فایننشال تایمز از تشدید بی سابقه حملات به کشتی های تجاری در تنگه هرمز از آغاز جنگ ایران خبر داد. براساس داده های گردآوری شده از گزارش های امنیت دریایی، طی دو هفته منتهی به ۱۱ اکتبر، ۲۴ نفتکش و شناور تجاری در محدوده تنگه هرمز و آب های اطراف آن هدف حمله قرار گرفته اند؛ رقمی که تقریبا دو برابر شدیدترین دوره قبلی حملات است. هم زمان، صادرات نفت از این آبراه راهبردی کاهش یافته و نرخ اجاره نفتکش های غول پیکر به سطوح بی سابقه ای رسیده است.

به گزارش سرویس بین الملل «فراز انرژی» به نقل از فایننشال تایمز، موج تازه حملات به کشتی ها در تنگه هرمز طی روزهای اخیر به شدیدترین سطح خود از آغاز جنگ ایران در ۲۸ فوریه رسیده است. بررسی داده های مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) و منابع امنیت دریایی اروپا نشان می دهد تنها در روز یکشنبه ۱۱ اکتبر، شش کشتی تجاری در این منطقه هدف حمله قرار گرفته اند؛ بیشترین تعداد حملات ثبت شده در یک روز از آغاز درگیری ها.

براساس محاسبات فایننشال تایمز، در دو هفته منتهی به ۱۱ اکتبر مجموعا ۲۴ شناور هدف حمله قرار گرفته اند. این در حالی است که در دو هفته نخست ماه مارس، که پیش از این شدیدترین دوره حملات محسوب می شد، ۱۳ کشتی هدف قرار گرفته بودند. مقایسه این دو دوره نشان می دهد شمار کشتی های هدف قرار گرفته در موج اخیر حدود ۸۵ درصد افزایش یافته است.

حملات اخیر علاوه بر نفتکش های حامل نفت خام و فرآورده های نفتی، کشتی های کانتینری را نیز در بر گرفته است. در میان شناورهای هدف قرار گرفته در روز یکشنبه، نفتکش های متعلق به شرکت های چینی و کره جنوبی و یک کشتی کانتینری نیز گزارش شده اند. این حملات به مجروح شدن شماری از دریانوردان و مفقود شدن برخی خدمه منجر شده و نگرانی شرکت های کشتیرانی درباره امنیت عبور از تنگه هرمز را افزایش داده است.

سقوط صادرات نفت از هرمز به ۲.۹ میلیون بشکه در روز

تشدید حملات در شرایطی رخ داده که جریان صادرات نفت کشورهای حاشیه خلیج فارس در ماه سپتامبر نشانه هایی از بهبود را نشان می داد. براساس داده های شرکت اطلاعات کالایی کپلر، حجم جریان نفت از مسیر تنگه هرمز در ماه سپتامبر به حدود ۱۵.۵ میلیون بشکه در روز رسیده بود؛ سطحی که بالاترین میزان از آغاز جنگ محسوب می شد.

با این حال، افزایش حملات در ماه اکتبر روند بهبود صادرات را با اختلال مواجه کرده است. داده های کپلر نشان می دهد حجم نفت عبوری از تنگه هرمز در روز یکشنبه ۱۱ اکتبر به حدود ۲.۹ میلیون بشکه کاهش یافته است. این رقم نسبت به سطح ۱۵.۵ میلیون بشکه ای ماه سپتامبر، افتی بیش از ۸۰ درصدی را نشان می دهد؛ هرچند مقایسه جریان یک روز با متوسط یک ماه باید با احتیاط انجام شود.

همچنین میانگین هفت روزه جریان نفت از این مسیر حدود ۴۳ درصد پایین تر از سطح پیش از جنگ گزارش شده است. کپلر تأکید کرده که داده های حمل و نقل دریایی ممکن است با شناسایی و رهگیری محموله های بیشتر از طریق ماهواره، مورد بازبینی قرار گیرند.

کاهش عبور نفتکش ها در حالی اتفاق افتاده که تولیدکنندگان بزرگ منطقه، از جمله عربستان سعودی و عراق، طی ماه سپتامبر با افزایش استفاده از عملیات انتقال نفت میان کشتی ها در آب های اطراف عمان و امارات تلاش کرده بودند بخشی از ظرفیت صادراتی خود را بازیابی کنند. اکنون گسترش حملات به محدوده های عملیاتی نفتکش ها، تداوم این شیوه صادرات را نیز با مخاطره مواجه کرده است.

جهش کرایه نفتکش های غول پیکر به ۸۰۵ هزار دلار در روز

پیامد حملات اخیر تنها به کاهش جریان صادرات نفت محدود نمانده و بازار جهانی حمل و نقل دریایی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. فایننشال تایمز گزارش داده که درآمد روزانه نفتکش های غول پیکر در ۹ اکتبر به رکورد ۸۰۵ هزار دلار رسیده است؛ رقمی که نشان دهنده فشار شدید بر ظرفیت حمل نفت در بازار جهانی است.

افزایش خطر عبور از تنگه هرمز موجب شده برخی مالکان کشتی از اعزام شناورهای خود به منطقه خودداری کنند یا برای پذیرش چنین سفرهایی، نرخ های بسیار بالاتری درخواست کنند. در مقابل، شرکت های نفتی و بازرگانان برای تأمین ظرفیت حمل مورد نیاز خود ناچار به استفاده از مسیرهای طولانی تر، تغییر بنادر بارگیری و افزایش عملیات انتقال نفت میان کشتی ها شده اند.

این تغییرات موجب می شود نفتکش ها مدت بیشتری درگیر هر سفر باشند و تعداد شناورهای آزاد برای حمل محموله های جدید کاهش یابد. در نتیجه، حتی بدون کاهش مستقیم ظرفیت ناوگان جهانی، عرضه مؤثر خدمات حمل نفت محدود می شود و هزینه جابه جایی محموله ها افزایش پیدا می کند.

از سوی دیگر، افزایش نرخ اجاره کشتی و هزینه های مرتبط با خطرات امنیتی می تواند هزینه نهایی انتقال نفت خام به بازارهای مصرف را افزایش دهد. چنین شرایطی به ویژه برای پالایشگاه های آسیایی که وابستگی بالایی به واردات نفت خلیج فارس دارند، اهمیت بیشتری پیدا می کند.

ادامه حملات و افزایش نگرانی درباره امنیت کشتیرانی

هم زمان با انتشار گزارش فایننشال تایمز، گزارش های تازه ای از حمله به شناورهای تجاری در روزهای پس از ۱۱ اکتبر نیز منتشر شده است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا روز سه شنبه از برخورد پرتابه های ناشناس با یک نفتکش و یک کشتی کانتینری در محدوده شمال شبه جزیره مسندم خبر داد.

مقام های ایرانی در روزهای اخیر اعلام کرده اند کشتی هایی که محدودیت های اعلام شده از سوی تهران برای عبور از تنگه هرمز را رعایت نکنند، ممکن است هدف اقدام نظامی قرار گیرند. در مقابل، مقام های آمریکایی ادعای ایران درباره کنترل کامل این آبراه را رد کرده اند. مسئولیت همه حوادث گزارش شده نیز به صورت مستقل تأیید نشده است.

تداوم این وضعیت، چشم انداز بازگشت پایدار صادرات نفت خلیج فارس به سطح پیش از جنگ را با ابهام مواجه کرده است. اگرچه استفاده از خطوط لوله جایگزین و مسیرهای صادراتی خارج از تنگه هرمز می تواند بخشی از محدودیت ها را جبران کند، ظرفیت این مسیرها برای جایگزینی کامل جریان نفت عبوری از هرمز کافی نیست.

در شرایط فعلی، افزایش تعداد حملات و کاهش تمایل مالکان نفتکش برای فعالیت در منطقه، دو عامل اصلی فشار بر تجارت دریایی نفت خلیج فارس محسوب می شوند؛ عواملی که هم بر حجم صادرات و هم بر هزینه انتقال انرژی به بازارهای جهانی اثر گذاشته اند.