به گزارش «فراز انرژی» به نقل از رویترز، چین با گسترش تولید انبوه تجهیزات انرژی پاک و کاهش قیمت آنها، مسیر تازه‌ای برای گذار انرژی در کشورهای درحال‌توسعه ایجاد کرده است؛ مسیری که بیش از کمک‌های مالی بین‌المللی، بر مزیت اقتصادی فناوری‌های جدید متکی است.

براساس بررسی منتشرشده در ۱۵ آبان ۱۴۰۵، مجموع ارزش صادرات فناوری‌های پاک چین و سرمایه‌گذاری مستقیم این کشور در پروژه‌های مرتبط در سال ۲۰۲۵ به حدود ۱۳۲ میلیارد دلار رسیده است.

این رقم شامل حدود ۴۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی چین در پروژه‌های فناوری پاک کشورهای درحال‌توسعه است و بخش دیگر آن را صادرات تجهیزات و محصولات تشکیل می‌دهد.

مقایسه ۱۳۲ میلیارد دلار فعالیت تجاری چین با کمک‌های اقلیمی کشورهای ثروتمند

طبق تازه‌ترین اطلاعات سازمان همکاری اقتصادی و توسعه (OECD)، کشورهای ثروتمند در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳۷ میلیارد دلار منابع مالی اقلیمی در اختیار کشورهای کم‌درآمدتر قرار داده‌اند.

این منابع شامل کمک‌های بلاعوض، تسهیلات اعتباری و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی بوده است؛ درحالی‌که رقم ۱۳۲ میلیارد دلاری چین عمدتاً از معاملات تجاری و سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی پاک به دست آمده و به معنای کمک مالی مستقیم پکن نیست.

رویترز تأکید کرده که این دو رقم از نظر ماهیت و سال محاسبه مستقیماً قابل مقایسه نیستند، اما مقیاس حضور چین در بازار فناوری‌های پاک کشورهای درحال‌توسعه را نشان می‌دهند.

کاهش سالانه ۲۵۷ میلیون تن انتشار دی‌اکسیدکربن

برآوردهای لوری میلی‌ویرتا، از بنیان‌گذاران مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک مستقر در هلسینکی، نشان می‌دهد تجهیزات انرژی پاک صادرشده از چین به کشورهای جنوب جهانی در سال ۲۰۲۵، پس از نصب و بهره‌برداری، ظرفیت جلوگیری از انتشار سالانه حدود ۲۵۷ میلیون تن دی‌اکسیدکربن را خواهند داشت.

این میزان تقریباً معادل کل انتشار سالانه دی‌اکسیدکربن فرانسه است.

طبق این تحلیل، صادرات فناوری‌های پاک چین در سال ۲۰۲۶ نیز در مسیری قرار دارد که پس از بهره‌برداری از تجهیزات، می‌تواند از انتشار سالانه حدود ۳۳۷ میلیون تن دی‌اکسیدکربن جلوگیری کند.

وزارت بازرگانی چین نیز اعلام کرده صادرات تجهیزات بادی و خورشیدی این کشور طی پنج سال گذشته، در مجموع موجب کاهش حدود ۴.۱ میلیارد تن انتشار دی‌اکسیدکربن در جهان شده است؛ رقمی که از سوی دولت چین اعلام شده و برآورد مستقلی از آن در گزارش ارائه نشده است.

پاکستان و اتیوپی؛ کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی با تجهیزات چینی

رویترز در این گزارش به دو نمونه از تغییر الگوی مصرف انرژی در کشورهای درحال‌توسعه اشاره کرده است.

پاکستان در سال ۲۰۲۵ معادل ۱۷ گیگاوات تجهیزات خورشیدی از چین وارد کرده است؛ رقمی که براساس داده‌های مؤسسه امبر، تقریباً با ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی نصب‌شده در آلمان طی همان سال برابری می‌کند.

این واردات می‌تواند دسترسی به برق ارزان‌تر را در پاکستان افزایش دهد و وابستگی این کشور به تولید برق با سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد.

اتیوپی نیز در سال ۲۰۲۴ واردات خودروهای دارای موتور احتراق داخلی را ممنوع کرد؛ تصمیمی که به گفته مقام‌های این کشور، بیش از ملاحظات زیست‌محیطی، با هدف کاهش هزینه واردات سوخت اتخاذ شد.

بررسی آمار گمرکی چین نشان می‌دهد نزدیک به دوسوم صادرات پنل‌ها و سلول‌های خورشیدی این کشور در سال ۲۰۲۵ به کشورهای درحال‌توسعه اختصاص یافته است.

چین همچنان بزرگ‌ترین منتشرکننده گازهای گلخانه‌ای جهان است

گسترش صادرات فناوری‌های پاک در شرایطی رخ داده که چین همچنان بزرگ‌ترین منتشرکننده گازهای گلخانه‌ای جهان به شمار می‌رود.

این کشور حدود یک‌سوم انتشار جهانی دی‌اکسیدکربن را به خود اختصاص می‌دهد و بیش از نیمی از برق خود را از زغال‌سنگ تولید می‌کند.

رویترز نوشته است پکن با وجود تسلط تجاری بر بازار جهانی فناوری‌های پاک، تاکنون تمایل محدودی برای تبدیل این جایگاه اقتصادی به رهبری دیپلماتیک در مذاکرات اقلیمی نشان داده است.

هم‌زمان، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی با اعمال تعرفه‌ها و محدودیت‌های تجاری بر محصولات چینی، تلاش می‌کنند از تولیدکنندگان داخلی خود حمایت کنند. تعرفه آمریکا بر خودروهای برقی ساخت چین در برخی موارد از ۱۰۰ درصد فراتر می‌رود.

با نزدیک شدن به اجلاس اقلیمی COP31 در آنتالیای ترکیه، جایگاه چین در مذاکرات تغییرات اقلیمی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ کشوری که از یک‌سو وابستگی قابل‌توجهی به زغال‌سنگ دارد و از سوی دیگر، از طریق تولید انبوه تجهیزات ارزان‌قیمت، زمینه گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر در کشورهای درحال‌توسعه را فراهم کرده است.