وابستگی صادرات نفت خلیج فارس به تنگه هرمز کاهش یافت

به گزارش سرویس بین‌الملل «فراز انرژی» به نقل از OilPrice، داده‌های Kpler نشان می‌دهد در فاصله اول تا ۲۸ سپتامبر، دست‌کم ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز نفت خام از کشورهای حوزه خلیج فارس ـ به استثنای ایران ـ صادر شده است؛ حجمی که تقریباً با میانگین پیش از جنگ برابری می‌کند.

با این حال، بازگشت حجم صادرات به معنای بازگشت ساختار قدیمی تجارت نفت منطقه نیست.

سهم هرمز از صادرات نفت خلیج فارس کاهش یافت

پیش از جنگ، حدود ۸۳ درصد نفت خام صادراتی منطقه از تنگه هرمز عبور می‌کرد؛ به بیان دیگر، تنها حدود ۱۷ درصد صادرات امکان دور زدن این آبراه را داشت.

اما در سپتامبر، حدود ۴۰ درصد نفت صادراتی منطقه از مسیرهایی خارج شد که نیازی به عبور از هرمز نداشتند. سهم نفتی که مستقیماً از تنگه عبور کرد به حدود ۶۰ درصد یا ۹.۹ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.

عربستان سعودی با افزایش استفاده از خط لوله شرق به غرب، امکان انتقال نفت از میادین شرقی به سواحل دریای سرخ را افزایش داده و امارات نیز از زیرساخت انتقال نفت به فجیره در ساحل دریای عمان استفاده می‌کند.

این خطوط لوله به دو تولیدکننده بزرگ منطقه اجازه می‌دهند بخشی از صادرات خود را بدون ورود نفتکش به تنگه هرمز راهی بازارهای جهانی کنند.

۷۰ درصد نفت عبوری از هرمز، نفتکش خود را عوض کرد

حتی بخشی از نفتی که همچنان از هرمز عبور می‌کند نیز با روش معمول پیش از جنگ به مقصد نمی‌رسد.

Kpler اعلام کرده در ماه اوت بیش از ۷۰ درصد نفت خامی که از هرمز عبور کرده، پس از خروج از تنگه در آب‌های نزدیک فجیره یا صحار به نفتکش دیگری منتقل شده است.

در این مدل، نفتکش‌های شاتل به‌طور مداوم میان پایانه‌های داخل خلیج فارس و مناطق انتقال کشتی‌به‌کشتی در خارج از هرمز رفت‌وآمد می‌کنند.

بسیاری از این شناورها از نوع VLCC هستند و طبق داده‌های Kpler تقریباً هر ۱۶ روز یک سفر رفت‌وبرگشت انجام می‌دهند.

به این ترتیب، نفتکش‌هایی که وارد منطقه پرریسک می‌شوند لزوماً همان کشتی‌هایی نیستند که محموله را تا مقصد نهایی در آسیا یا دیگر بازارها حمل می‌کنند.

صادرات برگشت؛ ساختار صادرات تغییر کرد

مجموع این تغییرات باعث شده تولیدکنندگان خلیج فارس بتوانند بخش بزرگی از صادرات خود را حتی در شرایط ناامن هرمز حفظ کنند.

داده‌های Kpler نشان می‌دهد صادرات نفت خام کشورهای خلیج فارس به‌جز ایران در سپتامبر به حداقل ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز رسیده؛ رقمی هم‌سطح میانگین پیش از جنگ.

با این حال، سیستم فعلی پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر است. استفاده گسترده‌تر از خطوط لوله، ناوگان شاتل، انتقال کشتی‌به‌کشتی و حمایت نظامی از تردد تجاری جایگزین الگوی ساده‌تر گذشته شده است.

بنابراین کاهش سهم هرمز را نباید با بی‌اهمیت‌شدن این تنگه یکسان دانست. هنوز حدود ۹.۹ میلیون بشکه در روز نفت خام از این مسیر عبور می‌کند و هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان است.

آنچه تغییر کرده، میزان وابستگی مطلق صادرکنندگان منطقه به این آبراه است؛ وابستگی‌ای که با توسعه مسیرهای جایگزین و تغییر معماری حمل‌ونقل نفت، نسبت به پیش از جنگ کاهش یافته است.