به گزارش «فراز انرژی»، موتور سامانه سرمایشی کامیون‌های یخچالی هنگام توقف در پایانه‌های مرزی نیز باید به‌طور مداوم روشن بماند، اما برای این بخش از مصرف سوخت، سهمیه مستقلی در نظر گرفته نشده است. به همین دلیل، طولانی‌شدن تشریفات گمرکی مستقیما به افزایش مصرف سوخت آزاد و هزینه حمل تبدیل می‌شود.

محمد حجارزاده، عضو انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران، اعلام کرده است تعطیلی مرز تفتان و توقف کامیون‌ها تا ۴۰ روز در مرز ریمدان، فشار مضاعفی بر ناوگان یخچالی وارد کرده است.

براساس اظهارات وی، رانندگان برای حفظ زنجیره سرد و جلوگیری از فساد کالا ناچارند موتور یخچال را در تمام دوره توقف روشن نگه دارند؛ در حالی که گازوئیل مورد نیاز این سامانه‌ها در مناطق مرزی با نرخ آزاد ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان برای هر لیتر خریداری می‌شود.

۷۸ میلیون تن کالا وابسته به ناوگان یخچالی

طبق آمار ارائه‌شده از سوی حجارزاده، ناوگان یخچالی مسئول جابه‌جایی سالانه حدود ۳۳ میلیون تن محصول کشاورزی و ۴۵ میلیون تن محصول صنایع غذایی است.

اختلال در فعالیت این ناوگان فقط هزینه شرکت‌های حمل‌ونقل را افزایش نمی‌دهد؛ توقف کامیون حامل محصولات فسادپذیر می‌تواند کیفیت کالا را کاهش دهد، قرارداد صادراتی را مختل کند و بازارهای مقصد را به سمت تأمین‌کنندگان رقیب سوق دهد.

مسئله اصلی در سیاست سوخت، نادیده‌گرفتن مصرف موتور سامانه سرمایشی است. کامیون ممکن است در صف مرزی حرکت نکند، اما برای حفظ محموله همچنان سوخت مصرف می‌کند. در چنین شرایطی، تأخیر اداری در مرز به هزینه مستقیم انرژی برای صادرکننده و راننده تبدیل می‌شود.

فقط ۱۰ درصد کامیون‌های یخچالی امکان فعالیت صادراتی دارند

از حدود ۲۵۰ هزار کامیون و کشنده فعال در جاده‌های کشور، نزدیک به ۱۴ هزار دستگاه به تجهیزات یخچالی مجهز هستند. تنها حدود ۱۰ درصد این ناوگان، معادل هزار تا هزار و ۵۰۰ دستگاه، استاندارد و توان فنی لازم برای فعالیت در مسیرهای صادراتی را دارند.

محدودبودن ناوگان استاندارد، ظرفیت صادرات محصولات فسادپذیر را کاهش داده است. نوسازی کامیون‌ها نیز با افزایش هزینه قطعات و تجهیزات دشوارتر شده؛ به‌گونه‌ای که قیمت هر جفت لاستیک به حدود ۱۵۰ میلیون تومان رسیده است.

برآوردهای فعالان این حوزه نشان می‌دهد نرخ کرایه حمل حدود ۴۶ درصد افزایش یافته، اما هزینه اقلام مصرفی ناوگان نزدیک به ۱۵۰ درصد رشد کرده است. این شکاف، توان شرکت‌های حمل‌ونقل برای تعمیر، نگهداری و خرید کامیون‌های جدید را محدود می‌کند.

روزانه ۳۰ میلیون تومان زیان برای هر کامیون متوقف‌شده

به ازای هر روز توقف اجباری یک کامیون در پایانه‌ها و مبادی مرزی، حدود ۳۰ میلیون تومان خسارت ناشی از خواب سرمایه و بلااستفاده‌ماندن نیروی انسانی برآورد شده است.

نزدیک به ۱۲ هزار کانتینر کالای ایرانی نیز در بندر کراچی پاکستان دپو شده‌اند. انسداد مسیرهای زمینی، تغییر مکرر مقررات گمرکی و محدودیت استفاده از مسیرهای جایگزین، هزینه حمل کانتینری از مبدأهایی مانند چین را تا چهار برابر افزایش داده است.

اختصاص سهمیه سوخت توقفگاهی برای موتورهای برودتی، تعیین سازوکار سوخت‌رسانی در پایانه‌های مرزی و کاهش زمان توقف کامیون‌ها، سه اقدام فوری برای جلوگیری از انتقال این هزینه‌ها به صادرکننده و قیمت نهایی کالا هستند. اجرای این اقدامات به هماهنگی وزارت نفت، سازمان راهداری، گمرک و دستگاه دیپلماسی نیاز دارد.