به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از رویترز، این خبرگزاری روز پنجشنبه ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ نتایج یک تحقیق تصویری درباره حملات به زیرساخت های کشورهای خلیج فارس را منتشر کرد. خبرنگاران رویترز برای تهیه این گزارش با ۳۶ نفر از افراد آگاه گفت و گو کرده، تصاویر و ویدئوهای مربوط به حملات را بررسی کرده و داده های ماهواره های راداری، نوری و هواشناسی را با گزارش های رسمی و اطلاعات شرکت های تخصصی انرژی تطبیق داده اند.

نتایج این بررسی نشان می دهد حملات ثبت شده در عربستان سعودی، امارات متحده عربی، عراق، قطر، کویت، عمان و بحرین، در موارد متعددی به بخش هایی از تأسیسات اصابت کرده که نقش تعیین کننده ای در استمرار عملیات داشته اند. به نوشته رویترز، برخی تجهیزات آسیب دیده تنها چند متر وسعت داشته اند یا درون ساختمان هایی قرار گرفته بودند که کارکرد آنها از تصاویر ماهواره ای به آسانی قابل تشخیص نبود. این خبرگزاری در عین حال تأکید کرده که بدون دسترسی میدانی به همه مراکز آسیب دیده، امکان تعیین قطعی میزان موفقیت پدافند هوایی یا حجم کامل خسارت در تمامی موارد وجود نداشته است.

فجیره؛ اختلال در مسیر جایگزین صادرات نفت امارات

یکی از مهم ترین یافته های تحقیق رویترز به بندر نفتی فجیره در امارات مربوط می شود؛ بندری که به دلیل قرار گرفتن در خارج از تنگه هرمز، نقش مهمی در صادرات نفت امارات بدون عبور از این آبراه دارد. براساس بررسی تصاویر ماهواره ای، این منطقه از آغاز جنگ دست کم ۱۹ بار هدف حمله قرار گرفته و در چند مرحله، تجهیزات اصلی انتقال نفت میان مخازن، خطوط لوله و اسکله های بارگیری آسیب دیده اند.

رویترز گزارش داده که در حملات ماه مارس، دو مجموعه اصلی توزیع و هدایت جریان نفت در فجیره آسیب دیدند. این تجهیزات وظیفه انتقال نفت خام و فرآورده های نفتی از پایانه ها به اسکله های بارگیری را بر عهده دارند و اختلال در آنها می تواند فعالیت چندین بخش بندر را هم زمان محدود کند. در پی آسیب به یکی از این مجموعه ها، حجم بارگیری نفت در هفته آغازشده از ۱۶ مارس به حدود ۴۴۰ هزار بشکه در روز کاهش یافت؛ رقمی کمتر از نصف میانگین روزانه سال ۲۰۲۵.

در همان دوره، سه مخزن نفت خام با ظرفیت هرکدام ۲۵۰ هزار بشکه نیز هدف قرار گرفتند و آتش سوزی آنها هشت روز ادامه یافت. حملات بعدی در آوریل و مه بار دیگر تجهیزات انتقال نفت را تحت تأثیر قرار داد و پس از حمله چهارم مه، صادرات فرآورده های نفتی فجیره عملا برای حدود یک ماه متوقف شد. داده های کپلر نشان می دهد از زمان آن حمله تا اول ژوئن تنها یک کشتی حامل فرآورده از این بندر خارج شده و صادرات فرآورده ها تا سپتامبر به طور کامل بازیابی نشده بود.

با این حال، فجیره در ماه های بعد توانست بخشی از ظرفیت خود را احیا کند و مجموع صادرات نفت خام و فرآورده های این بندر در سپتامبر به رکورد ماهانه ۲.۶۲ میلیون بشکه در روز رسید. این تغییر نشان می دهد آثار حملات بر تأسیسات مختلف یکسان نبوده و برخی زیرساخت ها پس از تعمیرات توانسته اند دوباره به ظرفیت بالای عملیاتی بازگردند.

خسارت به تأسیسات LNG قطر و خط لوله نفت عربستان

در قطر، بخش مهمی از خسارت ها به مجموعه گاز طبیعی مایع رأس لفان مربوط می شود. رویترز با استناد به تصاویر ماهواره ای گزارش داده که دو واحد اصلی سرمایش گاز در این مجموعه آسیب دیده اند. این تجهیزات که برای کاهش شدید دمای گاز طبیعی و تبدیل آن به مایع استفاده می شوند، از بخش های حساس و پیچیده زنجیره تولید LNG محسوب می شوند و ساخت یا جایگزینی آنها زمان بر است.

سعد الکعبی، مدیرعامل قطر انرژی، پیش تر برآورد کرده بود که تعمیر کامل تجهیزات آسیب دیده ممکن است بین سه تا پنج سال زمان ببرد.

رویترز همچنین گزارش داده که مجموعه رأس لفان، پالایشگاه تبدیل گاز به مایع پرل قطر، مجتمع گازی حبشان امارات و کارخانه آلومینیوم الطویله از جمله مراکزی هستند که بازگشت کامل آنها به شرایط پیش از حملات، حدود یک سال یا بیشتر زمان خواهد برد.

در عربستان سعودی نیز مسیر صادرات نفت به دریای سرخ از حملات مصون نمانده است. خط لوله شرق به غرب که نفت را از مناطق تولیدی شرق عربستان به بندر ینبع منتقل می کند، پس از محدود شدن عبور نفتکش ها از تنگه هرمز اهمیت بیشتری پیدا کرده بود. اما حمله هوایی دهم سپتامبر به سه ایستگاه پمپاژ این خط لوله، یکی از ایستگاه ها را به شدت تخریب کرد و به دو ایستگاه دیگر آسیب رساند؛ حادثه ای که جریان انتقال نفت به ینبع را متوقف کرد.

بررسی رویترز همچنین نشان می دهد پنج پالایشگاه از ۹ پالایشگاه بزرگ عربستان و سه مرکز اصلی فرآورش نفت این کشور از آغاز جنگ آسیب دیده اند. پالایشگاه جازان نیز دست کم چهار بار از اواخر ژوئیه تا اوایل سپتامبر هدف حمله قرار گرفته و به گفته منابع صنعتی، حجم پالایش نفت در این مجموعه پس از حملات به صفر رسیده است. در پالایشگاه ینبع نیز حمله ماه مارس، تولید را تا نهم آوریل به حدود ۷۰ درصد ظرفیت محدود کرده بود.

براساس داده های مورد استناد رویترز، تولید روزانه نفت عربستان در بخش عمده شش ماه نخست جنگ به کمتر از هفت میلیون بشکه کاهش یافت؛ در حالی که پیش از جنگ بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز بود. این خبرگزاری ارزش نفت تولیدنشده در آن دوره را با قیمت های مورد استفاده در محاسبات خود بیش از ۵۰ میلیارد دلار برآورد کرده است. این رقم برآورد ارزش کاهش تولید است و نباید با زیان حسابداری ثبت شده آرامکو یکسان تلقی شود.

از نیروگاه هسته ای براکه تا تأسیسات آب و برق کویت

دامنه حملات بررسی شده در گزارش رویترز فراتر از زیرساخت های نفت و گاز است. در امارات، حمله ۱۷ مه به بخش تجهیزات برق نیروگاه هسته ای براکه موجب شد یکی از چهار راکتور این مجموعه برای تأمین برق اضطراری به مولدهای دیزلی متکی شود. بررسی تصاویر ماهواره ای آسیب به ساختمانی را نشان داده که تجهیزات کنترل خطوط برق نیروگاه در آن قرار دارد. با این حال، شرکت بهره بردار براکه اعلام کرده سامانه های ایمنی مطابق طراحی عمل کرده اند و این حادثه هیچ گونه انتشار مواد رادیواکتیو یا خطر برای مردم و محیط زیست ایجاد نکرده است.

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی، نیز در جریان بازدید از امارات اعلام کرده بود که ویژگی های این حمله نشان دهنده شناخت دقیق عاملان آن از تأسیسات مورد نظر است. در بخش دیگری از گزارش، رویترز به نقل از مقام های آمریکایی احتمال دریافت اطلاعات از روسیه و چین توسط ایران را مطرح کرده، اما این موضوع را به عنوان یک واقعیت مستقل اثبات شده ارائه نکرده است. وزارت خارجه چین بر پایبندی این کشور به تعهدات بین المللی تأکید کرده و روسیه به درخواست اظهارنظر پاسخ نداده است.

در کویت نیز زیرساخت های تأمین برق و آب آشامیدنی هدف حملات متعددی قرار گرفته اند. براساس تحقیق رویترز، از دوم مارس تا ۲۰ ژوئیه دست کم چهار مرکز از هشت مجموعه مشترک تولید برق و آب شیرین این کشور آسیب دیده اند. این موضوع برای کویت اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا حدود ۹۰ درصد آب آشامیدنی آن از طریق تأسیسات آب شیرین کن تأمین می شود. از جمله مراکز آسیب دیده، مجموعه الصبیه است که حدود ۲۰ درصد آب آشامیدنی کشور را تولید می کند.

همچنین در بخش صنعتی امارات، حمله به کارخانه آلومینیوم الطویله موجب توقف فعالیت تمامی یک هزار و ۲۶۲ سلول ذوب شد. به گفته شرکت بهره بردار، دو ماه زمان برد تا نخستین سلول دوباره راه اندازی شود و تا اواخر اوت تنها یک چهارم سلول ها به مدار بازگشته بودند. پیش بینی شرکت نیز حاکی از آن است که تولید این مجموعه تا سال ۲۰۲۷ به شرایط عادی بازنخواهد گشت.

اختلاف روایت دولت های منطقه و یافته های رویترز

یکی از محورهای اصلی تحقیق رویترز، تفاوت میان اطلاعیه های رسمی درباره حملات و خسارت های شناسایی شده در تصاویر ماهواره ای است. این خبرگزاری اعلام کرده در دست کم ۳۴ بیانیه رسمی، مقام های کشورهای منطقه خسارت های گزارش شده را ناشی از سقوط بقایای موشک ها یا پهپادهای رهگیری شده توصیف کرده اند.

با این حال، رویترز یافته های خود را در اختیار ۱۴ کارشناس و فرد آگاه از جمله متخصصان صنعت نفت، کارشناسان امنیتی و افراد دارای سابقه نظامی قرار داده است. این افراد با توجه به موقعیت تجهیزات آسیب دیده و شواهد انفجار، احتمال اینکه خسارت های ثبت شده در ده ها مرکز مهم عمدتا ناشی از سقوط تصادفی بقایای رهگیری باشد را بسیار ضعیف ارزیابی کرده اند.

در مقابل، دولت های منطقه بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان و زیرساخت های حیاتی تأکید دارند. سخنگوی سنتکام نیز در پاسخ به رویترز، حملات ایران به کشورهای همسایه و کشتی های تجاری را محکوم کرده است. نمایندگی ایران در ژنو به درخواست تفصیلی این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداده و تهران نیز مسئولیت اقدامات حوثی های یمن را بر عهده نگرفته است.

رویترز در ارزیابی نهایی خود نتیجه گرفته که تداوم توان حمله به تجهیزات حساس زیرساختی، در کنار محدودیت عبور از تنگه هرمز، فشار اقتصادی و امنیتی قابل توجهی بر کشورهای منطقه وارد کرده و بر محاسبات آمریکا در ادامه جنگ و مذاکرات احتمالی تأثیر گذاشته است. در عین حال، خسارت به تأسیسات انرژی، آب، برق و حمل و نقل پیامدهای مستقیمی برای فعالیت اقتصادی و زندگی غیرنظامیان دارد و گستره کامل آثار آن در برخی مراکز همچنان در حال ارزیابی است.