بازگشت قیمت نفت از اوج یک‌ ماهه پس از سیگنال دیپلماسی ایران

قیمت نفت در روز دوشنبه ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ مسیر صعودی خود را معکوس کرد؛ پس از آنکه سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرد تهران پیشنهادهایی از طریق کشورهای واسط دریافت کرده و آماده پیگیری مذاکرات بر اساس منافع ملی است. این اظهارات در بازارهای جهانی به نشانه‌ای از احتمال دیپلماسی تفسیر شد و فشار صعودی ناشی از درگیری نظامی آمریکا و ایران را تا حدودی خنثی کرد.

به گزارش فراز انرژی؛ نفت برنت خام پس از ثبت بالاترین قیمت از ۱۱ ژوئن با رسیدن به ۹۱.۴۲ دلار، تا سطح ۸۷.۹۴ دلار به ازای هر بشکه پایین آمد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز پس از لمس ۸۵.۳۹ دلار به ۸۱.۸۱ دلار عقب‌ نشینی کرد. با این حال تنگه هرمز همچنان در وضعیت بحرانی قرار دارد و جریان نفتکش‌ ها از این آبراه حیاتی به شدت افت کرده است.

بحران تنگه هرمز؛ کانون اصلی اختلال در عرضه نفت جهانی

تنگه هرمز که پیش از آغاز درگیری ایران و آمریکا در اواخر فوریه ۲۰۲۶، مسیر عبور حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت بود، اکنون در مرکز یک بحران جدی قرار دارد. داده‌ های LSEG نشان می‌دهد در روز یکشنبه تنها چهار کشتی از این تنگه عبور کردند، در مقایسه با هشت فروند در روز شنبه. از جمعه تاکنون، سه نفتکش فرآورده‌ های نفتی و یک نفتکش بزرگ خام (VLCC) وارد تنگه شده‌ اند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد دو نفتکش نفتی پس از انفجار در مسیر جنوبی تنگه هرمز از کار افتاده‌ اند. سپاه مدعی شد این کشتی‌ها با تشویق ارتش آمریکا به عبور از این مسیر روانه شده بودند. رویترز تاکنون نتوانسته این ادعا را به‌ صورت مستقل تایید کند.

سازمان تجارت دریایی انگلستان (UKMTO) نیز گزارش داد که یک کشتی در شمال غرب کومزار عمان در حال سوختن است.

افت ترافیک نفتکش‌ها؛ بازیابی عرضه به بن‌بست رسید

تحلیلگران ANZ در یادداشتی اعلام کردند که روایت عرضه خرسی‌ تر (bearish) شده است. حجم ترانزیت از تنگه هرمز به ارقام تک‌ رقمی سقوط کرده و بازیابی مورد انتظار در کشتیرانی عملا متوقف شده است.

کشورهای خلیج فارس در نیمه اول ژوئیه صادرات نفت خام و میعانات خود را به بالاترین سطح از قبل از آغاز جنگ رساندند؛ اما با تشدید درگیری‌ ها، جریان از طریق تنگه هرمز مجددا کند شده است. این وضعیت نشان می‌دهد تلاش صادرکنندگان خلیج برای جبران اختلال، با محدودیت‌ های امنیتی روبرو شده است.

سیگنال دیپلماسی ایران و واکنش فوری بازار نفت

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در روز دوشنبه اعلام کرد که واسطه‌ هایی در روزهای اخیر پیام‌هایی را با تهران به اشتراک گذاشته‌ اند، بدون اینکه جزئیات این پیشنهادها را فاش کند. ایران اعلام کرد دیپلماسی را بر اساس منافع ملی دنبال خواهد کرد.

جیووانی استانونو، تحلیلگر UBS، توضیح داد که همین اظهارات باعث شد قیمت نفت تمام سودهای اولیه خود را از دست بدهد، هرچند جریان از تنگه هرمز همچنان در سطح پایینی باقی مانده است. این واکنش سریع بازار نشان‌ دهنده حساسیت بالای معامله‌ گران به هر سیگنال دیپلماتیک در این بحران است.

همزمان، آمریکا نهمین شب متوالی حملات خود علیه ایران را ادامه داد و کویت و بحرین به عنوان متحدان آمریکا گزارش دادند که هدف حملات ایران قرار گرفته‌ اند. ایران نیز اعلام کرده در صورت حمله آمریکا به زیرساخت‌ های برق، از حوثی‌ ها خواسته خواهد شد مسیر دریای سرخ را ببندند؛ اقدامی که می‌تواند آبراه دیگر حیاتی جهان را نیز مختل کند.

تاثیرات ژئوپلیتیکی بر بازار انرژی جهانی

این بحران در شرایطی اتفاق می‌افتد که ائتلاف OPEC+ در تلاش برای مدیریت تراز عرضه و تقاضا بوده و بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ تحت فشار متعددی قرار داشته است. اختلال در تنگه هرمز، که قبل از بحران حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز از آن عبور می‌کرد، یکی از بزرگ‌ ترین چالش‌ های عرضه در دهه اخیر است.

بازار سرمایه جهانی نیز در این دوره تحت تاثیر صنعت چیپ‌ سازی قرار دارد؛ سرمایه‌ گذاران به سمت شرکت‌ هایی مانند Nvidia و Samsung و SK Hynix هجوم برده‌ اند. این واگرایی میان بخش انرژی و فناوری، چشم‌ انداز سرمایه‌ گذاری در کوتاه‌ مدت را پیچیده کرده است.

تحلیل اختصاصی فراز انرژی: بازار نفت در تله بین دیپلماسی و جنگ

این رویداد از چند زاویه برای بازار انرژی اهمیت استراتژیک دارد:

نفت در میان دو سناریو بازار و قیمت نفت اکنون در فضای دوگانه‌ای گرفتار شده است. از یک سو تشدید درگیری نظامی و افت جریان از تنگه هرمز، فشار صعودی ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، هر سیگنال دیپلماتیک، حتی مبهم، بازار را به سرعت اصلاح می‌دهد. این بی‌ثباتی می‌تواند در هفته‌ های آینده نوسانات شدید ایجاد کند.
بیشترین آسیب‌ پذیری کجاست؟ کشورهای واردکننده نفت آسیایی، به‌ ویژه چین، ژاپن، کره جنوبی و هند، بزرگ‌ ترین متضررین بالقوه این بحران هستند. افزایش هزینه بیمه کشتی‌ ها، حق پریمیوم ریسک جنگ و تاخیر در تحویل، فشار تورمی مستقیمی بر صنایع این کشورها وارد خواهد کرد.
تاثیر بر قیمت نفت در صورت بسته شدن کامل تنگه هرمز یا تشدید بیشتر درگیری، احتمال می‌رود قیمت برنت از مرز ۹۵ دلار عبور کند. اما اگر مذاکرات دیپلماتیک پیشرفت کند، بازگشت به سطوح ۸۰ تا ۸۵ دلار ممکن است. محدوده فعلی ۸۸ تا ۹۱ دلار نشان‌ دهنده قیمت‌ گذاری بازار برای سناریوی میانه است.
آیا این روند ادامه دار است؟ تجربه تاریخی از بحران‌ هایی مانند جنگ تانکرها در دهه ۱۹۸۰ نشان می‌دهد که حتی در شرایط درگیری نظامی، تجارت نفت به‌ طور کامل متوقف نمی‌شود. با این حال، هر اختلال در تنگه هرمز تبعات بلندمدت‌ تری از کاهش فوری جریان دارد؛ از جمله تغییر مسیرهای دریایی، افزایش هزینه‌ های حمل‌ و نقل و بازنگری در قراردادهای بلندمدت عرضه.

دیدگاه‌ های تحلیلگران هنوز منقسم است: گروهی معتقدند دیپلماسی ایران تاکتیکی و برای کسب امتیاز بیشتر است و درگیری ادامه خواهد یافت. گروه دیگر بر این باورند که هر دو طرف انگیزه کافی برای رسیدن به توافق دارند، زیرا ادامه جنگ برای اقتصاد ایران و تامین انرژی منطقه هر دو مخرب است.

جمع‌ بندی

رویداد امروز بازار نفت نمونه‌ ای روشن از آسیب‌ پذیری عرضه انرژی جهانی در برابر تحولات ژئوپلیتیک است. افت ترانزیت تنگه هرمز به ارقام تک‌ رقمی، یکی از جدی‌ ترین اختلالات این آبراه در سال‌ های اخیر است و بازار را در وضعیت بالقوه صعودی نگه می‌دارد.

با این حال سیگنال‌ های دیپلماتیک از تهران نشان می‌دهد که پنجره‌ ای برای مذاکره باز مانده است. در این شرایط، بازارهای انرژی بیش از هر عامل بنیادی دیگری به تحولات سیاسی در تهران، واشنگتن و کشورهای واسط حساس هستند.

برای ایران، این بحران در حالی اتفاق می‌افتد که اقتصاد کشور تحت فشار تحریم‌ های چندجانبه قرار دارد و هرگونه بازگشایی دیپلماتیک می‌تواند پیامدهای گسترده‌ ای بر صنعت نفت و گاز کشور داشته باشد. جهان انرژی چشم به تحولات آتی هفته‌ های پیش رو دوخته است.