واگذاری ۲۱۸ همتی صندوق بانک‌ها؛ وغدیر در کانون ابهام قرار گرفت؟

به گزارش سرویس بازار سرمایه «فراز انرژی»، بورس تهران از عرضه عمده سهام ۱۳ شرکت خبر داده است؛ فهرستی که شامل سیمرغ، پالایش نفت شیراز، تأمین سرمایه امید، نیرو ترانس، داروسازی جابر ابن حیان، سیمان بجنورد، دوده صنعتی پارس، بیمه ما، گروه مدیریت سرمایه‌گذاری امید، سرمایه‌گذاری گروه توسعه ملی، سرمایه‌گذاری سپه، سرمایه‌گذاری غدیر و سرمایه‌گذاری ملی ایران است. (vista.ir⁠)

۱۳ نماد روی میز فروش صندوق

بررسی این عرضه‌ها نشان می‌دهد فروشنده اصلی این دارایی‌ها صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌هاست؛ صندوقی که حالا قصد دارد سهام خود را در این ۱۳ نماد بورسی واگذار کند.

در میان این واگذاری‌ها، «وغدیر» نقطه کانونی ماجراست. حدود ۱۲۰ همت از ارزش کل واگذاری‌ها فقط به فروش سهام صندوق در سرمایه‌گذاری غدیر مربوط می‌شود. طبق جزئیات منتشرشده، بلوک وغدیر معادل ۲۵.۸ درصد سهام این شرکت است و ارزش پایه آن بیش از ۱۱۹ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. (پتروشیمی ها⁠)

اهمیت این بلوک فقط مالی نیست. صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها در غدیر ۲ کرسی هیئت‌مدیره دارد و متین دیداری، مدیرعامل پتروشیمی زاگرس، یکی از نمایندگان آن در ترکیب هیئت‌مدیره این هلدینگ محسوب می‌شود.

چرا فروش وغدیر حساس است؟

سرمایه‌گذاری غدیر یکی از هلدینگ‌های مهم بازار سرمایه با زنجیره‌ای از دارایی‌های اثرگذار در حوزه انرژی، پتروشیمی، محصولات شیمیایی، معدن و شرکت‌های سرمایه‌گذاری است.

نکته قابل توجه آنکه با وجود سهم حدود ۳۵ درصدی محصولات شیمیایی در سرمایه‌گذاری‌های وغدیر، همین بخش حدود ۸۱ درصد ارزش بازار این هلدینگ را تشکیل می‌دهد. به بیان دیگر، صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها در حال واگذاری دارایی‌ای است که بخش مهمی از ارزش آن از صنایع شیمیایی و پتروشیمیایی می‌آید.

از همین رو، خروج صندوق از دارایی‌هایی با این سطح از ارزش، جای سؤال جدی دارد؛ آیا دارایی‌های فعلی صندوق، به‌ویژه وغدیر، از نگاه مدیران صندوق دیگر سودآور یا راهبردی نیستند؟ و در صورت فروش، منابع آزادشده قرار است صرف خرید چه دارایی‌هایی شود؟

ابهام مدیریتی در غدیر و پارسان

فروش بلوک وغدیر می‌تواند یک ابهام مدیریتی جدی هم ایجاد کند. در صورت نهایی‌شدن معامله، باید دید تکلیف کرسی‌های صندوق در هیئت‌مدیره غدیر چه خواهد شد و این واگذاری چه اثری بر ترکیب مدیریتی غدیر و شرکت‌های مهم تابعه آن، از جمله گروه گسترش نفت و گاز پارسیان، خواهد گذاشت.

حساسیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که به زنجیره درهم‌تنیده دارایی‌های پتروشیمی در غدیر نگاه کنیم. برخی اوره‌سازهای تابعه گروه گسترش نفت و گاز پارسیان، در ازای مطالبات خود از دولت، سهام هلدینگ خلیج فارس را خریداری کرده‌اند؛ شرکت‌هایی که خود از مسیر پارسان در زنجیره دارایی‌های وغدیر قرار می‌گیرند.

بنابراین فروش بلوک وغدیر فقط جابه‌جایی سهام یک هلدینگ نیست و می‌تواند بر توازن مالکیتی و مدیریتی بخشی از دارایی‌های مهم پتروشیمی کشور نیز سایه بیندازد.

خروج واقعی یا انتقال بخش عمده دارایی‌ها به وسکاب؟

یکی از مهم‌ترین سناریوهای قابل طرح این است که صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها الزاماً قصد خروج کامل از این دارایی‌ها را نداشته باشد؛ بلکه بخواهد بخش عمده سهام عرضه‌شده را به شرکت بورسی زیرمجموعه خود، یعنی شرکت سرمایه‌گذاری صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها با نماد «وسکاب»، منتقل کند.

در چنین سناریویی، هدف می‌تواند بزرگ‌سازی وسکاب و تبدیل آن به یکی از شرکت‌های بزرگ‌تر بازار سرمایه از مسیر انتقال دارایی‌های ارزشمند صندوق باشد. اصل انتقال دارایی به شرکت سرمایه‌گذاری وابسته، به‌خودی‌خود محل ایراد نیست؛ اما مسئله اصلی، توان مالی وسکاب و شیوه تأمین منابع چنین معامله‌ای است.

وقتی ارزش کل واگذاری‌ها بیش از ۲۱۸ همت برآورد می‌شود و فقط بلوک وغدیر حدود ۱۲۰ همت ارزش دارد، این پرسش جدی مطرح است که وسکاب با ارزش بازار حدود ۱۰.۵ همت چگونه می‌تواند خریدار بخش عمده‌ای از این دارایی‌ها باشد؟ افزایش سرمایه، تسهیلات، تهاتر، پرداخت اقساطی یا انتقال درون‌گروهی؛ هرکدام از این مسیرها نیازمند شفاف‌سازی دقیق است.

بنابراین پرسش اصلی فقط این نیست که صندوق دارایی‌هایش را می‌فروشد یا نه؛ مسئله مهم‌تر این است که خریدار نهایی چه کسی خواهد بود، منابع معامله از کجا تأمین می‌شود و این جابه‌جایی چه مزیتی برای ذی‌نفعان صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها ایجاد می‌کند.

در هر دو حالت، خداداد غریب‌پور، مدیرعامل صندوق بازنشستگی کارکنان بانک‌ها، باید درباره منطق این واگذاری سنگین، مقصد نهایی دارایی‌ها، احتمال انتقال بخش عمده سهام به وسکاب، نحوه تأمین مالی خریدار احتمالی و مزیت این جابه‌جایی برای ذی‌نفعان صندوق شفاف‌سازی کند.