به گزارش سرویس کدال «فراز انرژی»، بررسی صورت های مالی حسابرسی شده شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی برای سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵، از افزایش سودآوری در کنار رشد بدهی ها، هزینه های تامین مالی و تداوم برخی ابهامات حسابرسی حکایت دارد. این گزارش در آستانه برگزاری مجمع عمومی عادی سالانه «شستا» منتشر شده و مقایسه اطلاعات شرکت اصلی با صورت های مالی تلفیقی نشان می دهد که روند رشد سود، درآمد و بدهی در این دو سطح تفاوت قابل توجهی دارد.

چهارمین اظهارنظر مشروط؛ تداوم ابهامات حسابرسی

سازمان حسابرسی در گزارش سال مالی ۱۴۰۵ «شستا» بار دیگر اظهارنظر مشروط صادر کرده است؛ اظهارنظری که برای چهارمین سال متوالی تکرار شده و ضرورت بررسی وضعیت رفع ایرادهای مطرح شده در گزارش های سنوات گذشته را افزایش می دهد.

در گزارش حسابرس، موضوعاتی از جمله نحوه ارزش گذاری برخی دارایی ها و سرمایه گذاری ها و آثار مالی مطالبات و اختلافات حقوقی مورد توجه قرار گرفته است. تکرار این وضعیت به معنای مردود بودن تمامی صورت های مالی نیست، اما نشان می دهد حسابرس درباره آثار برخی موارد مشخص، ملاحظاتی داشته که مانع از صدور اظهارنظر مقبول شده است.

با توجه به گستردگی فعالیت های «شستا» و جایگاه این مجموعه در مدیریت سرمایه گذاری های متعلق به سازمان تامین اجتماعی، انتظار می رود هیئت مدیره توضیح دهد کدام یک از موارد مشروط گزارش های پیشین برطرف شده، چه مواردی همچنان پابرجاست و برنامه زمان بندی مشخصی برای تعیین تکلیف آنها وجود دارد یا خیر.

رشد ۱۲ درصدی سود خالص در برابر جهش ۷۹ درصدی هزینه های مالی

بررسی صورت سود و زیان شرکت اصلی «شستا» نشان می دهد درآمدهای عملیاتی این شرکت از ۳۵.۶ همت در سال مالی ۱۴۰۴ به ۴۱.۹ همت در سال مالی ۱۴۰۵ رسیده و ۱۸ درصد افزایش یافته است. سود عملیاتی نیز با رشد تقریبا مشابه از ۳۵.۳ به ۴۱.۵ همت افزایش یافته، اما سود خالص شرکت با رشد محدودتر ۱۲ درصدی، از ۳۲.۵ به ۳۶.۵ همت رسیده است.

یکی از مهم ترین نکات عملکرد مالی شرکت اصلی، افزایش قابل توجه هزینه های مالی است. این هزینه ها از حدود ۲.۸۲ همت در سال مالی گذشته به ۵.۰۵ همت در سال ۱۴۰۵ رسیده که رشد نزدیک به ۷۹ درصدی را نشان می دهد. به این ترتیب، «شستا» در یک سال حدود ۲.۲۳ همت هزینه مالی بیشتری شناسایی کرده است؛ رقمی که در مقایسه با افزایش حدود ۳.۹۵ همتی سود خالص شرکت اصلی قابل توجه است.

در همین دوره، نسبت سود خالص به درآمد عملیاتی شرکت اصلی از حدود ۹۱.۳ درصد به ۸۷ درصد کاهش یافته است. با توجه به اینکه بخش عمده درآمد شرکت اصلی از سود سرمایه گذاری ها و شرکت های سرمایه پذیر حاصل می شود، افزایش هزینه های مالی در کنار رشد محدودتر سود خالص، ضرورت بررسی ساختار تامین مالی و بازده منابع به کار گرفته شده را افزایش می دهد.

بررسی صورت وضعیت مالی شرکت اصلی نیز نشان می دهد مجموع دارایی های «شستا» از حدود ۲۳۰.۷ به ۲۴۰ همت رسیده، در حالی که مجموع بدهی ها از ۱۶ به ۱۹.۹ همت افزایش یافته است. در همین مدت، تسهیلات مالی کوتاه مدت از حدود ۱۱.۳۷ به ۱۸.۰۵ همت رسیده که بیانگر افزایش حدود ۶.۷ همتی این سرفصل است.

این تغییرات در شرایطی رخ داده که شرکت اصلی با افزایش مطالبات و تعهدات مالی نیز مواجه بوده است. بنابراین، بررسی محل مصرف تسهیلات، هزینه تامین منابع و میزان وصول مطالبات از شرکت های زیرمجموعه، از موضوعاتی است که می تواند تصویر دقیق تری از وضعیت نقدینگی و ساختار مالی «شستا» ارائه کند.

رشد بدهی های تلفیقی به ۳۳۴ همت

برخلاف رشد ۱۲ درصدی سود خالص شرکت اصلی، عملکرد تلفیقی «شستا» افزایش قابل توجه سودآوری را نشان می دهد. درآمد عملیاتی گروه از حدود ۲۷۷ همت در سال مالی ۱۴۰۴ به ۳۹۶.۲ همت در سال مالی ۱۴۰۵ رسیده و ۴۳ درصد رشد کرده است. سود عملیاتی تلفیقی نیز از حدود ۸۴.۹ به ۱۶۵.۳ همت افزایش یافته و سود خالص گروه با رشد نزدیک به ۹۹ درصدی، از ۶۷.۷ به ۱۳۴.۵ همت رسیده است.

بر اساس توضیحات ارائه شده در گزارش فعالیت هیئت مدیره، افزایش نرخ فروش محصولات، تغییر نرخ تسعیر ارز و بهینه سازی سبد محصولات از عوامل موثر بر رشد درآمدهای عملیاتی گروه بوده اند. همچنین افزایش سهم گروه از سود شرکت های وابسته، یکی از عوامل اصلی رشد سود خالص تلفیقی معرفی شده است.

با وجود این رشد سودآوری، مجموع بدهی های تلفیقی «شستا» از حدود ۲۰۲.۶ همت در پایان خرداد ۱۴۰۴ به ۳۳۴.۱ همت در پایان خرداد ۱۴۰۵ رسیده است. به بیان دیگر، بدهی های گروه در یک سال حدود ۱۳۱.۵ همت افزایش یافته و رشد ۶۵ درصدی را ثبت کرده است.

در همین دوره، مجموع دارایی های تلفیقی نیز از حدود ۳۵۴.۱ به ۵۶۶.۸ همت افزایش یافته است. بنابراین، رشد بدهی ها باید در کنار افزایش دارایی ها و تغییر ترکیب منابع مالی گروه بررسی شود. با این حال، اختلاف قابل توجه میان رشد بدهی های شرکت اصلی و مجموعه تلفیقی، ضرورت بررسی سهم شرکت های زیرمجموعه در افزایش تعهدات مالی را برجسته می کند.

از سوی دیگر، جریان نقد حاصل از فعالیت های عملیاتی گروه از حدود ۶۲.۵ به ۸۱.۳ همت افزایش یافته که معادل رشد ۳۰ درصدی است. این در حالی است که سود خالص تلفیقی نزدیک به ۹۹ درصد افزایش یافته است. تفاوت سرعت رشد این دو شاخص به تنهایی به معنای ضعف کیفیت سود نیست، اما بررسی سهم سود شرکت های وابسته و اقلام غیرنقدی در سودآوری گروه را ضروری می کند.

پروژه های ناتمام؛ پیشرفت محدود بخشی از طرح های سرمایه گذاری

بخش دیگری از صورت های مالی «شستا» به دارایی های در جریان تکمیل و پروژه های سرمایه گذاری شرکت های زیرمجموعه اختصاص دارد. بررسی اولیه ۳۶ ردیف پروژه در جداول مربوط نشان می دهد ۱۴ پروژه در مقایسه با دوره قبل افزایش درصد پیشرفت ثبت نکرده اند و ۶ پروژه دیگر نیز کمتر از پنج واحد درصد پیشرفت داشته اند.

در میان پروژه های مورد بررسی، طرح کارخانه اسید سیتریک با پیشرفت گزارش شده ۹۵ درصد، پروژه آب شیرین کن گرگان با پیشرفت ۹۸ درصد، احداث خط تولید سیمان دورود با پیشرفت ۷ درصد و افزایش ظرفیت سیمان آبیک با پیشرفت ۶ درصد، از جمله طرح هایی هستند که در مقایسه دو دوره گزارشگری، درصد پیشرفت آنها ثابت گزارش شده است.

در بخش دارویی نیز برخی طرح های نوسازی و توسعه خطوط تولید و در بخش کشاورزی و دامپروری، تعدادی از پروژه های توسعه ظرفیت، پیشرفت محدود یا بدون تغییر داشته اند. البته ثابت ماندن درصد پیشرفت به تنهایی به معنای توقف قطعی عملیات اجرایی نیست؛ زیرا تغییر برآورد هزینه تکمیل، افزایش قیمت ها و نحوه محاسبه پیشرفت نیز می تواند بر درصد گزارش شده اثر بگذارد.

با این وجود، وضعیت پروژه هایی که با وجود پیشرفت بالای ۹۰ درصد همچنان در فهرست دارایی های در جریان تکمیل قرار دارند، از منظر زمان بهره برداری اهمیت دارد. همچنین درباره طرح هایی که پس از گذشت یک دوره مالی همچنان در مراحل ابتدایی اجرا باقی مانده اند، ارائه اطلاعات مربوط به مخارج انباشته، منابع مورد نیاز و برنامه تکمیل ضروری است.

با توجه به اینکه بخش مهمی از سرمایه گذاری های «شستا» در صنایع سرمایه بر از جمله پتروشیمی، سیمان، معدن و انرژی انجام شده، طولانی شدن دوره اجرای پروژه ها می تواند بر زمان دستیابی به درآمد و بازده سرمایه گذاری اثر بگذارد. از این رو، ارائه جدول جامع زمان بندی و منابع مالی مورد نیاز برای تکمیل پروژه های عمده، امکان ارزیابی دقیق تری از عملکرد شرکت های زیرمجموعه فراهم می کند.

پرونده ساختمان فدراسیون فوتبال؛ اختلافی که به صورت های مالی رسید

یکی دیگر از موضوعات قابل توجه در صورت های مالی «شستا»، پرونده مطالبات این شرکت از فدراسیون فوتبال و اختلاف حقوقی مرتبط با ساختمان فدراسیون و باشگاه پرسپولیس است.

بر اساس توضیحات یادداشت ۱۳-۴ صورت های مالی، در آبان ۱۳۹۸ و بنا به درخواست فدراسیون فوتبال، منابع ارزی معادل دو میلیون یورو برای پرداخت تعهدات این مجموعه تامین شد. در ادامه، معادل ریالی مبلغ پرداخت شده از طریق چک به «شستا» ارائه شد، اما تامین نشدن وجه چک در سررسید، پیگیری حقوقی شرکت برای وصول مطالبات را به دنبال داشت.

در توضیحات این پرونده، شناسایی ۵۴۳ میلیارد ریال بابت سود تسعیر ارز و خسارات تاخیر در سال ۱۳۹۹ نیز مطرح شده است. همچنین اختلافات مربوط به اسناد مالکیت املاک و مطالبه زیان ناشی از تفاوت نرخ ارز، از موضوعاتی بوده که در فرآیند رسیدگی حقوقی مورد توجه قرار گرفته است.این در حالی است که مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، در اظهارات ۲۶ مهرماه ۱۴۰۵ اعلام کرده که تمامی بدهی های فدراسیون به «شستا» پرداخت شده و مالکیت ساختمان فدراسیون فوتبال و باشگاه پرسپولیس نیز به این مجموعه بازگشته است.

وی همچنین مدعی شده که نظر دادگاه نیز موید تسویه بدهی هاست.

با توجه به انعکاس سوابق این پرونده در صورت های مالی «شستا»، انتظار می رود این شرکت درباره وضعیت نهایی مطالبات، مبالغ وصول شده، آثار مالی آرای قضایی و نحوه انعکاس تسویه احتمالی در حساب ها توضیح دهد. به ویژه باید مشخص شود آیا تمامی مطالبات و خسارات مورد ادعای شرکت وصول شده یا بخشی از موضوعات حقوقی همچنان در مرحله رسیدگی قرار دارد.

تامین مالی ۲۵.۳ همتی شرکت های وابسته

در جدول معاملات و تامین مالی اشخاص وابسته «شستا» نیز مبالغ قابل توجهی گزارش شده است. مجموع ارقام درج شده در ستون تامین مالی شرکت های فرعی و وابسته به حدود ۲۵.۳ همت می رسد که از این میزان، حدود ۱۰.۶۲ همت مربوط به «سرمایه گذاری صدر تامین»، ۶.۴۶ همت مربوط به «خدمات ارتباطی رایتل» و ۲.۲ همت مربوط به «گروه صنعتی بارز» است.

این ارقام بر اساس طبقه بندی صورت های مالی، در سرفصل تامین مالی گزارش شده اند و نباید بدون بررسی ماهیت قراردادها، به عنوان هزینه قطعی یا بدهی جدید تلقی شوند. با این حال، در شرایط افزایش هزینه های مالی شرکت اصلی و رشد بدهی های تلفیقی، بررسی شرایط تامین مالی شرکت های زیرمجموعه، نحوه بازپرداخت و بازده منابع تخصیص یافته اهمیت بیشتری پیدا می کند.

در بخش هزینه های گروه نیز رقم حدود ۷۹۷ میلیارد تومان برای بازاریابی، تبلیغات و صادرات مطرح شده است. با توجه به ماهیت متفاوت این هزینه ها، تفکیک مخارج عملیاتی صادرات از هزینه های تبلیغاتی و بازاریابی برای ارزیابی ترکیب هزینه های گروه ضروری است و نمی توان کل مبلغ را صرفا هزینه تبلیغات دانست.

مجمع «شستا» و ضرورت پاسخگویی درباره عملکرد ۱۴۰۵

«شستا» در شرایطی به مجمع عمومی عادی سالانه می رود که سود خالص تلفیقی آن تقریبا دو برابر شده، اما همزمان بدهی های گروه بیش از ۱۳۱ همت افزایش یافته است. در شرکت اصلی نیز رشد ۱۲ درصدی سود خالص با افزایش ۷۹ درصدی هزینه های مالی همراه بوده و تسهیلات کوتاه مدت رشد قابل توجهی داشته است.

در کنار این شاخص ها، تکرار اظهارنظر مشروط حسابرس، وضعیت پروژه های دارای پیشرفت محدود، پرونده های حقوقی و حجم تامین مالی شرکت های زیرمجموعه، موضوعاتی هستند که ارائه توضیحات دقیق درباره آنها می تواند به شفافیت بیشتر عملکرد «شستا» کمک کند.

انتظار می رود هیئت مدیره این مجموعه در مجمع سالانه، علاوه بر تشریح عوامل رشد سودآوری، درباره برنامه رفع موارد مشروط حسابرس، مدیریت هزینه های مالی، وضعیت وصول مطالبات، تعیین تکلیف پرونده فدراسیون فوتبال و زمان بندی بهره برداری از پروژه های عمده نیز گزارش مشخصی ارائه کند.