزامات دمایی، تجهیزات ویژه و پیچیدگی انتقال محموله دشوارتر است.

در همین حال، بسیاری از کشتی های گازبر هنگام عبور از تنگه هرمز سامانه شناسایی خودکار را خاموش می کنند؛ اقدامی که ردیابی دقیق شناورها و برآورد میزان صادرات واقعی LNG را دشوار کرده است.

سعد بن شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر و مدیرعامل قطر انرژی، پیشتر اعلام کرده بود انتقال LNG از مسیر خط لوله جایگزین اقتصادی مناسبی برای صادرات دریایی نیست. به گفته وی، اجرای چنین راهکاری مستلزم انتقال گاز به منطقه ای دیگر و احداث تأسیسات جدید مایع سازی خواهد بود که هزینه سرمایه گذاری سنگینی به همراه دارد.

الکعبی همچنین تاکید کرده است در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز، قطر برای بازگشت به عملیات عادی تولید و صادرات به چند هفته زمان نیاز خواهد داشت.

بازسازی دو خط تولید راس لفان سه سال زمان می برد

محدودیت صادرات قطر تنها به اختلال در تردد کشتی ها مربوط نمی شود. حملات ماه مارس به مجتمع راس لفان، بزرگ ترین مجموعه مایع سازی گاز جهان، به دو خط تولید LNG آسیب رسانده و برآورد قطر انرژی نشان می دهد تعمیر این واحدها حدود سه سال طول خواهد کشید.

این شرکت همچنین به دلیل ادامه محدودیت های صادراتی، وضعیت فورس ماژور در تحویل محموله های LNG به مشتریان آسیایی و اروپایی را تا پایان نوامبر تمدید کرده است.

بر این اساس، حتی در صورت برقراری تردد آزاد کشتی ها از تنگه هرمز، بازگشت فوری صادرات قطر به سطح پیش از جنگ امکان پذیر نخواهد بود. بخشی از ظرفیت تولید به تعمیرات بلندمدت نیاز دارد و راه اندازی مجدد سایر واحدها نیز مستلزم طی مراحل عملیاتی است.

ذخایر گاز اروپا به ۷۳ درصد رسید؛ زمستان پرهزینه در راه است

اختلال در عرضه LNG خاورمیانه، بازار گاز اروپا را در آستانه فصل سرما تحت فشار قرار داده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، سطح ذخایر گاز اتحادیه اروپا در هفته جاری حدود ۷۳ درصد ظرفیت مخازن بوده، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته و متوسط پنج سال گذشته بیش از ۸۶ درصد ثبت شده است.

کاهش ذخایر همزمان با افزایش قیمت گاز، نگرانی درباره هزینه تامین انرژی خانوارها و صنایع اروپایی را تشدید کرده است. قیمت گاز در بازار اروپا و قیمت محموله های تک محموله ای LNG آسیا نیز در ماه های اخیر به بالاترین سطوح خود از سال ۲۰۲۳ رسیده است.

با وجود این شرایط، کمیسیون اروپا اعلام کرده زیرساخت گازی اتحادیه نسبت به بحران انرژی سال های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ انعطاف بیشتری دارد. تنوع منابع وارداتی، افزایش ظرفیت پایانه های دریافت LNG و کاهش مصرف گاز از جمله عواملی هستند که به ارزیابی این نهاد، آمادگی اروپا برای زمستان را بهبود داده اند.

با این حال، آمادگی بیشتر برای تامین گاز به معنای مصونیت در برابر افزایش قیمت نیست و ادامه محدودیت عرضه از خاورمیانه می تواند هزینه انرژی صنایع اروپایی را در مقایسه با رقبای آمریکایی و چینی افزایش دهد.

سقوط تقاضای LNG جنوب آسیا؛ پیش بینی کاهش ۶ میلیون تنی مصرف

در حالی که خریداران اروپایی برای تامین محموله های جایگزین هزینه بیشتری پرداخت می کنند، کشورهای جنوب آسیا به دلیل افزایش قیمت ها ناچار به کاهش واردات LNG شده اند.

پاکستان، بنگلادش و هند از جمله کشورهایی هستند که وابستگی قابل توجهی به قراردادهای تامین گاز قطر دارند و اختلال در تحویل محموله های این کشور، همراه با رشد قیمت بازار تک محموله ای، بر تقاضای آنها تاثیر گذاشته است.

بر اساس تازه ترین ارزیابی موسسه وود مکنزی، پیش از آغاز جنگ انتظار می رفت تقاضای LNG جنوب آسیا در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۷ میلیون تن، معادل ۷ درصد، افزایش یابد. با این حال، برآورد جدید از کاهش حدود ۶ میلیون تنی تقاضا در سال جاری حکایت دارد.

این تغییر چشمگیر نشان می دهد بحران عرضه LNG خاورمیانه تنها به افزایش قیمت ها منجر نشده، بلکه بخشی از مصرف کنندگان حساس به قیمت را نیز از بازار خارج کرده است.

بازار جهانی گاز در انتظار بازگشت صادرات قطر

تداوم اختلال در تنگه هرمز، همزمان دو پیامد متفاوت برای واردکنندگان گاز ایجاد کرده است؛ کشورهای برخوردار از توان مالی بیشتر با پرداخت قیمت های بالاتر به دنبال جذب محموله های جایگزین هستند، در حالی که اقتصادهای حساس به قیمت، واردات و مصرف خود را کاهش می دهند.

در چنین شرایطی، بازگشت صادرات قطر به سطح عادی یکی از عوامل تعیین کننده تعادل بازار جهانی LNG خواهد بود. با این حال، محدودیت های دریایی، آسیب دیدگی بخشی از ظرفیت تولید و زمان مورد نیاز برای راه اندازی مجدد تأسیسات، احتمال بازگشت سریع عرضه به شرایط پیش از جنگ را کاهش داده است.