چگونه محاصره دریای سرخ توسط حوثی‌ ها، تسلط ایران بر منابع انرژی جهانی را تشدید می‌کند؟

به گزارش فراز انرژی ؛ اگر محاصره دریایی حوثی‌ ها در تنگه باب‌ المندب عملی شود، برای نخستین بار در تاریخ، هر دو مسیر اصلی صادرات نفت خلیج فارس به‌طور همزمان مسدود خواهند شد. این سناریو می‌تواند پیامدهای عمیقی برای امنیت انرژی جهان، قیمت نفت خام و زنجیره تامین بازارهای بین‌ المللی داشته باشد.

نقش باب‌ المندب در بحران انرژی پس از مسدود شدن تنگه هرمز

پس از آنکه ایران در پی حملات اسرائیل و آمریکا در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به تنگه هرمز، اکثر صادرات نفت و سایر کالاها از خلیج فارس را مختل کرد، دریای سرخ به یک مسیر جایگزین حیاتی تبدیل شد. در پاسخ به این بحران، عربستان سعودی بیش از ۷۰ درصد از صادرات روزانه نفت خود را به بندر دریایی ینبو در سواحل دریای سرخ منتقل کرد. کشتی‌ هایی که از ینبو به سمت اروپا حرکت می‌کنند از کانال سوئز عبور می‌کنند و آن‌ هایی که به آسیا می‌روند از تنگه باب‌ المندب می‌گذرند.

داده‌ های شرکت‌ های Kpler و Signal Ocean نشان می‌دهد که محموله‌ های نفتی از بندر ینبو در هفته‌ های اخیر به طور میانگین به ۴ میلیون بشکه در روز رسیده، در حالی که یک سال پیش این رقم حدود ۹۷۳ هزار بشکه در روز بود. در مجموع، حجم فراورده‌ های نفتی عبوری از باب‌ المندب در ماه ژوئن به ۷.۴ میلیون بشکه در روز رسیده که معادل تقریبا ۷ درصد از تولید نفت جهان است؛ این رقم نسبت به ۴.۲ میلیون بشکه در روز سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است.

خطر همزمانی بسته شدن هرمز و باب‌ المندب برای بازار نفت

در حال حاضر بازار جهانی انرژی عملا با یک مسیر خروجی فعال از منطقه خلیج فارس کار می‌کند؛ یعنی دریای سرخ از طریق ینبو. اگر حوثی‌ ها موفق به برقراری یک محاصره موثر دریایی شوند و تردد از باب‌ المندب را متوقف کنند، بازار نفت جهان از هر دو مسیر اصلی انرژی خاورمیانه محروم خواهد شد.

چنین وضعیتی می‌تواند جهش تند قیمت نفت، بحران در زنجیره تامین انرژی اروپا و آسیا، و فشار مضاعف بر ذخایر استراتژیک کشورها را در پی داشته باشد. عربستان سعودی برای کاهش آسیب‌ پذیری خود در برابر این سناریو، در حال بررسی توسعه خط لوله انتقال نفت خام به سواحل دریای سرخ است.

حوثی‌ ها؛ بازیگری مستقل یا بازوی ایران در بحران انرژی؟

جنبش حوثی در دهه ۱۹۹۰ در شمال یمن به عنوان یک جنبش نظامی، سیاسی و مذهبی ظهور کرد و در بیش از یک دهه جنگ داخلی با دولت مورد حمایت عربستان درگیر بوده است. ایران از این جنبش به عنوان بخشی از «محور مقاومت» حمایت می‌کند، هرچند ماهیت وابستگی حوثی‌ ها به تهران در مقایسه با حزب‌ الله لبنان و گروه‌ های شبه‌ نظامی عراقی، ضعیف‌ تر و مبهم‌ تر است.

آمریکا مدعی است ایران با کمک حزب‌ الله، حوثی‌ ها را مسلح، تامین مالی و آموزش داده است. حوثی‌ ها این را رد کرده و می‌گویند سلاح‌ هایشان را خود توسعه می‌دهند. فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، اسماعیل قاآنی، در اول ژوئن گفته بود که حوثی‌ ها می‌توانند دریای سرخ را در اختیار بگیرند؛ اما مشخص نیست که تصمیم اعلام محاصره تا چه حد از اولویت‌ های راهبردی خود حوثی‌ ها ناشی می‌شود یا در راستای سیاست‌ های ایران است.

سابقه اختلال حوثی ها در مسیرهای انرژی دریای سرخ

این نخستین بار نیست که حوثی‌ ها تنگه باب‌ المندب را به عنوان اهرم فشار به‌ کار می‌گیرند. پس از حملات حماس در اکتبر ۲۰۲۳ و آغاز عملیات اسرائیل در غزه، حوثی‌ ها با حمله به کشتی‌ ها در دریای سرخ، ترافیک کانال سوئز را در سال ۲۰۲۵ نسبت به سطح ۲۰۲۳ به میزان ۵۲ درصد کاهش دادند و این کانال را به پایین‌ ترین سطح ترافیکی در حداقل ۵۰ سال گذشته رساندند. شرکت‌ های بزرگ کشتیرانی مانند مرسک و هاپاگ‌ لوید ناچار شدند مسیرهای خود را به دور آفریقا تغییر دهند که هزینه و زمان حمل‌ و نقل را به شدت افزایش داد.

یک ماموریت دفاعی به رهبری آمریکا برای احیای کشتیرانی آزاد در دریای سرخ، با حملات مکرر به اهداف حوثی، صدها پهپاد و موشک را سرنگون کرد. حملات حوثی‌ ها در نهایت پس از آتش‌ بس غزه در اکتبر ۲۰۲۵ پایان یافت. در همین ماه، شرکت مرسک اعلام کرد که برخی از مسیرهای دریای سرخ را که پیش از این رها کرده بود، از سر گرفته است.

تحلیل و بررسی فراز انرژی: آیا بازار جهانی انرژی توان تحمل بسته شدن دو گلوگاه را دارد؟

اهمیت این تحول برای بازار انرژی جهان در یک نکته کلیدی خلاصه می‌شود: دریای سرخ همان مسیر اضطراری بود که پس از اختلال در تنگه هرمز، بازارها را از ورطه سقوط نجات داد. حالا اگر این مسیر نیز مختل شود، عملا هیچ راه جایگزین فوری برای صادرات نفت خلیج فارس وجود نخواهد داشت.

کشورهای وارد کننده عمده نفت از خلیج فارس، یعنی چین، هند، ژاپن، کره جنوبی و کشورهای اروپایی، بیشترین آسیب را خواهند دید. پالایشگاه‌هایی که بر نفت عربی سنگین تنظیم شده‌ اند، به سرعت قادر به جایگزینی از منابع دیگر نخواهند بود. بر اساس روندهای موجود، احتمال می‌رود که قیمت نفت در صورت عملی شدن محاصره، با جهش‌های سریع و شدید روبرو شود.

از منظر ژئوپلیتیک انرژی، این رویداد نشان می‌دهد که ایران از طریق شبکه نیابتی خود می‌تواند بدون درگیری مستقیم، فشار حداکثری بر عرضه جهانی انرژی وارد کند. تحلیلگران انرژی در این باره دیدگاه‌ های متفاوتی دارند؛ برخی معتقدند حوثی‌ ها توان لجستیکی لازم برای اجرای یک محاصره واقعی دریایی را ندارند، در حالی که برخی دیگر هشدار می‌دهند حتی تهدید این محاصره، به تنهایی کافی است تا نرخ بیمه کشتی‌ ها و هزینه حمل‌ و نقل انرژی را به شدت بالا ببرد.

جمع‌ بندی

اعلام محاصره دریایی عربستان از سوی حوثی‌ ها در شرایطی که هرمز همچنان مختل است، بازار انرژی جهانی را در برابر یکی از بدترین سناریوهای ممکن قرار می‌دهد. موفقیت یا شکست این محاصره هنوز نامشخص است و ابهامات فراوانی در مورد توان اجرایی حوثی‌ ها وجود دارد.

آنچه قطعی است این است که حتی تداوم تهدید، به تنهایی می‌تواند هزینه‌ های تجارت انرژی را بالا ببرد، بیمه کشتی‌ ها را گران‌ تر کند و تصمیم‌ گیری شرکت‌ های بزرگ کشتیرانی را تحت تاثیر قرار دهد.

برای ایران، این بازی دو سر برد است: اگر حوثی‌ ها موفق شوند، فشار بر رقبای منطقه‌ ای و غرب افزایش می‌یابد؛ و اگر هم موفق نشوند، ایران می‌تواند از مشارکت مستقیم فاصله بگیرد. بازارهای انرژی در روزهای آینده به‌دقت واکنش‌ های میدانی حوثی‌ ها و پاسخ ائتلاف دریایی آمریکا را رصد خواهند کرد.