به گزارش «فراز انرژی»، هیئت وزیران در جلسه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵، دستورالعمل نحوه احراز صلاحیت مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های تابع و وابسته صندوق‌های بازنشستگی را اصلاح کرد. این مصوبه هشتم مهرماه با شماره ۷۷۹۷۳ ابلاغ شده و در هفت بند، بخشی از قواعد پیشین انتصاب مدیران این شرکت‌ها را تغییر داده است.

بازنشسته بودن مدیران؛ دقیقاً چه چیزی تغییر کرده است؟

ماده ۶ دستورالعمل، شرایط عمومی افرادی را مشخص می‌کند که قرار است مدیرعامل یا عضو هیئت‌مدیره شرکت‌های مشمول شوند. یکی از این شرایط، «بازنشسته یا بازخرید نبودن» فرد است.

در متن قبلی، این شرط با عبارت «حسب مورد و با رعایت موازین قانونی» همراه بود. بنابراین متن چنین خوانده می‌شد:

«بازنشسته یا بازخرید نبودن، حسب مورد و با رعایت موازین قانونی»

دولت اکنون عبارت «حسب مورد و» را حذف کرده و متن عملاً به این شکل درآمده است:

«بازنشسته یا بازخرید نبودن، با رعایت موازین قانونی»

اهمیت تغییر در همین دو کلمه است. «حسب مورد» می‌توانست این برداشت را ایجاد کند که اعمال شرط بازنشسته نبودن، بسته به وضعیت فرد یا نوع انتصاب قابل بررسی باشد. با حذف این عبارت، بازنشسته یا بازخرید نبودن با صراحت بیشتری به‌عنوان یک شرط عمومی برای انتصاب مدیران مطرح شده است.

البته دولت قید «با رعایت موازین قانونی» را حذف نکرده است. بنابراین اگر قانون دیگری برای به‌کارگیری برخی بازنشستگان استثنا یا مجوز مشخصی در نظر گرفته باشد، این اصلاحیه به‌تنهایی آن مجوز را از بین نمی‌برد. آنچه از متن مصوبه با قطعیت قابل برداشت است، حذف قید «حسب مورد» و صریح‌تر شدن شرط بازنشسته نبودن است.

دامنه این محدودیت فقط به یک صندوق ختم نمی‌شود

دستورالعمل صرفاً ناظر به صندوق بازنشستگی کشوری یا سازمان تأمین اجتماعی نیست و مجموعه‌ای از صندوق‌های بازنشستگی و شرکت‌های تابع و وابسته آنها را دربرمی‌گیرد. مدیران عامل و اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌های مشمول باید شرایط عمومی و اختصاصی تعیین‌شده در این دستورالعمل را داشته باشند.

به همین دلیل، تغییر تازه در شرط بازنشستگی می‌تواند هنگام بررسی انتصاب مدیران تعداد قابل‌توجهی از شرکت‌های اقتصادی متعلق یا وابسته به صندوق‌ها مورد استناد قرار گیرد.

هیئت نظارت دیگر حق دخالت در انتخاب مدیران را ندارد

اصلاحیه یک تغییر مهم دیگر نیز در سازوکار نظارت ایجاد کرده است. طبق متن جدید، هیئت نظارت باید بر اجرای دستورالعمل نظارت کند، اما حق مداخله در فرآیند انتخاب و تأیید انتصابات را ندارد.

اگر این هیئت مغایرتی مشاهده کند، باید موضوع را با ذکر دلیل به صندوق مربوط و سامانه مدیران اعلام کند و گزارش‌های نظارتی خود را به‌صورت فصلی برای رئیس و دبیر شورای عالی رفاه و تأمین اجتماعی ارسال کند.

مرجع قانونی تخصصی، صلاحیت حرفه‌ای مدیر را تأیید می‌کند

اصلاحیه تکلیف شرکت‌هایی را که برای مدیران آنها مرجع تخصصی دیگری در قانون تعیین شده نیز روشن کرده است. اگر قانون برای تأیید صلاحیت حرفه‌ای مدیرعامل یا اعضای هیئت‌مدیره، مرجع مشخصی تعیین کرده باشد، تأیید این بخش از صلاحیت تنها توسط همان مرجع قانونی انجام خواهد شد.

این حکم برای شرکت‌هایی که تحت نظارت مراجع تخصصی مالی، بانکی، بورسی یا بیمه‌ای قرار دارند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

از ابتدای ۱۴۰۶، ثبت انتصاب بدون شناسه ممکن نیست

بخش دیگری از اصلاحیه، فرآیند ثبت رسمی انتصابات را هدف گرفته است. از ابتدای سال ۱۴۰۶، ثبت صورتجلسه انتخاب مدیران در مراجع ثبت شرکت‌ها و سایر مراجع ثبتی به درج شناسه ثبت اطلاعات مربوط منوط خواهد شد.

برای صندوق بازنشستگی نیروهای مسلح نیز امکان ثبت اطلاعات در «سامانه مستقل» با رعایت الزامات محرمانگی و امنیتی پیش‌بینی شده است.

سرپرست مدیرعامل می‌تواند چهار ماه بدون احراز شرایط اختصاصی فعالیت کند

یکی دیگر از تغییرات مهم به ماده ۱۰ مربوط می‌شود. در متن قبلی، اگر مدیرعامل به علت فوت، استعفا، سلب صلاحیت یا دلایل مشابه قادر به ادامه فعالیت نبود، رئیس هیئت‌مدیره به‌طور موقت مسئولیت را برعهده می‌گرفت.

اصلاحیه این قاعده را تغییر داده است. حالا هیئت‌مدیره می‌تواند یکی از اعضای هیئت‌مدیره یا یکی از مدیران همان شرکت را به‌عنوان سرپرست انتخاب کند.

نکته مهم‌تر این است که سرپرست برای این دوره موقت، نیازی به احراز شرایط اختصاصی ماده ۷ و جداول پیوست دستورالعمل ندارد. این وضعیت حداکثر چهار ماه می‌تواند ادامه داشته باشد و صندوق باید در همین فاصله مدیرعامل اصلی را تعیین تکلیف کند.

مهلت جایگزینی عضو هیئت‌مدیره از ۱۵ به ۴۵ روز رسید

دولت در ماده ۱۱ نیز فرصت بیشتری برای معرفی عضو جایگزین در نظر گرفته است. اگر یکی از اعضای هیئت‌مدیره به دلیل فوت، حجر، استعفا، سلب صلاحیت یا دلایل مشابه نتواند فعالیت خود را ادامه دهد، مهلت معرفی جایگزین که پیش‌تر ۱۵ روز کاری بود، اکنون به ۴۵ روز کاری افزایش یافته است.

با وجود همه این تغییرات، بخش حساس اصلاحیه همان شرط بازنشستگی است؛ جایی که دولت عبارت «حسب مورد» را حذف کرده اما قید «با رعایت موازین قانونی» را نگه داشته است. از این پس، برای بررسی هر انتصاب در شرکت‌های مشمول این دستورالعمل، وضعیت بازنشستگی فرد باید بر اساس متن اصلاح‌شده مهر ۱۴۰۵ سنجیده شود، نه صرفاً متن اولیه مصوبه.