به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» از رویترز؛ درگیری میان آمریکا، اسرائیل و ایران از اواخر فوریه آغاز شده و اکنون وارد ششمین ماه خود شده است. طی این مدت، بازار نفت رفتاری چرخه ای و به شدت حساس به اخبار داشته؛ هر بار که نشانه هایی از احتمال توافق دیده می شود، قیمت ها افت می کنند و هر بار که تنش ها بالا می گیرد، قیمت ها جهش می کنند. روز پنجشنبه همین الگو تکرار شد؛ زمانی که خبر رسید ایران در حال بررسی طرحی برای ممنوعیت تردد کشتی های آمریکایی و اسرائیلی از تنگه هرمز است، قیمت نفت بیش از سه دلار در هر بشکه افزایش یافت.

مکانیزم پیشنهادی عبور کشتی ها و اختلاف بر سر هزینه ها

بر اساس گزارش ها، ایران و عمان بر سر مسیری که کشتی ها باید از میان تنگه هرمز که میان دو کشور واقع شده طی کنند به توافق نسبی رسیده اند، اما اینکه آمریکا این چارچوب را بپذیرد یا نه هنوز مشخص نیست. یک مقام ارشد ایرانی گفته تهران به دنبال دریافت پنج تا هفت درصد از ارزش هر محموله عبوری از کشتی ها است.

در همین حال عمان نرخی حدود سه درصد را مطرح کرده، در حالی که واشنگتن اساسا مخالف هرگونه اخذ عوارض از کشتی هاست. این شکاف در مواضع نشان می دهد که حتی در صورت نهایی شدن چارچوب کلی توافق، جزئیات اجرایی آن می تواند به کانون تازه ای از اختلاف تبدیل شود.

ابهامات کلیدی پیش روی بازار

به گفته اندرو لیپو، رئیس موسسه لیپو اویل اسوشیتس، بازار در تلاش است دریابد که آیا توافق احتمالی میان ایران و عمان اجازه عبور کشتی های تحت پرچم آمریکا را می دهد یا نه، و آیا این اجازه شامل کشتی های متعلق به شرکت های آمریکایی یا کشتی هایی که مقصدشان بنادر آمریکاست نیز خواهد شد. این ابهامات دقیقا همان نقطه ای است که قیمت گذاری ریسک در بازارهای نفتی را دشوار کرده است.

وندانا هاری، بنیانگذار موسسه تحلیل بازار نفت واندا اینسایتس نیز معتقد است که با وجود نوسانات شدید احساسات بازار در طول هفته اخیر، هنوز مشخص نیست چه پیش شرط هایی باید محقق شود تا توافق نهایی شکل بگیرد.

تاثیر جنگ بر صادرات نفت از مسیرهای دیگر

یکی دیگر از ابعاد این بحران، آسیب به زیرساخت های صادراتی منطقه است. حملات پهپادی در جولای باعث کاهش حدود یک پنجمی بارگیری نفت از کنسرسیوم خط لوله دریای خزر (سی پی سی) شده است، مسیری که به طور معمول نقش مهمی در صادرات نفت قزاقستان ایفا می کند. این موضوع نشان می دهد دامنه تاثیرگذاری این جنگ فراتر از تنگه هرمز و به دیگر شریان های صادراتی انرژی در منطقه نیز رسیده است.

پیشینه صنعت و رویدادهای مشابه

تنگه هرمز از دیرباز یکی از حساس ترین گلوگاه های انرژی جهان بوده و هر گونه تهدید علیه امنیت آن تاریخا با جهش های شدید قیمتی همراه شده است. تجربه بحران های پیشین در خلیج فارس، از جمله دوران جنگ ایران و عراق و تنش های متعدد در دهه های اخیر، نشان داده که حتی احتمال محدود اختلال در این مسیر می تواند به شدت بر روانشناسی بازار اثر بگذارد؛ الگویی که در ماه های اخیر نیز به وضوح تکرار شده است.

تحلیل اختصاصی فراز انرژی از عدم قطعیت تنگه هرمز و آینده نزدیک بازار نفت

اهمیت این رویداد برای بازار نفت را باید در نقش بی بدیل تنگه هرمز به عنوان مسیر عبور حدود یک پنجم عرضه جهانی نفت و گاز طبیعی مایع جستجو کرد. هر گونه خبر، چه مثبت و چه منفی، درباره وضعیت این مسیر بلافاصله در قیمت ها بازتاب می یابد.

بازیگران اصلی این معادله ایران، عمان و آمریکا هستند، اما ذینفعان غیرمستقیم آن طیف گسترده تری از کشورهای صادرکننده و واردکننده نفت و گاز را در بر می گیرد؛ به ویژه کشورهای آسیایی که بخش عمده نیاز انرژی خود را از خلیج فارس تامین می کنند.

از منظر عرضه و تقاضا، تا زمانی که چارچوب نهایی عبور کشتی ها و به ویژه نرخ عوارض احتمالی مشخص نشود، احتمال می رود نوسانات قیمتی ادامه یابد. اختلاف نرخ های پیشنهادی ایران و عمان، در کنار مخالفت آمریکا با هرگونه عوارض، نشان می دهد که رسیدن به یک راه حل جامع می تواند زمان بر باشد.

بر اساس روندهای موجود، به نظر می رسد این روند نوسانی همچنان ادامه دار خواهد بود، چرا که مذاکرات هنوز وارد فاز نهایی نشده و امکان بازگشت تنش ها در هر مرحله وجود دارد. تحلیلگرانی مانند لیپو بر ابهامات فنی و اجرایی توافق تمرکز دارند، در حالی که برخی دیگر از کارشناسان بازار بر این باورند که روند کلی به سمت کاهش تنش پیش می رود، هرچند این دیدگاه با احتیاط بیان می شود و قطعی نیست.

جمع بندی

بازار نفت در روزهای اخیر تصویری دوگانه از خود نشان داده است؛ از یک سو برنت در مسیر ثبت افت هفتگی بیش از هشت درصدی قرار دارد که نشان از خوش بینی نسبی به روند مذاکرات دارد، و از سوی دیگر جهش های ناگهانی قیمتی نظیر آنچه در روزهای پنجشنبه و جمعه رخ داد، گویای شکنندگی این خوش بینی است.

محور اصلی نگرانی ها همچنان جزئیات فنی و مالی بازگشایی تنگه هرمز است؛ از تعیین اینکه کدام کشتی ها مجاز به تردد خواهند بود تا میزان عوارضی که ممکن است بر محموله های عبوری اعمال شود. اختلاف آشکار میان مواضع ایران، عمان و آمریکا در این زمینه، ریسک تداوم بی ثباتی در بازار را افزایش می دهد.

از منظر صنعت انرژی، این وضعیت یک بار دیگر اهمیت راهبردی تنگه هرمز را برای امنیت انرژی جهانی یادآوری می کند و نشان می دهد که حتی در صورت کاهش شدت درگیری نظامی، ابهامات ژئوپلیتیک و اقتصادی می تواند برای مدتی طولانی بر بازارهای جهانی نفت و گاز سایه بیندازد.

در نهایت، تا زمانی که توافقی شفاف و پایدار میان طرفین درگیر شکل نگیرد، احتمال می رود بازار نفت همچنان با نوسانات شدید و واکنش سریع به هر خبر مرتبط با تنگه هرمز مواجه باشد.