به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از اکونومیست، بازار LNG در سال ۲۰۲۶ با شرایطی مواجه شده که پیش از آغاز جنگ خاورمیانه کمتر کسی انتظار آن را داشت. قرار بود امسال آغاز دوره‌ای باشد که ورود ظرفیت‌های جدید مایع‌سازی، عرضه جهانی را افزایش دهد و قیمت گاز را برای خریداران آسیایی و اروپایی پایین بیاورد؛ اما اختلال عرضه خلیج فارس این معادله را برهم زد.

تنگه هرمز پیش از جنگ مسیر عبور نزدیک به یک‌پنجم LNG جهان بود. محدودشدن تردد از این آبراه و کاهش صادرات قطر و امارات، بخش بزرگی از عرضه‌ای را که بازار جهانی به آن وابسته بود از دسترس خارج کرد.

شوک هرمز بازار LNG را به‌هم ریخت

بحران خاورمیانه درست زمانی آغاز شد که بازار جهانی گاز پس از چند سال پرتنش در حال حرکت به سمت تعادل بود.

براساس ارزیابی آژانس بین‌المللی انرژی، تجارت جهانی LNG در فاصله اکتبر ۲۰۲۵ تا فوریه ۲۰۲۶ حدود ۱۲ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده بود و قیمت‌های شاخص در اروپا و آسیا نیز طی همین دوره تقریباً ۲۵ درصد کاهش یافته بودند.

اما اختلال هرمز این روند را معکوس کرد.

در نخستین ماه‌های بحران، صادرات LNG قطر و امارات به‌شدت کاهش یافت و قیمت گاز در بازارهای اروپا و آسیا به بالاترین سطوح از سال ۲۰۲۳ رسید.

فشار قیمت به اندازه‌ای افزایش یافت که برخی کشورهای آسیایی مصرف LNG را کاهش دادند و به سوخت‌های جایگزین روی آوردند.

برآوردهای صنعت نشان می‌دهد قیمت نقدی LNG آسیا که پیش از جنگ در محدوده ۱۰ دلار به ازای هر میلیون BTU قرار داشت، در مقاطعی به نزدیکی ۳۰ دلار رسید.

قطر؛ قلب بحران جدید گاز

بخش مهمی از مشکل بازار تنها به عبور کشتی‌ها از هرمز محدود نمی‌شود.

آسیب به زیرساخت‌های گازی قطر باعث شده حتی در صورت بهبود کامل تردد دریایی، بازگشت عرضه این کشور به سطح پیش از جنگ فوراً امکان‌پذیر نباشد.

قطر یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان LNG جهان است و مجتمع عظیم راس‌لفان ستون اصلی صنعت مایع‌سازی گاز این کشور محسوب می‌شود.

آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده مجموع اثر اختلالات کوتاه‌مدت و آسیب زیرساخت‌های گازی خاورمیانه می‌تواند طی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ حدود ۱۴۰ میلیارد مترمکعب از عرضه LNG مورد انتظار جهان بکاهد.

این میزان معادل حدود ۱۵ درصد کل عرضه جدیدی است که قرار بود طی همین دوره وارد بازار جهانی شود.

به همین دلیل، موج عرضه‌ای که انتظار می‌رفت بازار LNG را از ۲۰۲۶ وارد دوره فراوانی کند، عملاً با تأخیر مواجه شده است.

آمریکا بخشی از جای خالی قطر را پر کرد

با کاهش صادرات خلیج فارس، تولیدکنندگان دیگر برای پرکردن شکاف عرضه وارد میدان شدند.

پروژه‌های جدید در آمریکای شمالی و آفریقا و افزایش دسترسی برخی تولیدکنندگان قدیمی به خوراک باعث شد تولید LNG خارج از خلیج فارس به‌شدت افزایش یابد.

براساس داده‌های IEA، در فاصله مارس تا ژوئن، بارگیری LNG قطر و امارات در مجموع حدود ۳۵ میلیارد مترمکعب نسبت به سال قبل کاهش یافت.

در همین دوره، تولید LNG خارج از خلیج فارس حدود ۱۸ درصد یا نزدیک ۲۷ میلیارد مترمکعب افزایش یافت و تقریباً سه‌چهارم کاهش عرضه خلیج فارس را جبران کرد.

در نتیجه، با وجود ابعاد بزرگ بحران، عرضه جهانی LNG در این دوره تنها حدود ۴ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت.

آسیا زیر فشار قیمت، مصرف گاز را کاهش داد

بخش دیگری از تعادل بازار از مسیر کاهش تقاضا ایجاد شد.

افزایش شدید قیمت LNG باعث شد اقتصادهای حساس به قیمت در آسیا مصرف گاز را کاهش دهند و در برخی بخش‌ها به زغال‌سنگ و فرآورده‌های نفتی روی بیاورند.

تقاضای گاز چین در فاصله مارس تا ژوئن حدود ۴ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت و واردات LNG این کشور نیز حدود ۱۲ درصد پایین آمد.

در هند و پاکستان نیز قیمت‌های بالا تقاضا را محدود کرده است.

در مجموع، IEA انتظار دارد تقاضای جهانی گاز در سال ۲۰۲۶ حدود ۰.۵ درصد یا ۲۰ میلیارد مترمکعب کاهش یابد؛ سومین کاهش سالانه مصرف جهانی گاز در دهه جاری.

اما این تخریب تقاضا ممکن است دائمی نباشد. اگر عرضه خاورمیانه بازگردد و قیمت‌ها کاهش پیدا کند، بخشی از تقاضای از دست‌رفته آسیا می‌تواند دوباره به بازار بازگردد.

پشت بحران امروز، موج بزرگ LNG در راه است

اینجاست که تناقض اصلی بازار جهانی LNG شکل می‌گیرد.

در کوتاه‌مدت بازار با کمبود عرضه روبه‌روست؛ اما هم‌زمان ده‌ها میلیون تن ظرفیت جدید مایع‌سازی در آمریکا، کانادا، قطر و دیگر تولیدکنندگان در حال توسعه است.

فعالان صنعت انتظار دارند طی پنج سال آینده حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تن ظرفیت جدید LNG وارد بازار شود.

بخش مهمی از این افزایش از آمریکای شمالی خواهد آمد؛ جایی که پروژه‌های جدید و توسعه پایانه‌های موجود، ظرفیت صادراتی ایالات متحده را به‌شدت افزایش می‌دهند.

اگر پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده تقریباً طبق زمان‌بندی وارد مدار شوند و هم‌زمان صادرات خاورمیانه نیز بازیابی شود، بازار می‌تواند با وضعیتی کاملاً متفاوت از بحران فعلی مواجه شود.

از کمبود LNG تا خطر مازاد عرضه

همین موضوع پشت هشدار دوم اکونومیست قرار دارد: بحران امروز می‌تواند زمینه‌ساز مازاد عرضه فردا شود.

قیمت‌های بالا انگیزه سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید LNG را افزایش می‌دهد، قراردادهای بلندمدت بیشتری منعقد می‌شود و تولیدکنندگان برای توسعه ظرفیت شتاب می‌گیرند.

اما ساخت پروژه‌های LNG چندین سال طول می‌کشد.

زمانی که این ظرفیت‌ها وارد بازار شوند، ممکن است شرایطی که سرمایه‌گذاری اولیه را توجیه کرده بود دیگر وجود نداشته باشد.

اگر صادرات قطر و امارات بازیابی شود، پروژه‌های آمریکایی طبق برنامه وارد مدار شوند و قیمت‌های پایین‌تر موجب بازگشت کامل تقاضای آسیا نشود، عرضه LNG می‌تواند سریع‌تر از مصرف رشد کند.

در چنین سناریویی، بازار از رقابت خریداران برای یافتن محموله به رقابت تولیدکنندگان برای یافتن مشتری تغییر خواهد کرد.

قیمت‌های ۳۰ دلاری می‌تواند دوباره تک‌رقمی شود

مدیران صنعت LNG معتقدند عادی‌شدن عرضه می‌تواند قیمت‌ها را به‌شدت کاهش دهد.

برخی فعالان بازار بازگشت قیمت LNG به محدوده ۷ تا ۹ دلار به ازای هر میلیون BTU را در صورت پایان بحران و ورود ظرفیت‌های جدید محتمل می‌دانند.

چنین کاهشی می‌تواند تقاضای گاز را در چین، هند، پاکستان و دیگر بازارهای نوظهور احیا کند؛ به‌ویژه در تولید برق، جایی که LNG اکنون در بسیاری از کشورها توان رقابت با زغال‌سنگ و نفت را از دست داده است.

بنابراین بخش مهمی از آینده بازار به یک مسابقه میان دو متغیر بستگی دارد: سرعت افزایش عرضه و سرعت بازگشت تقاضا.

اگر تقاضا هم‌پای عرضه جدید رشد کند، بازار می‌تواند ظرفیت‌های تازه را جذب کند. اما اگر رشد مصرف ضعیف‌تر باشد، موج پروژه‌های جدید می‌تواند قیمت LNG را برای مدت طولانی تحت فشار قرار دهد.

بازار LNG میان دو شوک

بازار جهانی LNG اکنون در موقعیتی کم‌سابقه قرار گرفته است.

در یک سوی معادله، اختلال هرمز و آسیب زیرساخت‌های قطر عرضه را محدود کرده و قیمت‌ها را بالا برده است. در سوی دیگر، بزرگ‌ترین موج توسعه ظرفیت مایع‌سازی سال‌های اخیر در حال نزدیک‌شدن به بازار است.

به همین دلیل، مسئله فقط عبور از بحران فعلی نیست.

اگر جریان LNG خلیج فارس طی سال‌های آینده به سطح عادی بازگردد و هم‌زمان پروژه‌های جدید آمریکا و دیگر تولیدکنندگان وارد مدار شوند، صنعت LNG ممکن است فاصله میان کمبود شدید و مازاد عرضه را بسیار سریع‌تر از آنچه اکنون تصور می‌شود طی کند.

برای تولیدکنندگان، این یعنی قیمت‌های بالای فعلی الزاماً مبنای مناسبی برای ارزیابی سودآوری پروژه‌هایی نیست که چند سال دیگر وارد مدار خواهند شد؛ و برای خریداران آسیایی، بحران کنونی ممکن است پیش‌درآمد دوره‌ای باشد که قدرت چانه‌زنی دوباره از فروشندگان به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود.